Məhəmməd Rza Pəhləvi
| Məhəmməd Rza Pəhləvi fars. محمدرضا شاه پهلوی |
||||
 |
||||
|
||||
|---|---|---|---|---|
| 16 sentyabr 1941 — 11 fevral 1979 | ||||
| Baş nazir: | Məhəmməd Musaddıq Əli Əmini Əmir-Abbas Hoveyda Şapur Bəhtiyar |
|||
| Sələfi: | Rza şah Pəhləvi | |||
| Xələfi: | yoxdur. Şahənşahlıq ləğv olunub və İran İslam Respublikası elan edilib. | |||
| Təhsili: | Institut Le Rosey, İsveçrə | |||
| Dini: | İslam | |||
| Təvəllüdü: | 26 oktyabr 1919-cu il.svg){kind=small} Tehran, İran, |
|||
| Vəfatı: | 27 iyul 1980-ci il (60 yaşında) Qahirə, Misir |
|||
| Dəfn yeri: | Əl-Rifahi məsçidi | |||
| Həyat yoldaşı: | 1) Fəvziyya Şirin 2) Sürəyya İsfəndiyari 3) Fərəh Pəhləvi |
|||
| Uşaqları: | oğulları: Rza, Əli Rza qızları: Şahnaz, Fərahnaz, Leyla |
|||
Məhəmməd Rza Pəhləvi (26 oktyabr 1919, Tehran, İran — 27 iyul 1980, Qahirə, Misir) — İranın Şahənşahı.
Mündəricat |
Həyatı [redaktə]
Məhəmməd Rza Pəhləvi 1919-cü il oktyabrın 26-da İranın paytaxtı Tehran şəhərində, görkəmli sərkərdə və Pəhləvilər sülaləsinin banisi, Rza xanın ailəsində anadan olmuşdur. 1925-ci ildə Rza xan özünü İranın şahı və Məhəmməd Rzanı şahzadə elan edir. 1935-ci ildə İsveçrədəki Institut Le Rosey (kollec) bitirdikdən sonra İrana qayıdır və burada, Tehran hərbi məktəbində, hərbi təhsil alır.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı İran öz "neytrallığını" elan etsə də, ölkədə çox güclü faşist kəşfiyyatı vardı. Bunu bilən Sovet höküməti və İngiltərə öz qoşunlarını İranın ərazisinə yeritdilər. SSRİ qoşunları Güney Azərbaycana girdi. SSRİ İranın ərazisinə girməsini 1922-ci ildə İran və SSRİ-arasında olan müqavilə ilə izah etdi (həmin müqaviləyə görə əgər bir dövlətin təhlükəsizliyinə qarşı şərait yaranarsa digəri onun ərazisinə qoşun yeridə bilər). Ölkədə yaranmış olan vəziyyət Rza şah öz oğlu Məhəmməd Rza Pəhləvinin xeyrinə taxtdan əl çəkdirir və Cənubi Afrikaya sürgün olunur.
Mussadıq islahatı və birinci sürgün [redaktə]
Ağ inqilab [redaktə]
1963-cü ilin əvvəlində Məhəmməd Rza Pəhləvinin höküməti ümummilli islahatlar kursunu – Ağ İnqlab (انقلاب سفید Enghelāb-e Sefid) – elan edir. İslahatlar nəticəsində torpaq sahələri kasıb və kənd camaatına paylanılır. Meşələr milliləşdirilir. Hökümətin mülkiyyətində olan şirkətlər özəlləşdirilir. Qiymətlər tənzimlənilir. Ümummilli miqyasında yenidənqurma, abadlaşdırma və tikinti işlər aparılır. Həmçinin təhsil və mədəniyyət sahəsində də mühüm islahatlar başlanmışdı. İranlı tələbələr minlərlə Avropada və Amerikada təhsil almağa göndərilir. Qadınların hüquqlarına da böyük diqqət yetirilir. İslahatların aparılmasında Əmir-Abbas Hoveyda (1965 – 1977-ci illərdə İranın baş naziri) böyük rol oynayırdı.
Xarici siyasət [redaktə]
Devrilmə və sürgün [redaktə]
Ailəsi [redaktə]
Peron və Məhəmməd Riza Şah [redaktə]
Ernest Peron, Məhəmməd Riza Şahın İsveçrəli dostuydu. Sürəyya İsfəndiyarı (şahın arvadı) onu nifrət yaradan, şeytan sifət, homoseksual və ... adlandırır. [1]
"Şahənşah Ariyamehrin Əri" (شوهر شاهنشاه آريا مهر) adlı kitab Berlin şəhridə Məhəmməd-i Purkiyan adlı yazıçının qələmilə bu movzuya toxunur. [2]
Foto şəkilləri [redaktə]
-
Rza şah Pəhləvi
-
Məhəmməd Rza və bacısı Əşrəf
-
Məhəmməd Rza Pəhləvi, İosif Stalin və Vyaçeslav Molotov
-
Sürəyya İsfəndiyari – Məhəmməd Rza Pəhləvinin ikinci həyat yoldaşı
-
Əmir-Abbas Hoveyda, baş nazir
-
Məhəmməd Rza Pəhləvi və Fərəh Pəhləvi, Vaşinqton, 1977
-
Məhəmməd Rza Pəhləvi və Fərəh Pəhləvi Leonid Brejnevlə, Moskva, 1974
-
Məhəmməd Rza Pəhləvinin macəralı dostu "Ernest Peron"
-
Xarici keçidlər [redaktə]
İstinadlar [redaktə]
- ↑ کاخ تنهایی. ثریا اسفندیاری بختیاری. ترجمه نادعلی همدانی. ناشرمترجم. تهران ۱۳۷۱ صفحات ۱۴۳ و ۱۴۴
- ↑ شوهر شاهنشاه آریامهر. نوشته محمد پورکیان. چاپ برلین. مرداد ماه ۱۳۵۷
 |
Şəxs haqda olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
