Boliviya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Boliviya Çoxmillətli Dövləti
isl. Estado Plurinacional de Bolivia
keçua Buliwya Achka nasyunkunap Mama llaqta
aymara Wuliwya Suyu
Quarani
Tetã Volívia'
Boliviya bayrağı Boliviya gerbi
Bayrağı Gerbi
Boliviya – xəritədə yeri
Paytaxt Sukre
Böyük şəhərlər La Pas, Santa Kruz de la Sierra, Koçabamba
Rəsmi dil İspan, Keçua, Aymara, Quarani və digər 33 dil
İdarəetmə forması Prezident Respublikası
Prezident Evo Marales
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

1 098 581 km² (27-ci)
1,29
Əhali
• Təxmini sayı (2009)
Əhali sıxlığı

9 775 246 nəfər (84-cü)
8,9 nəfər/km²
ÜDM (nominal)
  • Cəmi

$67  (36 yer)
Pul vahidi Bolivano (BOB)
İnternet domeni .bo
Telefon kodu +591

Boliviya (tam adı: Boliviya Çoxmillətli Dövləti; isp. Estado Plurinacional de Bolívia) — Cənubi Amerikada dövlət. Paytaxtı Sukre şəhəridir, La Pas ,Koçabamba, Santa Cruz, Potosi kimi digər böyük şəhərləri də var. Ölkə Boliviya idarəçiliyi dövründə Yuxarı Peru adlandırılırdı. Sonradan ölkəyə Cənubi Amerikanı ispan əsarətindən qurtaran Simon Bolivarın şərəfinə Boliviya (Bolivarın ölkəsi) adı verilmişdir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Boliviya 1809-cu ildə İspaniyayadan müstəqilliyini elan etməsinə baxmayaraq, ispan əsgərlərinin ölkədən çıxarılması Boliviya İstiqlal müharibəsinin sonucunda 1825-ci ildə gerçəkləşdirildi.

Müstəqillikdən sonra Boliviyadakı siyasi hakimiyyət sıx kəsintiyə uğramışdır. Ölkə milli müstəqilliyini qazandığı 1825-ci ildən indiki dövrə qədər yüz səksənə yaxın inqilab, ondan çox dəyişdirilmiş konstitusiya və səksənə yaxın prezident gördü. Prezidentlərdən bəziləri hakimiyyəti qan tökərək ələ keçirdilər və yenə eyni şəkildə hakimiyyətdən getməli oldular .Altı prezident hakimiyyətdə olduğu zaman öldürülüb.

Boliviyanın qonşu dövlərlərlə, xüsusi ilə də ÇiliParaqvay ilə olan əlaqələri gərgin olmuşdur. 1879-ci ildə müttəfiqi Peru ilə birlikdə, sərhəd probleminə görə Çiliyə hücum etdi. Ancaq 1883-cü ildə bitən Sakit okeanı müharibəsi Boliviya üçün məğlubiyyətlə bitdi. Sakit Okean bölgəsindəki sahil xəttini Çiliyə verməli olan Boliviyanın okean ilə olan əlaqəsi kəsildi və ölkə quru ərazi dövlətinə döndü. Boliviya xalqı bu müharibənin nəticələrini indi də unuda bilmir.

Boliviya həmcinin 1899-1903-cü illərdə Akri müharibəsində ərazisinin 191.000 km² ərazisini itirir. Ölkədə yenə bir sərhəd problemi üzündən 1932-cı ildə qonşu Paraqvay ilə müharibə edir. Chaco Müharibəsi adlandırılan bu müharibə 1935-cı ildə, Paraqvayın zəfəri ilə sona çatır, Boliviyaisə mübahisəli bölgənin ancaq beşdə birini torpaqlarına qata bilir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Boliviyanın ərazisi 1.098.581 km²-dir .[1]

Demoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

2001-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Boliviyanın 8.274.325 nəfər əhalisi vardır .[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Administrative Divisions of Countries ("Statoids") : Departments of Bolivia
  2. Administrative Divisions of Countries ("Statoids") : Population of Bolivia by 2001-09-05 census. Source: Instituto Nacional de Estadística de Bolivia

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]