Səs

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Səs — geniş anlamda məkanda düz xətt üzrə yayılaraq mexaniki sədd yaradan dalğalar. Dar anlamda heyvan və insanların xüsusi orqanları tərəfindən subyektiv qəbul edilən xüsusi hisslər.[1] Səs bütün dalğalar kimi amplituda və tezliklərə malikdir. Hesab edilir ki,insan 16 hersdən 20 kilohersə qədər diapozonda eşidir. İnsanın eşitmə qabiliyyətindən aşağı səsə infrasəs, 1 qeqahersdən yuxarı səsə isə hipersəs deyilir.

İnsanın şifahi danışığı fonetik, danışıq və fonemdən ibarətdir. Musiqi səslərindən isə musiqi yaranır.[2][3]

Səsin sürəti[redaktə]

Səsin sürəti orta dalğasının ötdüyü materiyanın əsas xassəsindən asılıdır. Ümumilikdə, səsin sürəti elastiklik modulunun (λ) sıxlığa (ρ) olan nisbətinin kvadrat kökü ilə tərs mütənasibdir. Bu fiziki xassələr və səsin surəti ətraf şəraitdən aslı olaraq dəyişir. Misal üçün, qazdan ötən səsin surəti onun temperaturundan asılı olaraq dəyişir. Dəniz səviyyəsində 20 °C temperatur havada səsin surəti ortalama olaraq 343 m/san-yə (1,230 km/saat) bərabərdir və bu düstur tətbiq olunur "v = (331 + 0.6 T) m/san". Həmçinin 20°C temperaturlu qatqısız təmiz suda səsin surəti təqribən 1,482 m/san-dir (5,335 km/saat). Metalda isə bu rəqəm 5,960 m/san-dir (21,460 km/saat)

İstinadlar[redaktə]

  1. Радзишевский Александр Юрьевич, Основы аналогового и цифрового звука // М., "Вильямс", 288 c.
  2. Fundamentals of Telephone Communication Systems. Western Electric Company. 1969. p. 2.1. Jump up
  3. ANSI S1.1-1994. American National Standard: Acoustic Terminology. Sec 3.03

Həmçinin bax[redaktə]