Cənubi Qafqaz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ABŞ Dövlət Departamentinin 1994-cü ildə hazırladığı "Qafqaz Regionu" xəritəsi

Cənubi Qafqaz və ya Zaqafqaziya (rus. Закавказье; ing. Transcaucasus) — Böyük Qafqaz dağlarının Baş Qafqaz silsiləsinin cənubunda yerləşən, Azərbaycan, GürcüstanErmənistan ərazilərindən ibarət coğrafi-siyasi bölgə.

Cənubi Qafqazın siyasi xəritəsi

Cənubi Qafqaz və ya Güney Qafqaz (azərb. Cənubi Qafqaz; gürc. სამხრეთი კავკასია, Samhreti Kavkasia); (erm. Անդրկովկազ, Andrkovkaz) bugünkü Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan dövlətlərini əhatə edən, İran, Rusiya və Türkiyə arasında, Böyük Qafqaz sıradağlarının cənubunda iştirak edən coğrafi-siyasi bölgədir. Şərqi Avropada yer alan Azərbaycanın Şimal-şərq seqmenti xaricində, Cənubi Qafqazın çoxu coğrafi olaraq Cənub-Şərqi Asiyada yerləşməkdədir. Buna baxmayaraq siyasi baxımdan bölgə tamamilə Şərq Avropanın hissəsi olaraq tanınmaqdadır.

Tarixi[redaktə]

Cənubi Qafqaz bölgəsi tarixən siyasi, dini və mədəni müsabiqələrin və mübarizənin sahəsi olmuşdur. Bölgənin köhnə dövlətləri içində Albanya, İberiya krallıqları iştirak etməkdədir. Bu krallıqlar daha sonra Əhməni İmperatorluğu, Part İmperatorluğu və Sasani İmperatorluğuna birləşdirilmişdir. Nəticədə, əvvəl Zərdüştlük sonra da Xristianlıq bölgədə suveren dinlər olmuşlar.

7-ci əsrdə bölgəni Xilafətin ələ keçirməsi ilə Cənubi Qafqazda İslam yayılmağa başlamışdır. Sonrakı əsrlər içində Səlcuqluların, Monqolların və Türk xanlıqlarının suverenliyində olan bölgə, 1501-ci ildə Səfəvi dövlətinin rəhbərliyinə keçmişdir. 17-ci əsrdəki qısa davamlı Osmanlı hakimiyyəti xaricində, 18-ci əsrin ortalarına qədər bölgə ümumi olaraq Səfəvi suverenliyində qalmışdır.

1736-cı ildə Səfəvi Dövlətinin süqutundan sonra, simvolik olaraq İran rəhbərliyində olan Cənubi Qafqazın cənub seqmentində həqiqətən müstəqil Türk xanlıqları qurulmuşdur. 19-cu əsrin əvvəlində reallaşan iki Rus-İran müharibəsinin nəticəsində, Cənubi Qafqaz tamamilə Rusiyanın İmperatorluğu tərəfindən işğal edilmişdir.

Həmçinin bax[redaktə]

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: جنوبی قافقاز