Senday zəlzələsi və sunami (2011)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Senday zəlzələsi və sunami
Senday zəlzələsi və sunami (2011) (Yaponiya)
Bullseye1.png
Green pog.svg
Tokio
Green pog.svg
Senday
Xəritə, zəlzələnin mərkəzini göstərir
Tarixi və
vaxtı
14:46:23 JST (05:46:23 UTC) 11 mart 2011
Maqnituda 9,0[1]-9,1[2] Mw
Hiposentrin
dərinliyi
32 km
Episentrin
yeri
Koordinatlar: 38° şm. e. 142° ş. u. (G)38° şm. e. 142° ş. u. (G)
Hiss olunduğu
yerlər
Zəlzələ və sunami:
Flag of Japan.svg
Sunami:
Flag of Russia.svg[3]
Flag of Guam.svg
Flag of New Zealand.svg
Flag of the Philippines.svg
Flag of Indonesia.svg[4]
Flag of the United States.svg
Flag of Canada.svg
Flag of Chile.svg
Flag of Mexico.svg
Flag of Peru (state).svg
Flag of Ecuador.svg
Sunami 40,5 m-ə qədər
Xəsarət alanlar ölü: 15 883
yaralı: 6143
itkin: 2681 [5]
İqtisadi
zərər
təxm. 309 mlrd USD[6]
Afterşoklar > 890 (57-si 6.0 MW baldan yuxarı)
Sunami

Martın 11-də ümumdünya vaxtı ilə saat 05:46-da (YSV ilə saat 14:46-da) Yaponiyada 8,9 bal gücündə zəlzələ olub. Zəlzələnin ocağı Miyaqi əyaləti sahillərindən 130 kilometr uzaqlıqda Sakit Okeanda yerləşib. Yaponiya Geologiya Xidməti bundan əvvəl zəlzələnin gücünün 7,9 bal olduğu, 4-6 metr hündürlükdə sunami dalğalarının gözləndiyini bildirmişdi. Bölgədə hələ də ardıcıl təkanlar davam edir.

Yaponiyanın şimal-şərq sahillərini sunami vurub. Senday liman şəhərində dalğanın hündürlüyü 10 metrə çatıb.

Tokio və ətrafındakı yaşayış məntəqələrində ən azı 4 milyon ailənin elektrik enerjisi ilə təminatı dayanıb. Tokioda və Miyaqi əyalətində çoxlu sayda zərərçəkənlər var, onların dəqiq sayı açıqlanmır. Tokioda metro və yüksək sürətli elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb. Miyaqi və Fukusima əyalətlərində 4 atom elektrik stansiyasının fəaliyyəti avtomatik dayandırılıb. Takaxaqi şəhərində ən azı bir nəfərin öldüyü, 8 nəfərin itkin düşdüyü bildirilir. Yaponiya hökuməti xarici yardımları qəbul etməyə hazır olduğunu bəyan edib. Bu arada Tibu əyalətində neft emalı zavodunun yandığı barədə də məlumat yayılıb. Yanğının hündürlüyü 30 metrə çatır.

Sunami qurbanlarının sayı[redaktə]

Bakıdakı Yaponiya səfirliyi önündə əklillər

Rəsmi məlumata əsasən, zəlzələ nəticəsində 900-dən artıq insan ölüb, 1600 nəfər isə itkin düşüb. İnsan tələfatı əsasən sunami baş verən ərazilərdə qeydə alınır. Yerli kütləvi informasiya vasitələri təbii fəlakət qurbanlarının sayının hər an arta biləcəyini vurğulayırlar.

Zəlzələ və sunamidən daha çox Miyagi, İvate və Fukusima prefekturaları zərər çəkib. Altı prefekturada isə güclü yanğınlar qeydə alınıb. Tiba prefekturasının paytaxtı yaxınlığında neft emalı zavodu və qaz anbarında güclü yanğın davam edir. Senday şəhərinə də güclü ziyan dəyib. Senday beynəlxalq hava limanı su altında qalıb, Sanriku şəhərində isə suyun səviyyəsi üçmərtəbəli binaları keçib. Bu şəhərdə dəniz limanı tamamilə dağılıb.

Fukuşima atom elektrik stansiyası[redaktə]

Martın 11-də baş verən 9 ballıq zəlzələdən sonra Fukuşima əyalətindəki "Fukuşima-1" AES-də reaktorlardan birinin soyutma sistemi sıradan çıxıb, ətrafa hidrogen şüalanması yayılıb. Mütəxəssislər vəziyyəti nəzarət altına almağa çalışsalar da, ardınca daha iki reaktorun soyutma sistemi sıradan çıxıb. Dünən isə həddən artıq qızma nəticəsində stansiyanın işlənmiş nüvə yanacağı saxlanan anbarında partlayış olub, bununla da atmosferə radiasiya yayılmağa başlayıb. BMT-nin Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi bəyan edib ki, vəziyyət kritikdir və belə davam etsə stansiyanın reaktoru da partlaya-yəni əsl nüvə partlayışı baş verə bilər. Bildirilir ki, hazırda stansiyanın 6 reaktorunun hamısında vəziyyət kritikdir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Short Sharp Science: Japan’s quake updated to magnitude 9.0 — New Scientist (ing.)
  2. Tsunami warning center raises magnitude of Japan quake to 9.1. Honolulu Star-Advertiser. Archived from the original on 2012-02-08. Yoxlanılıb 11 March 2011.(ing.)
  3. Kuril adalarında dalğanın hündürlüyü 3 metrə çatdı.
  4. Indonesia issues tsunami warning after 8.9-magnitude quake hits Japan.
  5. Yaponiya dövlət polisinin 5 sentyabr 2012 tarixli məruzəsi (English) (pdf). Archived from the original on 2012-02-08.
  6. Yaponiayadakı zəlzələnin iqtisadi zərərini 309 milyard dollar qiymətləndirdilər