Siciliya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Siciliya
Italy Regions Sicily Map.png
Bayraq Gerb
Bayraq
Gerb


Məlumatlar
Ölkə Flag of Italy.svg İtaliya-ya məxsus ada
İnzibati mərkəz Palermo
Rəsmi dili İtalyan
Ərazi 25.426 km²
Əhali 4.960.000 nəfər
Əhali sıxlığı 195 nəfər/km²
Pul vahidi Avro
İdarə üsulu Muxtar vilayət
Regionun prezidenti Rozario Krosetta
İnternet saytı pir.regione.sicilia.it
Volcano.svg
Stromboli

Siciliya[Mənbə göstərin] - Aralıq dənizində ən böyük ada. İtaliya muxtar vilayətlərindən biri. Sah. 25,460 km². Apennin yarımadasından cənubda yerləşir və Messina boğazı vasitəsi ilə ondan ayrılır. Sahilləri, əsəsən, dik və az girintili çıxıntılıdır. Dağlıq və təpəli relyef üstündür. Şimal sahili boyu Apennin yarımadasındakı dağların davamı olan silsilələr və ayrı-ayrı massivlər (Peloritan dağları, Nebrodi, Le-Madoniye) uzanır. Mərkəzi hissəsini alçaq dağlıq sahələr və təpəliklər tutur; cənub-şərqdə karstlı İblen platosu yerləşir. Şimal və qərb sahillərində akkumulyativ düzənliklər var. Adanın ən yüksək nöqtəsi Etna vulkanıdır (3340 m). Tez-tez zəlzələlər olur. Faydalı qazıntıları: kükürd, neft, təbii qaz və s. İqlimi Aralıq dənizi tipli subtropikdir. Etnanın zirvəsi ilin 9 ayı qarla örtülü olur. İllik yağıntı düzənliklərdə 400-600 mm, dağlarda 1200-1400 mm. Çayların çoxu yayda quruyur. Torpaqları əsasən, dağ-qəhvəyi və qırmızıdır. Makvis, qariqa və Aralıq dənizi tipli çöl bitkiləri geniş yayılmışdır.

Tarixi[redaktə]

Siciliyadakı ilk yaşayış məskənlərinin əsası e.ə 8-ci yüzillikdən başlayaraq karfagenlilər və yunanlar tərəfindən qoyulub. E.ə 734-cü ildə Etna dağının şərq yamacında əsası qoyulmuş Naksos Siciliyada ən qədim yunan koloniyası hesab edilir. E.ə 431—404-cü illərdə baş vermiş Peloponnes müharibəsinin gedişatında Afinalar Siciliyanı tutmağa çalışsa da müvəffəqiyyətsizliyə uğradılar. E.ə 241-ci ildə Birinci Pun müharibəsinin nəticəsində Siciliya Qədim Romanın ilk əyaləti kimi onun tərkibinə qatıldı və 440-cı ildə Roma imperiyasından ayrıldı. Erkən orta əsrlərdə Siciliya vandalların (5-ci əsrdə), ostqotların (6-cı əsrdə) və Bizans imperiyasının (535-ci ildən etibarən) nəzarətində olub. 888-ci ildə ərəblər Siciliyanı tutaraq buraya İslam dinini gətiriblər. Ərəblərin hakimiyyətdə olduğu dövrdə adada yarımmüstəqil Siciliya əmirliyi mövcud olub. XI əsrdə adanı normanlar işğal edib. 12-13-cü əsrlərdə Siciliya krallığı qurulub.

İnzibati bölgüsü[redaktə]

Əyalətlər İnzibati mərkəzlər Sahəsi (km2) Əhalisi[1] Əhali sıxlığı (nəfər/km2)
Aqriqento Aqriqento 3,042 453,594 149.1
Kaltanissetta Kaltanissetta 2,128 271,168 127.4
Kataniya Kataniya 3,552 1,090,620 307.0
Enna Enna 2,562 172,159 67.2
Messina Messina 3,247 652,742 201.0
Palermo Palermo 4,992 1,249,744 250.3
Raquza Raquza 1,614 318,980 197.6
Sirakusa Sirakuza 2,109 403,559 191.3
Trapani Trapani 2,460 436,240 177.3
Şəhərlər Əhalisi
31 dekabr 2008
Palermo
(Palermo əyaləti)
656.358
Kataniya
(Kataniya əyaləti)
295.155
Messina
(Messina əyaləti)
242.812
Sirakuza
(Sirakuza əyaləti)
123.448
Marsala
(Trapani əyaləti)
82.565
Gela
(Kaltanissetta əyaləti)
77.165
Raquza
(Raquza əyaləti)
73.455
Trapani
(Trapani əyaləti)
70.688
Vittoria
(Raquza əyaləti)
63.033
Kaltanissetta
(Kaltanissetta əyaləti)
60.225
Aqriqento
(Aqriqento əyaləti)
59.108
Bageriya
(Palermo əyaləti)
56.093
Modika
(Raquza əyaləti)
55.074
Akireale
(Kataniya əyaləti)
52.962
Mazara del Vallo
(Trapani əyaləti)
51.429

İstinadlar[redaktə]

  1. Population May 2011, data from Demo Istat. Demo.istat.it. Retrieved on 2012-12-18.

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]