Kolumbiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kolumbiya Respublikası
República de Colombia  (İspan dili)
Kolumbiya bayrağı Kolumbiya gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: "Libertad y Orden"  (İspan dili)
"İstiqlaliyyər və nizam"
Himn: ¡Oh, Gloria Inmarcesible!  (İspan dili)
O solmayan zəfər!
Kolumbiya – xəritədə yeri
Paytaxt Boqota
Böyük şəhərlər Boqota
Rəsmi dil ispan
Etnik qruplar 57% Mestizo,
21% Afro-Kolombiyalı
20% Ağlar
1% Qızıldərililər
1% Asiyalılar.
İdarəetmə forması Parlament Respublikası
Prezident Juan Manuel Santos Calderón
Baş Nazir Angelino Garzón
Konqresmen Javier Cáceres Leal
Parlament Sədri Augusto Ibáñez Guzmán
'  
Müstəqillik elanı 20 iyul 1810 
Konstitusiya qəbulu 1991 
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

1.142.000 km² (26-cı)
8.8
Əhali
• Təxmini sayı (2011)
Əhali sıxlığı

46.271.958 nəfər (28-ci)
229 nəfər/km²  (168-ci yer)
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2008)
  • Adam başına

$397.249  (28-ci yer)
$8.800  (87-ci yer)
ÜDM (nominal)
  • Cəmi (2008)
  • Adam başına

$240.832  (38-ci yer)
$4.400  (84-cü yer)
İnsan inkişafı indeksi (2010) 55.9[Mənbə göstərin]  (high) (87-ci)
Pul vahidi Kolumbiya pesosu (COP)
Saat qurşağı (UKV-5)
İnternet domeni .co
Telefon kodu +57

Kolumbiya Respublikası (isp. República de Colombia [reˈpuβlika ðe koˈlombja]) — Cənubi Amerikada bir dövlət.

Etimologiya[redaktə]

Kolumbiya sözü Xristofor Kolumbun adı ilə bağlıdır (italyanca: Cristoforo Colombo; ispanca: Cristóbal Colón). 1819-cu ildə Böyük Kolumbiya Respublikası elan olundu. Bu respublikaya Venesuela general-qubernatorluğu və Yeni Qranada vitse-krallığı (indiki Kolumbiya, Panama, Venesuela və Ekvador) daxil idi. 1835-ci ildə Venezuela və Ekvador ayrıldıqdan sonra, yeni dövlət - Yeni Qranada Respublikası yaradıldı. 1858-ci ildə Yeni Qranadanın adı rəsmən dəyişdirilərək Qranada Konfederasiyası, 1863-cü ildə Kolumbiya Birləşmiş Ştatları və nəhayət sonrakı dövrlərdə indiki adı - Kolumbiya Respublikası oldu.

Koloniyalar[redaktə]

XVI əsrdən etibarən ispanlar Cənubi Amerikada, o cümlədən indiki Kolumbiya ərazisində koloniyalar qurmağa başladı. İspanlar ilk koloniyalarını Karib dənizi sahillərində yaratdılar. İlk koloniya isə - San-Sebastyan-de-Uraba indiki Panama ərazisində quruldu. 1536-cı ildə Qonsalo Ximenes de Kesadanın rəhbərliyi ilə 500 nəfərlik hərbi ekspedisiya göndərildi. Sonralar Yeni Qranada xristianlaşdırıldı və nəticədə 1549-cu ildə audiensi statusu aldı.

Coğrafi mövqeyi[redaktə]

Cənubi Amerikada yerləşən Kolumbiya Respublikası şimalda Karib dənizi, cənubda PeruEkvador, şərqdə VenesuelaBraziliya, qərbdə isə PanamaSakit okean ilə həmsərhəddir. Sakit okean və Cənubi Amerika tavalarının sərhədində yerləşir. Bu səbəbdən fəal seysmikliyi ilə seçilir. Ölkənin qərbində yerləşən And dağları da bu tavaların toqquşması nəticəsində yaranıb. Qərb hissədən fərqli olaraq ölkənin şərq hissəsi platforma üzərində yerləşir və demək olarki seysmik hadisələr qeydə alınmır.

İqlimi[redaktə]

Kolumbiyanın iqlimi bölgələrinə görə müxtəlifdir. Vadilərdə tropik, yüksək yerlərdə isə mülayim iqlim qurşağı hökm sürür. İsti iqlim qurşağına malik olsa da ölkə dağlarının yüksəkliyində hər zaman qar olur.

Tarixi[redaktə]

İqtisadiyyatı[redaktə]

Flora və Faunası[redaktə]

Amazoniya meşələrində meymun, yaquar, timsah, armadillo və başqa çeşidli heyvanlar yaşayır. Tutuquşu, kalibra kimi quşlar digər köçəri quşlar kimi Şimali Amerikadan köç edərək qış həyatını burada keçirir.

Əhalisi[redaktə]

2014-cü ilin yanvar ayına olan məlumata əsasən əhalinin sayı 47,425,437-dır. Etnik mənsubiyyətə gəlincə əhali müxtəlif və çoxmillətlidir. İspan əsilli və metislər üstünlük təşkil edir, lakin amerindian kimi etnik qruplar da az deyil.

Dini[redaktə]

Əhalinin 90%-i xristian dininə sitayiş edir. 70,9% katolik, 16,7% protestantlıq, 4,7% ateistdir.

Xarici keçidlər[redaktə]