Elm
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Elm - tədqiqatlar nəticəsində biliyin alınması üçün yaradıcılıq olub, məqsədi təbii və ya humanitar bilikləri onların əldə edilməsi, analizi, zənginləşdirilməsi və tədrisi vasitəsilə başqalarına ötürülməsindən ibarətdir.
Elm yarandığı gündən insanların əmək məhsuldarlığının artırılması və bunun sayəsində onun rifahının yaxşılaşdırılmasına xidmət etmişdir. Elmlə məşğul olan şəxslərə "alim" deyilir. Onlar insanların arasından öz bacarığı, savadı və düşüncəsi ilə frəqlənənlərdir.
[redaktə / تحریر] Alimlər
Alimlərin məqsədi mövcud iş şəraitində birbaşa və ya dolayı yolla insanların həyat tərzinin yaxşılaşdırılmasından ibarətdir. Ona görə də, tarix boyu alimlərin işləri dövlətlərdə söz sahibi olan şəxslər və qurumlar tərəfindən dəstəklənmiş və nəzarət edilmişdir. İlk təşkil olunmuş şəkildə aparılan elmi işlərə Qədim Yunanıstanda, Platon akademiyasında rast gəlinir. Əvvəllər elmlə məşğul olan şəxslər saray əyanları kimi xüsusi imtiyazlara malik olsalar da, sonradan onlara verilən elmi dərəcələrlə cəmiyyətdə elitar bir təbəqə yaranmışdır.
[redaktə / تحریر] Elmlər doktoru
Elmlə məşğul olan, bu sahədə hər hansı bir problemi təkbaşına, mövcud vasitələrin və üsulların köməyilə həll edə bilən şəxslər orta əsrlərdən başlayaraq Qərb mədəniyyətində "Doktor" adını daşımışlar. İlk doktor elmi dərəcəsi, tarixi mənbələrə görə 12 iyul 1219-cu ildə Boloniyada Papa III Honori tərəfindən verilmişdir. Doktor sözü latın dilindəki doctus - "öyrədilmiş" sözündəndir. Bu, elm sahəsində verilmiş ən yüksək dərəcə sayılır. Bu elmi dərəcəni almaq üçün namizəd hazırladığı dissertasiyanı (lat. dissertatio - "müzakirə etmək", "tədqiq etmək") açıq müzakirə zamanı mütəxəssislərin iştirakı ilə təşkil olunmuş şura və azad iştirakçıların qarşısında müdafiə etməli idi. Orta əsrlərdə müdafiə prosesi bir neçə andiçmə prosesindən ibarət idi. Bunlardan universitetin rektoru qarşısında andiçmə əsas sayılırdı. Bundan əlavə namizəd bir gizli və bir açıq imtahan verməli idi. Gizli imtahan dissertasiyada qeyd olunan tezislərin fakültə professorları (magistri regentes) qarşısında, əksər hallarda açıq havada müdafiə olunmasından ibarət idi. İmtahanı verdikdən sonra namizəd açıq müzakirəyə, disputationa (lat. Disputationes - "mübahisə") buraxılırdı. Burada namizəd öz elmi yeniliklərini publika qarşısında müdafiə etməli idi. Bu mərhələdə professorlardan əlavə tamaşaçılar arasında əyləşən hər bir şəxs namizədə sual vermək hüququna malik idi. Müdafiədən sonra prosesin sonuncu və təntənəli hissəsi olan inauqurasiya (lat. İnauguro - "təyin etmək" (vəzifəyə)) keçirilirdi. Bu zaman namizəd simvolik əşyalarla təltif olunurdu. Buraya kitab, bir qızıl üzük və beret formalı doktor papağı daxil idi. Bu adət-ənənə illər keçsə də, Qərb məktəblərində öz ilkin formasını qoruyub saxlaya bilmişdir.
[redaktə / تحریر] Həmçinin bax
