Mitral qapaq çatışmazlığı
| ICD-10 təsnifatı | ||
|---|---|---|
 1 Sol mədəcik 2 Sol qulaqcıq Qırmızı ox işarəsi sistola zamanı qanın qulaqcığa geri axınını göstərir |
||
| I34.0 | Mitral qapaq çatışmazlığı | |
| I05.1 | Revmatik mitral qapaq çatışmazlığı | |
| Q23.3 | Anadangəlmə mitral qapaq çatışmazlığı | |
| ICD-10 online (WHO-Version 2006) | ||
Mitral qapaq çatışmazlığı və ya mitral çatışmazlıq anadangəlmə və əsasən qazanılma ürək qüsuru olub, ikitaylı qapaqların iltihabi prosseslərlə: revmatizma, sistemli qırmızı qurd eşənəyi, sistemli sklerodermiya, arterit və s.-lərlə zədələnməsi ilə meydana çıxmış oluur.
Mündəricat |
[redaktə] Etiologiyası
Mitral çatışmamazlıq qapaq həlqəsinin, qapaq qanadcıqlarının, qapaq vətər tellərinin və məməyəbənzər əzələnin hər hansı patoloji dəyişikliyə məruz qalmasından meydana çıxmış olur. Adətən mitral qapaq qanadcıqlarının patoloji dəyişikləri (qapaq qanadcıqlarının yeyilməsi və ya yeyilməsi) revmatik mənşəyli olur. Revmatik prosses nəticəsində qapaq qanadcıqları yeyilərək qısalaraq, rigidləşərək deformasiyalaşmış olur. Qapaqlar həm də infeksiyalaşmış endokardit nəticəsində sıradan cıxmış ola bilirlər.
Dilatasiya olunmuş - genişlənmiş və kirəcləşmiş qapaq həlqəsi də mitral çatışmamazlığəna səbəb ola bilir. Həlqə dilatasiyasına ürəyin sol mədəciyinin genişlənməsi, həlqə kirəcləşməsinə isə arterial hipertoniya, aorta daralması, şəkərli diabet, Marfan sindromu və s. səbəb ola bilir.
Vətər tellərinin qırılmasına və ya cırılmasına infeksion endokardit, revmatik hərarət və travma səbəb ola bilər.
Məməyəbənzər əzələlər tac damarların terminal şaxələri vasitəsilə qidalandığından xroniki ürəyin işemik xəstəliyi zamanı onda qan təchizatının pozulması nəticəsində baş verən dəyişiklər mitral çatmamazlığa gətirib çıxara bilir.
[redaktə] Patofiziologiyası
Mitral qapaq catışmamazlığı ürəyin sistolası - yığılması zamanı qanın ikitaylı qapaqların tam qapanmaması nəticəsində sol mədəcikdən geriyə sol qulaqcığa qayıtmasından - requrqitasiyasından ibarətdir.
Sol mədəciyin kompensator dilatasiyası sol mədəcikdən geriyə sol qulaqcığa qayıtmasından - requrqitasiyadan asılı olub, sol mədəciyin sistolik funksiyasının nəticə etibarilə ürəyin atılma vurğusunun dəyişməsinə səbəb olur.
Requrqitasiyanın həcmi aşağıdakı dinamik amillərdən asılıdır:
- mitral qapağın kip qapanmayan hissəsinin böyüklüyündən;
- sol mədəcik və sol qulaqcıq arasındakı təzyiq qradiyentindən - fərqindən;
- yığılma fazasının davametmə müddətindən.
Requrqitasiya həcminin asılı olduğu ststik amillər:
- sol mədəciyin yığılma qabiliyyəti;
- sol qulaqcıgın və ağciyər venalarının tutumluluq qabiliyyəti;
- aortaya qovulan həcmin qarşılaşmış olduğu müqavimət.
Mitral çatışmamazlıq requrqitasion həcmdən (RH) asılı olaraq aşağıdakı ağırlıq dərəcələrinə bölünür:
- RH 0,3 qədər olduqda - yüngül dərəcəli çatışmamazlıq,
- RH 0,3-0,6 olduqda - orta dərəcəli çatışmamazlıq,
- RH 0,6 dan artıq olduqda - ağır dərəcəli çatışmamazlıq.
Normal sol mədəcik ön yüklənmənin kəskin artmasına uyğunlaşa bilmir, onun əzələ divarı gücə düşmüş olur; bu da sol mədəciyin disfunksiyasına, ağciyər ödeminə və arterial hipotoniyaya səbəb olmuş olur.
Kəskin mitral çatışmamazlıq hemodinamikanı gücə salmış olur belə ki, kəskin requrqitasiyanın meydana çıxması sol qulaqcıq və mədəciyin kompensator dilatasiyası baş vermədiyindən qücə düşərək sol qulaqcıqda və ağciyər kapillyarlarında təzyiqin artmasına gətirib cıxardır ki, bu da öz növbəsində kəskin ağciyər ödemi ilə nəticələnmiş olur.
[redaktə] Klinik mənzərəsi
Xroniki mitral çatışmamazlıq özünü kəskin biruzə vermədən uzun müddət mülayim gedişata malik ola bilər. İlk əlamətlər (simptomlar) əsasən süstlük, tənginəfəslik xüsusən gecə tənginəfəsliyi və aşağı ətraflarda meydana çıxan şişkinliklərdən (ödemlərdən) ibarətdir. Bəzən adi anamnez toplayarkən məlum olur ki, mitral çatışmamazlığın səbəbi miokard infarktından sonra və ürəyin işemik xəstəliyi nəticəsində zədələnmış məməyəbənzər əzələlərdə baş verən patoloji dəyişikliklərdir. Çatışmamazlığın kəskin meydana çıxması qidalanmanın pozulması nəticəsində qəflətən qırılan mitral qapağın vətər telləri ilə əlaqədardır. Patalogiyanın meydana çıxmasının digər səbəbləri revmatizm və bakterial endokarditdir.
[redaktə] Mənbələr
- R. Larzen Anästhesie und Intensivmedizin in Herz-,Thorax- und Gefäßchirurgie, 5. Auflage, Springer, Berlin (alman dilində)
- В.И. Бураковский, Л.А. Бокерия Сердечно-сосудистая хирургия Москва 1989 (rus dilində)
- Essentials of Cardiovascular Medicine, Edited by Mark Freed,M.D., Cindy Grines, M.D., Division of Cardiovascular Diseases, William Beamont Hospital Royal Oak, Michigan; 1994
