Başqırd dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya

Keçid et: naviqasiya, axtar

Təsnifatı
Başqırd dili
Orijinal adı:	Башҡорт теле
Ölkələr:	Rusiya, Qazaxıstan
Regionlar:	Başqırdıstan, Çelyabinsk vilayəti, Orenburq vilayəti, Tümen vilayəti, XMMD, Sverdlovsk vilayəti, Kurqan vilayəti, Samara vilayəti, Saratov vilayəti, Perm diyarı, Tatarıstan, Udmurtiya
Rəsmi status:	Başqırdıstan
Tənzimləyən təşkilat:	Rusiya Elmlər Akademiyası Ufa Elmi Mərkəzinin Tarix, Dil və ədəbiyyat İnstitutu
Danışanların ümumi sayı:	1 223 744(2010-cu il)^[1]
Kateqoriya:	Avrasiya dilləri
Altay dilləri Türk dilləri Qıpçaq dilləri Povoljsk-qıpçaq dilləri
Yazı:	kiril əlifbası (başqırd yazısı)
Dil kodları
QOST 7.75–97:	баш 086
ISO 639-1:	ba
ISO 639-2:	bak
ISO 639-3:	bak
Bax: Layihə:Dilçilik

Başqırd dili (Башҡорт теле, Başqırdca tələffüz: [bɑʃqɵrt tɨiɨ] ( dinlə))) — türk dillərinin qıpçaq qrupunun volqaboyu-qıpçaq yarımqrupuna aid olan başqırd xalqının dilidir.

Əsas dialektləri — şimal-qərb, cənib (yurmatı) və şərq (kuvakan). Başqırdlar həmçinin Qazaxıstan və Özbəkistanda yaşayırlar.

Tatar dilinə yaxındır, ondan fonetik cəhətcə, bir qədər də qrammatik və leksik cəhətcə fərqlənir.

Əlifba [redaktə]

Başqərd latin əlifbasının Tatar ve Türk latın əlifbaları ilə müqayisəsi:

Başqırdca: Aa Bb Cc Ç ç Dd Ee Əə (Ää) Ff Gg Ğğ Hh Xx Iı İi Íí Jj Kk Ll Mn Nn Ññ Oo Öö Pp Qq Rr Ss Şş Tt Uu Üü Vv Ww Yy Zz Źź
Tatarca: Aa Ää Bb Cc Ç ç Dd Ee Ff Gg Ğğ Hh Xx Iı İi Íí Jj Kk Ll Mn Nn Ññ Oo Öö Pp Qq Rr Ss Şş Tt Uu Üü Vv Ww Yy Zz
Türkcə: Aa Bb Cc Ç ç Dd Ee Ff Gg Ğğ Hh Iı İi Jj Kk Ll Mn Nn Oo Öö Pp Rr Ss Şş Tt Uu Üü Vv Yy Zz

İstinadlar [redaktə]

↑ Lewis, M. Paul (ed.) (2009). Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. Dallas, Tex.: SIL International.. Archived from the original on 2011-08-23.

Dil ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Rusiya Federasiyasının subyektlərində dövlət dilləri və rəsmi dillər
Federal dil	Rus dili
Federasiyanın subyektlərinin dilləri	Abazin dili • Avar dili • Aqul dili • Adıgey dili • Azərbaycan dili • Cənubi Altay dili • Başqırd dili • Buryat dili • Dargin dili • İnquş dili • Kabardin-çərkəz dili • Kalmık dili • Qaraçay-balkar dili • Komi dili • Qumuq dili • Lak dili • Ləzgi dili • Noqay dili • Mari dili • Mokşan dili • Osetin dili • Rutul dili • Saxa dili • Tabasaran dili • Tatar dili • Tat dili • Tuva dili • Udmurt dili • Xakas dili • Saxur dili • Çeçen dili • Çuvaş dili • Erzyan dili
Rəsmi statuslu dillər	Veps dili • Dolqan dili • Qazax dili • Karel dili • Komi-perm dili • Mansı dili • Nenetsk dili • Selkup dili • Fin dili • Xantı dili • Çukot dili • Evenki dili • Even dili • Yukagir dili

b·m·r Türk dilləri
Qədim türk dili †
Bulqar dilləri	qədim: Avar (türk) dili †¹ • Bulqar dili † • Hun dili †¹ • Xəzər dili †¹ müasir: Çuvaş dili (dialektləri: üst dialektləri, alt dialektləri; Malokaraç ləhcəsi)
Ümumtürk dilləri
Qədim türk dilləri	Qədim qırğız (Yenisey-qırğız) dili † • Orxon-Yenisey (qədim türk) dili • Uyğur runa (Orxon-uyğur) dili †
Dağlıq Altay (mərkəzi-şərqi) dilləri¹	Qırğız-qıpçaq dilləri³: Qırğız dili (Şimali qırğız dili dialektləri, Fərqanə-qıpçaq dili (†), Cənubi qırğız dili dialektləri) • Tubalar dili² • Cənubi Altay dili (dialektləri: Sibir tatar - cənubi Altay dialektləri¹, Əsl Altay dili (oyrot, Altay-kiji), Telengit ləhcəsi, Teleut ləhcəsi) Şimali Altay dilləri¹: Şor dilinin kondom dialekti² • Çulım dilinin aşağı çulım dialekti² • Şimali Altay dili (dialektləri: Kumandin ləhcəsi, Çelkan ləhcəsi) • Sibir tatar dili - Şimali Altay dialektləri
Qarluq dilləri¹	Qədim qarluq dili † Qarluq-uyğur dilləri¹: Qədim uyğur dili † • Qaraxani (qaraxani-uyğur) dili † • Xələc dili (arğu)¹ Qarluq-Xorəzm dilləri¹: ədəbi qədim yazılı — Xorəzm-türk dili † • Çağatay dili † • Türki dili † (Povolj türkisi)¹ müasir — Ayni (əynu) dili ‡² • İli-türk dili¹ • Lobnor dili ‡¹ • Sibir tatar dili — qarluq dialektləri¹ • Özbək (qarluq) dili • Uyğur (yeni uyğur) dili (dialektləri: Xotan dili) • Xoton dili (†) ‡¹ • Cənubi qırğız — qarluq dili dialektləri²
Qıpçaq dilləri	Qədim qıpçaq dili † Noqay-qıpçaq dilləri — Alabuqat-noqay dili² • Həştərxan-noqay dili² • Qazax dili • Qaraqalpaq dili • Noqay dili • Sibir tatar — noqay dialektləri¹ • Krım-tatar dilinin çöl dialekti • Özbək-noqay dili (özbək dilinin qlpçaq dialektləri) ‡² • Fərqanə-qıpçaq — noqay-qıpçaq dielktləri² • Cənubi qırğız dili — noqay-qıpçaq dialektləri² • Yurtov-noqay dili² Povolj-qıpçaq dilləri — Başqırd dili • Sibir tatar dili¹ (dialektləri: Baraba dili, Tobol-irtış dialekti, Tom dialekti) • tatar-başqırd idiomu² • tatar dili (dialektləri: Kazan dialekti, Mişar dialekti; Kryaşen dialekti¹) Poloves-qıpçaq dilləri — Qədim poloves dili † • Qəraim dili (dialektlər: Qal dialekti, Krım dialekti¹, Traka dialekti) • Krım-tatar (Ədəbi dili, Krımçaq dili², Krım-tatar dilinin orta dialekti, Urum (azovyanı) — qıpçaq şivələri²) • Qafqaz¹ (Erməni-qıpçaq dili †, Qaraçay-balkar dili, Qumuq dili) • Məmlük-qıpçaq dili †¹
Oğuz dilləri	Qədim oğuz dili † Pəçənək dili †¹ • Salar dili • Şimali özbək (ikan-qarabulağ) dili¹ Oğuz dilləri — Azərbaycan dili (dialektləri, Türk-tatar dili) • Aynallu² • Əfşar dili² • Balkan-qaqauz dili • Qaqauz dili • Qaşqay dili² • Osmanlı dili † • Səlcuq dili² • Suriya-türkmən dialektləri² • Sonkor-türk dili • Türk dili (dialektləri: Kipr dialekti, Salk dili) • Türkmən dili (dialektləri: Truxmən dili) • Urum (azovyanı) — oğuz şivələri • Xorasan-türk dili (dialektləri: Bocnurdi dili) • Xorəzm dili (özbək dilinin oğuz dialektləri)² • Krım-tatar dilinin cənub sahil dialekti
Sayan (tobas) dilləri	çol dilləri — Kök-monçak dili • Tıva dili • Səngəl dili tayqa dilləri — Şərqi tıva dili dialektləri² • Soyot-satan dili (dialektləri.: soyot, uryanxay, satan) • Tofalar dili
Xakas (qırğız) dilləri	Sarıq-yuqur (xara-yoqur) dilləri • Fuyuy-qırğız dili Xakas-altay (əsl Xakas) dilləri — Şor dilinin mras dialekti² • Çulım dilinin orta çulım dialekti² • Xakas dili (dialektləri: kaçin dialekti, Qızıl dialekti, Saqay dialekti, Şor dialekti)
Yakut dilləri	"A"laşan yakut dili dialektləri • "O"laşan yakut dili dialektləri, o cümlədən Dolqan dili², Ədəbi yakut dili
Qarışıq türk dilləri
Qarışıq türk dilləri və dil qrupları	Altay (Dağlıq Altay, Oyrot) dili • Krım-tatar dili • Sibir tatar dili • Özbək dili • Urum (azovyanı) dili • Fərqanə-qıpçaq dili (†) • Çulım dili • Şor dili • Cənubi qırğız dili dialektləri qarışıq dil qrupları: Qarluq dilləri • xakas, şimali Altay və qırğız-qıpçaq dillərinin birləşməsi
türk dilləri ilə bağlı olan mövzular
Yazısı	Orxon-Yenisey runaları • Bolqar runaları • Yanalif • Qədim uyğur yazısı
Qeyd: ¹ dilin və ya dil qrupunun təsnifatı mübahisəlidir, dil və ya dil qrupu hipotetikdir (bax: Türk dillərinin təsnifatı); ² "dil" terminin tətbiqi mübahisəlidir, "Dil və dialekt" problemi; ³ mümkündür ki, qıpçaq dilidir; † Ölü, bölünmüş və ya dəyişilmiş dillər; (†) Mümkündür ki, ölü dildir; ‡ qarışıq dillər

Mənbə — "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Başqırd_dili&oldid=2552977"

Kateqoriyalar:

Gizli kateqoriya:

Vikipediya:eo-wikinin yaxşı məqaləsi

Başqırd dili

Əlifba [redaktə]

İstinadlar [redaktə]

Naviqasiya menyusu

Alətlər sandığı

Adlar fəzası

Variantlar

Görünüş

Hərəkətlər

Axtar

Bələdçi

Keyfiyyətli səhifələr

Xüsusi

Alətlər sandığı

Başqa dillərdə