Cənubi Afrika Respublikası

50.533333, 4.766667

Cənubi Afrika Respublikası
Republiek van Suid-Afrika
Republic of South Africa
IRiphabliki yeSewula Afrika
IRiphabliki yaseMzantsi Afrika
IRiphabliki yaseNingizimu Afrika
Rephaboliki ya Afrika-Borwa
Rephaboliki ya Afrika Borwa
Rephaboliki ya Aforika Borwa
IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika
Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe
Riphabliki ra Afrika Dzonga

Bayrağı Gerbi
Himn: Cənubi Afrika Respublikası himni
Paytaxt	Keyptaun Pretoriya Blumfonteyn
Böyük şəhərlər	Yoxanesburq
Rəsmi dil	İngilis dili Afrikaans Alman dili Venda Zulu Kosa Ndbele Svati Şımalı soto Cərbi soto Tsvana Tsonqa
İdarəetmə forması	Parlament respublikası
Prezident	Zuma Jeykob
Vitse-prezident	Kqalema Motlante
'
Ərazi • Ümumi • Su sahəsi (%-lə)	1 219 090 km² (24) çox az
Əhali • Təxmini sayı ([[2008]]) • Əhali sıxlığı	48 700 000 nəfər (28) 39 nəfər/km²
Pul vahidi	Rand (ZAR)
Yay vaxtı	(UKV+2)
İnternet domeni	.za
Telefon kodu	++27

Cənubi Afrika - Afrikada dövlət.

Əhali

2001-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 44.819.778 nəfərdir. Cənubi Afrika Respublikasının (CAR) əsas fərqli xüsusiyyəti hər şeyin sonsuz müxtəlif olmasıdır. Burda 11 dil dövlət dili hesab olunur, ölkədə tanınmış ictimai xadimlər arasında ravvinləri (yəhudi ruhanisi), tayfa başçılar, reqbi üzrə çempionları və geri qayıdan mühacirləri görmək olar, CAR-da yaxın-yaxına küçələrdə ənənəvi ara həkimləri və birja brokerləri işləyirlər, insanlar isə gil daxmalarda da, cah-cəlallı çarhovuzlu evlərdə də yaşayırlar. Uzun müddət ərzində ölkədə olan etnik müxtəliflik onun siyasi quruluşunda lazımi qədər əks olunmayıb.

Din

2001-ci il:

• Sionik xristianlar - 10 %
• Əllincilər - 7,5 %
• Katolik - 6,5 %
• Metodistlər - 6,8 %
• Reformacılar - 6,7 %
• İnglikanlar - 3,8 %
• digər xristianlar - 36 %
• Müsəlmanlar - 1,3 %
• digər dinlilər - 2,3 %
•  ? - 1,4 %
• ateistlər - 15,1 %

Aparteid

1994-cü ilə qədər Cənubi Afrika Respublikası öz iqrinin üstünlüyündən əmin olan və azlıq təşkil edən ağ irqin nümayəndələri tərəfindən idarə olunub. XX əsrdə uzun müddət ölkədə aparteidə qarşı (vətəndaşların irqi mənsubiyyətinə görə rəsmi olaraq ayrı-ayrı yaşamasını tətbiq edən) və demokratik prinsiplərin bütün etnik qruplara tətbiq edilməsi uğrunda mübarizə gedib. Azlıq təşkil edən ağ irq hökumətinin ictimai yenidənqurma sahəsində böyük fikirləri var idi, bura böyük irqi seqreqasiya və minlərlə insanın zor gücünə köçürülməsi daxil idi. Ölkənin daxilində rejim əleyhdarları partladılır, yaxud zəhərləndirilirdi. CAR hakimiyyəti qonşu ölkələrdə məqsədyönlü şəkildə vəziyyəti qarışdırırdılar.

Aparteidin sonu sülh yolu ilə bitdi – CAR hökuməti hakimiyyəti güzəştə getməyə razılıq verdi. Yeni rəhbərlik isə milli barışıq siyasəti elan etdi. Amma münaqişə illəri ölkəyə hələ uzun müddət baha oturacaq – ölkədə tez-tez qanunsuzluqlar törədilir, sosial əlaqələr pozulub, əhalinin böyük hissəsinin ibtidai təhsili də yoxdur. CAR-ın qarşısında həll edilməli bir sıra problemlər var. Bütün bunlara baxmayaraq, rejimin dəyişməsindən sonra burda üç dəfə ümummilli və bir neçə dəfə yerli seçkiləri keçirilib. Respublikada yavaş-yavaş demokratiya mədəniyyəti möhkəmlənir və xalq, az da olsa, onun gələcəyini müəyyənləşdirən qərarların seçiminə təsir edə bilir.

İqtisadiyyat

Afrika qitəsində CAR iqtisadi cəhətcə ən inkişaf etmiş ölkə syılır. Bu ölkə Afrikanın digər ölkələrini Ümumi Daxili Məhsuılun həcminə görə geridə qoyur; iqtisadiyyatın həm maliyyə, həm də sənaye sektoru güclüdür. CAR – faydalı qazıntıların aparıcı ixracatçısıdır. Buna baxmayaraq, valyuta gəlirlərinin əsas mənbəyi turizmdəndir. Bir çox afrikalılar əvvəlki kimi yoxsuldur, işsizlik isə yüksək səviyyədə qalmaqdadır.

Kənd təsərrüfatı

Cənubi Afrika respublikasında artıq çoxdandır ki, torpağın kimə məxsus olması barədə məsələ ölkənin gündəmində durur. Kənd təsərrüfatı torpaqlarının böyük hissəsinə indi əvvəlki kimi ağ irqin nümayəndələri sahibdirlər. İndiyə qədər ağ fermerlərin torpaqları yalnız qarşılıqlı razılıq əsasında pul verilərək azad edilib, amma son zamanlar hakimiyyət nümayəndələri tez-tez torpaqların yenidən müəyyənləşdirilməsinin məcburi yolla tezləşdirilməsi haqqında danışırlar.Hökumət 2014-cü ilə qədər kənd tədərrüfatı sahələrinin qaradərili əhalinin mülkiyyətində olan payını 30 faizə çatdırmaq istəyir.

Səhiyyə

CAR HİV və QİÇS xəstələrinin sayına görə dünyada ikinci yerdə durur. Ölkədə hər yeddinci vətəndaşda HİV xəstəliyi qeydə alınıb. İndi milli səhiyyə sistemi ilə pulsuz antiretrovirus preparatları yayılır.