Xamneyi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Seyyid Əli Xameneyi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Seyid Əli Hüseyni Xamneyi
fars. سید علی حسینی خامنه‌ای
Seyid Əli Hüseyni Xamneyi
Bayraq
İranın 2-ci ali dini lideri
Bayraq
4 iyun 1989 — h.h.
Baş nazir: Mir Hüseyn Musəvi
Prezident: Əkbər Haşemi Rəfsəncani
Məhəmməd Xatəmi
Mahmud Əhmədinecad
Həsən Ruhani
Sələfi: Xomeyni
Bayraq
İran İslam Respublikasının 3-cü prezidenti
Bayraq
13 oktyabr 1981 — 3 avqust 1989
Sələfi: Məhəmmədəli Rəcai
Xələfi: Əkbər Haşemi Rəfsəncani
Bayraq
İslam Respublikası Partiyasının lideri
Bayraq
15 iyul 1981 — 15 may 1987
Sələfi: Məhəmməd Cavad Bahonar
Xələfi: partiya ləğv edilib
Bayraq
İranın müdafiə naziri
Bayraq
 1980
Sələfi: Mustafa Çamran
Xələfi: Cavad Fəxuri
 
Partiya: İslam Respublikası Partiyası (1979-1987)
Təhsili: Nəcəf Elmi Hövzəsi
Qum Elmi Hövzəsi
Elmi dərəcəsi: Ayətullah əl-üzma
İxtisası: İlahiyyat
Fəaliyyəti: Siyasətçi, İlahiyyatçı
Milliyəti: Azərbaycanlı
Dini: İslam
Təvəllüdü: 17 iyul 1939 (1939-07-17) (75 yaş)
Flag of Iran.svg İran, Məşhəd
Atası: Seyid Cavad Hüseyni Xamneyi
Həyat yoldaşı: Xocastə Bağırzadə
Uşaqları: Müctəba
Mustafa
Məsud
Meysəm
Xuda
Büşra
 
Saytı: http://khamenei.ir
 
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi: İslam
Tanınır: Siyasətçi, İlahiyyatçı
 
İmzası: İmzası

Xamneyi (tam adı:fars. سید علی حسینی خامنه ای‎, azərb. سید علی حسینی خامنه‌ای/Seyid Əli Hüseyni Xamneyi) — 17 iyul 1939, Məşhəd, İran) — İranın 2-ci ali dini lideri (4 iyun 1989 — h.h.); İran İslam Respublikasının 3-cü prezidenti (13 oktyabr 19813 avqust 1989); İslam Respublikası Partiyasının lideri (15 iyul 198115 may 1987). Azərbaycanlı[1][2][3] ilahiyyatçı alim; Seyid; Ayətullahul-üzma.

Həyatı[redaktə]

Əli Xamneyi 32 iyul 1939-cu ildə (H.Ş. 24.04.1318; H.Q. 28.02.1358) İranın Məşhəd şəhərində atası Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Cavad Xamneyinin evində anadan olmuşdur.[4]

Əli Xamneyinin öz dediyinə görə uşaqlığı yoxsul keçmişdir: “Atamın məşhur ruhani olmasına baxmayaraq, sadə və yoxsul yaşayırdıq. Bəzən evimizdə şam yeməyi olmadığından anam bizə kişmişlə çörək yedizdirərdi”.[4]

Əli Xamneyi doğulduğu ev haqqında isə belə demişdir: “Doğulduğum ev Məşhədin yoxsul bir məhəlləsində yerləşirdi. Ev 60-70 metrlik bir otaq və qaranlıq bir zirzəmidən ibarət idi. Atamın yanına qonaqlar gəldiyi zaman (atam ruhani və məhəlləmizin mərcəyi-təqlidi olduğu üçün adətən, evimiz gediş-gəlişli olardı) onlar gedənə kimi hamımız zirzəmidə qalardıq. Atama rəğbəti olan bir neçə nəfər evimizin kənarında kiçik bir yer alaraq evimizə əlavə etdilər. Bununla da evimiz genişlənərək üçotaqlı oldu”[4]

Diplomatik fəaliyyəti[redaktə]

Xameneyi İran-İraq müharibəsi zamanı
  • 1.İnqilab şurasının üzvü
  • 2.Sistan və Bluçestan məmurluğu
  • 3.İslam İnqilab ordusunun rəhbəri
  • 4.Tehranın İmam Cüməsi (Ayətullahul-Üzma Taliqani (r.ə) vəfat etdikdən sonra İmam Xomeyni (r.ə) tərəfindən Tehranın İmam Cüməsi təyin olundu)
  • 5.İmam Xomeynin (r.ə) ali müdafiə şurasındakı müşaviri
  • 6.Ölkə Prezidentliyi.

Seyyid Əli Hüseyni Xamenei 1981-ci ildə Əbuzər adına məsciddə çıxış edən zaman münafiqlər və düşmənlər tərəfindən ağır yaralandı. Bu hadisədən sonra Imam Xomeyni (r.ə) onun barəsində belə buyurdu: "...Mən əziz Xameneiyə təbrik deyirəm ki, müharibə meydanında hərbi geyimdə, arxa cəbhədə isə ruhani geyimdə bu məzlum millətə xidmətə edir. Allahdan sizin üçün sağlamlıq istəyirəm ki, islam və müsəlmanlarına xidmətinizi davam etdirəsiniz."

İslam inqilabının banisi Imam Xomeyninin 1989-cu ildə vəfatından sonra "Xübrəqan" məclisi (Xübrəqan-müctəhidlərdən ibarət alimlər məclisidir) tərəfindən Əli Xamneyi islam inqilabının rəhbəri seçildi.

Daxili siyasəti[redaktə]

Xarici siyasət[redaktə]

Əsərləri[redaktə]

  • 1. İmam Həsən Müctəbanın (ə) Sülhü
  • 2. İmam Səccadın (ə) həyatı barədə təhqiqat
  • 3. İmam Rza (ə)
  • 4. İmam Rzanın (ə) siyasi şəxsiyyəti
  • 5. İslamda hökümət
  • 6. Nəhcül-Bəlağədən dərslər
  • 7. Vilayət Nurları
  • 8. Əxlaq dərsi
  • 9. İslamı düzgün anlamaq
  • 10. Şəhadət ətri
  • 11. Məzlumiyyət fəryadı
  • 12. Əcvibətül İstiftaat və s.

İstinadlar[redaktə]

  1. "Azeris unhappy at being butt of national jokes". IRIN. UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. 25 May 2006. http://web.archive.org/web/20070814165654/www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26910. İstifadə tarixi: 2009-06-19. 
  2. Jun 8, 2006 (2006-06-08). "Asia Times Online :: Middle East - Foreign plots and cockroaches in Iran". Atimes.com. 2011-08-25 tarixində ilkin mənbəyindən arxivləşdirildi. http://www.webcitation.org/61Bbungpc. İstifadə tarixi: 2009-06-19. 
  3. Sep 28, 2004. "Asia Times - Asia's most trusted news source for the Middle East". Atimes.com. 2011-08-25 tarixində ilkin mənbəyindən arxivləşdirildi. http://www.webcitation.org/61Bbvcvst. İstifadə tarixi: 2009-06-19. 
  4. 4,0 4,1 4,2 "Ayətullah Xameneinin tərcümeyi-halı" (az). leader.ir. http://www.leader.ir/langs/az/index.php?p=bio. İstifadə tarixi: 2014-04-20. 

Həmçinin bax[redaktə]

Məqalə ilə əlaqəli digər Vikimedia səhifələri:

Wikimedia Commonsda Xamneyi ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Xamneyi ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər[redaktə]