Üçüncü Reyx

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Alman İmperiyası
Deutsches Reich (19331943)
Großdeutsches Reich (19431945)
Üçüncü reyxin bayrağı Reichsadler der Deutsches Reich (1933–1945).svg
Şüar: "Ein Volk, ein Reich, ein Führer"

(Bir xalq, bir dövlət, bir fürer)

Europe under Nazi domination.png
Yaranması 16 avqust 1933
Dağılması 23 may 1945
Rəsmi dil Alman dili
Paytaxt Berlin
Fürer Adolf Hitler
Sonuncu prezident Karl Dönits
Ərazi
Əhali
Pul Reyxsmarka

Üçüncü Reyx (alm. Drittes Reich; Reich – dövlət, imperiya ) – Almaniya imperiyasının 1933-cü il avqustun 16-sında 1945-ci il mayın 23-dək dövrünün qeyri-rəsmi adı. Bəzi tarixçilər Almaniyanın kapitulyasiya gününü 8 may günü hesab edirlər.Rəsmi surətdə isı o öz tarixini 23 mayda, Karl Dönits hökumətinin həbsi ilə bitirmişdir.

Ədəbiyyatda o həmçinin milli sosialistfaşist Almaniyası kimi də tanınır. Axırıncı termin ancaq sovet tarix elmində işlədilirdi və dəqiq deyildir. Çünki, İtaliyadakı Benito Mussolininin faşist rejimi arasında siyasi rejimdə, ideologiyada və yəhudilərə münasibətdə müəyyən fərqlər vardır.

Nasist ədəbiyyatında rejim həmçinin " Minillk reyx " (alm. Tausendjähriges Reich) adlandırılırdı.

Üçüncü reyx Adolf Hitlerin rəhbərlik etdiyi Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyasının hakimiyyəti ilə sıx bağlıdır. Hitler üçüncü reyxin bütün hakimiyyəti ərzində onun yeganə reyxskanslerifürer olmuşdur.

Terminin yaranması[redaktə]

"Üçüncü Reyx" terminin yaradıcısı alman yazıçısı və tərcüməçisi Möller van den Brukdur. O, 1923-cü ildə "Üçüncü Reyx" adlı kitab nəşr etdirir.

Birinci Reyx – 962-ci ildə kral I Otto tərəfindən yaranmış Müqəddəs Roma İmperiyası hesab olunur. Bu reyx I Napoleonun hücumları nəticəsində dağılmışdı.

İkinci reyx – 1871-ci ildə Alman imperatoru I Vilhelm tərəfindən yaranmış, 1918-ci ildə Noyabr inqilabı nəticəsində dağılmışdı.

Üçüncü reyx – zəif Veymar Respublikasını əvəz etməli idi.

Hitler 1934-cü ilin sentyabrında Nürnberqdə etdiyi çıxışında bu reyxin 1000 il yaşayacağını qeyd etdikdən sonra, bu dövləti "Minillik reyx" adlandırmışlar.

İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Avropada Almaniya və onun müttəfiqləri (göy rəngdə təsvir olunub)

Nasizm ideologiyası[redaktə]

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]