Pəncablılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Pəncablılar pənc. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ) (پنجابی) — PakistanHindistanda yaşayan xalq.

Ümumi məlumat[redaktə]

Pakistanın sahəsi 804 min kv. km. Əhalisi 162,4 mln nəfərdir. Hind-Avropa dil ailəsinin üzvü olan 4 xalq pəncablılar, sindhilər, puştunlarbəluclar Pakistanın ümumi əhalisinin 97,5%-ni təşkil edir. Pəncablılar bütün əhalinin 65%-ni, sindxlar 14%-ni, puştunlar 16%-ni, qalanları bəluclar, braqunlar, quceratlar, kxo, racastxan və koxistanlılardır.

Pəncablıların etnik tərkibi yerli əhali ilə skiflərin, taciklərin, puştunların, ərəblərin qarışığından ibarətdir. Pəncablıların tərkibinə cat, racputa, qucar və s. etnik kam daxil olmuşdur. Pəncablıların qərb qruppu olan laxnda Pəncab dilinin müstəqil dialekti sayılır. Pəncablıların ümumi sayı 98 milyon nəfərdir.

Pakistan və Hindistan arasında bölünmüş Pəncab əyalətində (Hindistan PəncabıPakistan Pəncabı) sinkretik-həm İslam, həm də hindus dinlərindən müəyyən elementlə əxz etməklə Quru Nanak tərəfindən yaradılmış bir dini təlimin adıdır. İndi bölünən yalnız Pəncab əyaləti deyil, pəncablılar özləri də bölünüb. Böyük əksəriyyəti müsəlman olan pəncablılar Pakistanın ən çoxsaylı etnik icmasıdır, Hindistanda qalanların bir hissəsi müsəlman, bir hissəsi hindus, bir hissəsi - 20 milyona yaxını isə siqhdir. Sonuncular Hindistandan ayrılıb müstəqil Xaylistan dövləti qurmaq üçün uzun illərdir səngiməyən silahlı mübarizə aparırlar. Təkcə 80-ci illərdə Hindistanın baş naziri Raciv Qandinin bu icma tərəfindən qətl edildiyini xatırlatmaq yetər.

Dilləri[redaktə]

Əsas məqalə: Pəncab dili

Qapalı etnokonfessianal icma doğma pəncabi dilinin etnolektindən (dini, etnik və ya sosial qrupun istifadə etdiyi məxsusi dialekt) və “Qurkmuxi” adlanan xüsusi əlifbadan istifadə edir.

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]