Anqola
| Şüar: "Angola Avante" (pt.) "İrəli Anqola" |
|
| Himn: ' | |
| Paytaxt | Luanda |
| Böyük şəhərlər | Luanda |
| Rəsmi dil | Portuqal dili |
| Prezident | José Eduardo dos Santos |
| Baş nazir | |
| Müstəqillik | |
| Portuqaliyadan | 11 noyabr 1975 |
| Ərazi • Ümumi • Su sahəsi (%-lə) |
1.246.700 km² (23-ci) 2,1 |
| Əhali • Təxmini sayı (2009) • Əhali sıxlığı |
18,498,000 nəfər (72-ci) 59 nəfər/km² (199-ci) |
| ÜDM (AQP) • Cəmi (2008) • Adam başına |
$$21 738 milyard $$6,116 |
| ÜDM (nominal) • Cəmi (2008) • Adam başına |
$$13 350 milyard $$1 066 |
| İnsan inkişafı indeksi (2008) | ▲ 0,502 (orta) (153-cü) |
| Pul vahidi | Kwanza (AOA) |
| İnternet domeni | .ao |
| Telefon kodu | ++244 |
Anqola - Afrikada dövlət.
Anqola Cənub-Qərbi Afrikada, Atlantik okeanı sahilində yerləşir. İnzibati cəhətdən 18 mahaldan ibarətdir. Paytaxtı Luanda şəhəridir. Rəsmi dövlət dili portuqal dili, pul vahidi kvanzadır. Anqolanın Namibiya, Konqo Demokratik Respublikası və Zambiya ilə quru sərhəddi vardır. Ölkə qərbdən Atlantik okeanı ilə əhatə olunmuşdur. Kabinda adlı anqlav bölgə Konqo Respublikasının tərkibində yerləşsədə, Anqolanın ərazisi hesab olunur. Anqolada əhalinin tərkibi müxtəlifdir, yəni portuqal, ingilis, ambundu, konqo, luçazi və digər xalqlar bu ölkənin sakinləridir.
Anqola 1976-cı ildən BMT-nin, 1999-cu ildən Afrika İttifaqının 1989-cu ildən BYİB-in və 1996-cı ildən isə Ümumdünya Ticarət Təşkilatının üzvüdür.
Mündəricat |
Adın etimologiyası [redaktə]
Nqola - ali hökmdaraın titulunun təhrif edilməsi
Tarix [redaktə]
1.Anqolada portəgizlər peyda olur - XV-ci əsr 2.Portuqaliya,Belçika,Almaniya və İngiltərə arasında müqaviləyə görə Portuqaliya müstəmləkəsi olan Anqolanın sərhədləri müəyyən olunur(1885-1899). 3.Anqola Xalq Respublikası (MPLA partiyası),Xalq Demokratik Respublikası (NFLA və UNİTA partiyaları) elan olunması - 1975 4.Vətəndaş müharibəsi - 1975 - 1996 5.Milli Birlik Höküməti Formalaşır 1977
Coğrafiya [redaktə]
Hökumət [redaktə]
Anqola unitar dövlətdir. Anqolanın konstitusiyası 1975-ci ilin 11 noyabr tarixində qəbul edilmişdir. Ölkənin idarə etmə forması - qarışıq respublikadır. Dövlət başçısı və icra hakimiyyəti ümumi və birbaşa səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilmiş prezidentdir. Prezidentin bütün ərazi inzibati vahidlərə nəzarət etmək hüququ vardır. Onun səlahiyyətlərinə dövlətin müdafiəsi və hakimiyyət qolları arasında münasibətləri əlaqələndirmək aiddir. Prezident silahlı qüvvələrin ali baş komandandır. Qanunvericilik hakimiyyətinin ali orqanı ümumi və birbaşa səsvermə ilə 4 il müddətinə seçilmiş birpalatalı Milli Məclisdir. Anqola Milli Məclisi 220 deputatdan ibarətdir. 130 deputat bütün ölkə üzrə proporsional sistemi, 90 deputat isə majoritar sistemi üzrə seçilir. Daimi komissiya sessiyalararası dövrdə onun funksiyalarını yerinə yetirən Yığıncaq orqanıdır. Hökümətə prezident, baş nazir və nazirlər daxildir. Hökümət Milli Məclis qarşısında məsuliyyət daşıyır. Anqolada çoxpartiyalı sistem mövcuddur.
Siyasət [redaktə]
İnzibati ərazilər [redaktə]
| Əyalət | Sahəsi (km²) | Əhalisi (min nəfər) | İnzibati mərkəzi | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Bengela | 31.8 | 721.0 | Bengela |
| 2 | Benqo | 31.4 | 192.5 | Kaşito |
| 3 | Biye | 70.3 | 1336.5 | Kvito |
| 4 | Cənubi Kvanza | 55.7 | 653.1 | Sumbe |
| 5 | Cənubi Luanda | 45.6 | 146.1 | Saurimo |
| 6 | Kabinda | 7.3 | 214.4 | Kabinda |
| 7 | Kunene | 89.3 | 242.0 | Onciva |
| 8 | Kvando-Kubanqo | 199.0 | 130.0 | Menonge |
| 9 | Luanda | 2.4 | 2776.1 | Luanda |
| 10 | Malanje | 97.6 | 1058.4 | Malanje |
| 11 | Moşiko | 223.0 | 368.4 | Luena |
| 12 | Namibe | 58.1 | 164.7 | Namibe |
| 13 | Şimali Kvanza | 24.2 | 402.4 | Ndalatando |
| 14 | Şimali Luanda | 102.8 | 303.5 | Lukapa |
| 15 | Uambo | 34.3 | 1802.8 | Uambo |
| 16 | Uije | 58.7 | 1080.9 | Uije |
| 17 | Uila | 75.0 | 948.4 | Luqanqo |
| 18 | Zayri | 40.1 | 377.4 | Mbanza-Konqo |
Xarici əlaqələr [redaktə]
b,b
Silahlı qüvvələr [redaktə]
İqtisadiyyat [redaktə]
Daşınma və kommunikasiyalar [redaktə]
Demoqrafiya [redaktə]
Dil [redaktə]
Din [redaktə]
Mədəniyyət [redaktə]
Elm [redaktə]
Şəkillər [redaktə]
Həmçinin bax [redaktə]
İstinadlar [redaktə]
Xarici keçidlər [redaktə]
|
|
|
|---|---|
| Anqola • Benin • Botsvana • Burkina Faso • Burundi • Cənubi Afrika Respublikası • Cənubi Sudan • Cibuti • Çad • Efiopiya • Ekvatorial Qvineya • Eritreya • Əlcəzair • Fil Dişi Sahili • Kabo-Verde • Kamerun • Keniya • Komor • Konqo Demokratik Respublikası • Konqo Respublikası • Lesoto • Liberiya • Liviya • Madaqaskar • Malavi • Mali • Mavriki • Mavritaniya • Mərkəzi Afrika Respublikası • Misir • Mozambik • Namibiya • Niger • Nigeriya • Qabon • Qambiya • Qana • Qvineya • Qvineya-Bisau • Ruanda • San-Tome və Prinsipi • Seneqal • Seyşel adaları • Somali • Sudan • Svazilend • Syerra-Leone • Tanzaniya • Toqo • Tunis • Uqanda • Zambiya • Zimbabve |
|
|
|
|---|---|
| Əlcəzair • Anqola • Ekvador • İran • İraq • Küveyt • Liviya • Nigeriya • Qətər • Səudiyyə Ərəbistanı • Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri • Venesuela |