Boliviya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Boliviya Çoxmillətli Dövləti
isl. Estado Plurinacional de Bolivia
keçua Buliwya Achka nasyunkunap Mama llaqta
aymara Wuliwya Suyu
Quarani Tetã Volívia
Boliviya bayrağı Boliviya gerbi
Bayrağı Gerbi
Himn: Bolivianos, el hado propicio
Boliviya – xəritədə yeri
Paytaxt Sukre
Böyük şəhərlər La Pas, Santa Kruz de la Sierra, Koçabamba
Rəsmi dil İspan, Keçua, Aymara, Quarani və digər 33 dil
İdarəetmə forması Prezident Respublikası
Prezident Evo Marales
'
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

1 098 581 km² (27-ci)
1,29
Əhali
• Təxmini sayı (2009)
Əhali sıxlığı

9 775 246 nəfər (84-cü)
8,9 nəfər/km²
ÜDM (nominal)
  • Cəmi

$67  (36 yer)
Pul vahidi Bolivano (BOB)
İnternet domeni .bo
Telefon kodu +591

Boliviya (tam adı: Boliviya Çoxmillətli Dövləti; isp. Estado Plurinacional de Bolívia) — Cənubi Amerika ölkəsidir. Paytaxtı Sukre olub; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi kimi digər önəmli şəhərləri var.

Ölkə Boliviya idarəçiliyi dövründə Yuxarı Peru adlandırılırdı. Sonradan Cənubi Amerikanı İspan əsarətindən qurtaran Simon Bolivarın şərəfinə Boliviya (Bolivarın ölkəsi) adı verilmişdir.

Tarix[redaktə]

Boliviya 1809-cu ildə İspaniyayadan müstəqilliyini elan etməsinə baxmayaraq, İspan əsgərlərin ölkədən qovulması çox daha sonra, ancaq 1825-ci ildə gerçəkləşdirilə bildi.

Müstəqillikdən sonra Boliviyadakı siyasi hakimiyyət sıx sıx kəsintiyə uğramışdır. Ölkə milli müstəqilliyini qazandığı 1825-ci ildən günümüzə qədər yüz səksənə yaxın inqilab, ondan çox dəyişdirilmiş konstitusiya və səksənə yaxın prezident gördü.Prezidentlərdən bəziləri hakimiyyəti qan tökərək ələ keçirdilər və yenə eyni şəkildə hakimiyyətdən getməli oldular.Altı prezident hakimiyyətdə olduğu zaman öldürüldü.

Boliviyanın qonşularıyla xüsusilə ÇiliParaqvay ilə olan əlaqələri balanssız olmuşdur. 1879-ci ildə müttəfiqi Peru ilə birlikdə, sərhəd anlaşılmazlıqları yaşadığı güclü qonşusu Çiliyə hücum etdi. Ancaq 1883'də bitən Pasifik müharibəsi Boliviya üçün tam bir məğlubiyyət oldu. Sakit Okeanı bölgesindəki sahil xəttini Çiliyə verməli olan Boliviya'nın okean ilə olan əlaqəsi kəsildi və ölkə bir quru dövlətinə döndü. Boliviya xalqı bu müharibənin nəticələrini bugün də unuda bilməmişdilər.Ölkə yenə bir sərhəd problemi üzündən 1932-cı ildə konşusu Paraqvay ilə müharibə etdi. Chaco Müharibəsi olaraq adlandırılan bu müharibə 1935-cı ildə, Paraqvayın zəfəri və sərhəd anlaşilmazlığının çözülməsini saxlayan bir barış anlaşmasının imzalanması ilə sona çatdığında, Boliviya mübahisəli bölgənin ancaq beşdə birini torpaqlarına qata bildi.

Coğrafiya[redaktə]

Boliviyanın ərazisi 1.098.581 km²-dir .[1]

Demoqrafiya[redaktə]

2001-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Boliviyanın 8.274.325 nəfər əhalisi var .[2]

İstinadlar[redaktə]

  1. Administrative Divisions of Countries ("Statoids") : Departments of Bolivia
  2. Administrative Divisions of Countries ("Statoids") : Population of Bolivia by 2001-09-05 census. Source: Instituto Nacional de Estadística de Bolivia

Xarici keçidlər[redaktə]