Uyğur dili

Uyğur dili
Orijinal adı:	ئۇيغۇرچە, Уйғурчә
Ölkələr:	Çin, Qazaxıstan
Rəsmi status:	Sinzyan-Uyğur Muxtar Rayonu
Danışanların ümumi sayı:	9 milyon
Reytinq:	98
Təsnifatı
Kateqoriya:	Avrasiya dilləri
Altay dilləri Türk dilləri Qarluq dilləri Qarluq-Xorəzm dilləri
Yazı:	ərəb əlifbası, kiril əlifbası (uyğur yazısı)
Dil kodları
QOST 7.75–97:	уйг 715
ISO 639-1:	ug
ISO 639-2:	uig
ISO 639-3:	uig
Bax: Layihə:Dilçilik

Uyğur türkcəsinin yayılma arealı

Uyğur dili – türk dillərindən biri. Çində, Qazaxıstanda, Qırğızıstanda, Türkiyədə və Rusiyada yaşayan uyğurların ana dilidir. Yazıda ərəb əlifbasını işlədirlər.

Əlifba

Uyğur dili X əsrdən bəri ərəb qrafikası əlifbası ilə yazılır. 1969-1983-cü illərdə Çin hökuməti uyğur dilini latın qrafikalı əlifba ilə yazdırmış,sonra uygur dilinin səslərini göstərən işarələr də əlavə edilmişdi.Lakin sonralar ərəb qrafikalı əlifbaya qayıtmağa məcbur olmuşlar.

(Brouzerinizdən asılı olaraq bəzi işarələri görməyə bilərsiniz)

Uyğur hərflərinin müqayisəsi

Ərəb	Latın	Kiril	Türk	UFA		Ərəb	Latın	Kiril	Türk	UFA
ئا	A a	A a	A a	/a/		ق	Q q	Қ қ	K k	/q/
ئە	E e	Ə ə	E e	/a/'		ك	K k	K k	K k	/k/
ب	B b	Б б	B b	/b/		ڭ	-ng	Ң ң	-ng	/ŋ/
پ	P p	П п	P p	/p/		گ	G g	Г г	G g	/g/
ت	T t	T t	T t	/t/		ل	L l	Л л	L l	/l/
ج	J j	Җ җ	C c	/ʤ/		م	M m	M m	M m	/m/
چ	CH ch	Ч ч	Ç ç	/ʧ/		ن	N n	Н н	N n	/n/
خ	X x	X x	H h	/x/		ھ	H h	Һ һ	H h	/h/
د	D d	Д д	D d	/d/		ئو	O o	O o	O o	/o/
ر	R r	Р р	R r	/r/		ئۇ	U u	У у	U u	/u/
ز	Z z	З з	Z z	/z/		ئۆ	Ö ö	Ɵɵ	Ö ö	/ø/
ژ	J j	Ж ж	J j	/ʒ/		ئۈ	Ü ü	Ү ү	Ü ü	/y/
س	S s	С с	S s	/s/		ۋ	W w	В в	V v	/v/
ش	SH sh	Ш ш	Ş ş	/ʃ/		ئې	É é	E e	É é	/e/
غ	GH gh	Ғ ғ	Ğ ğ	/ɣ/		ئى	I i	И и/Ы ы	İ i/I ı	/i/ or /ɨ/
ف	F f	Ф ф	F f	/f/		ي	Y y	Й й	Y y	/j/

Yazı örnəyi

İnsan Haqqları Bəyannaməsinin 1. maddəsi:...

Türkçe	Yengi Yezik̡	Uygur Kril	Uygur Türk	K̡ona Yezik̡
Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.	Həmmə adəm zatidinla ərkin, izzət-hurmət wə hoquqta bab-barawər bolup tughulghan. Ular əqilgə wə wijdangha igə, həmdə bir-birigə qerindaxliq munasiwitigə khas roh bilən mu’amilə qilixi kerək.	Һәммә адәм затидинла әркин, иззәт-һөрмәт вә һоқуқта баббаравәр болуп туғулған. Улар әқилғә вә виджданға игә һәмдә бир-биригә қериндашлиқ мунасивитигә хаш рох билән му’амилә қилиши керәк.	Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we xoquqta babbarawer bolup tuğulğan. Ular eqilğe we wicdanğa ige hemde bir-birige qérindaşliq munasiwitige xaş rox bilen mu’amile qilişi kérek.	ھەممە ئادەم زاتىدىنلا ئەركىن، ئىززەت-ھۆرمەت ۋە ھوقۇقتا بابباراۋەر بولۇپ تۇغۇلغان. ئۇلار ئەقىلغە ۋە ۋىجدانغا ئىگە ھەمدە بىر-بىرىگە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىگە خاس روھ بىلەن مۇئامىلە قىلىشى كېرەك

Həmçinin bax

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: اویغور تورکجه‌سی