YouTube

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
YouTube
Logo Youtube.svg
URL: www.youtube.com
Kommersiya:
Saytın tipi: Video paylaşma saytı
Dil(lər)i: çoxdillidir (34-dən yuxarı)
Sahibi: Google Inc.
Fəaliyyətə başlayıb: 15 fevral 2005

YouTube — dünyanın ən böyük video paylaşma sistemlərindən biri.

15 fevral 2005-ci ildə 3 köhnə PayPal işçisi tərəfindən qurulmuş və 2006-cı ilin oktyabrında Google tərəfindən satın alınmışdır.

"Tube" sözü Cathode Rels Tube; Televiziya tubiki - borusu (elektron şüa borusu) sözündən gəlmişdir. "Broadcast Yourself" - "Özünü Yayımla" şüarı ilə yola çıxmışdır.

Tarixi[redaktə]

Əvvəllər PayPal-da işləyən Steve Chen, Chad Hurley və Jawed Karim videoların e-mail on yollanıla bilməməsi üzərinə 15 fevral 2005-ci ildə yaradılmasına baxmayaraq monetar problemlər səbəbi ilə ilk video 23 aprel 2005-ci ildə Jawed Karim tərəfindən yüklənmişdir.

YouTube 9 oktyabr 2006 cı ildə Google tərəfindən 1.65 milyard dollara satın alınmışdır. Bu Google tarixindəki ən böyük alqıdır. Google-un ödədiyi 1.65 milyard dollar YouTube əməkdaşları arasında paylaşılmışdır.

İş sistemi[redaktə]

YouTube video formatı olaraq Flash Video Formatı (*. flv) istifadə edir. İnternet saytında istənilən video kliplər Flash Video olaraq izlənəbilir və ya kompyuterə *. flv formatında fayl olaraq endirilə bilər.Video klipləri izləmək üçün Adobe Flash plug-ini kompyuterdə qurulu olmalıdır. Saytda qoyulan video kliplər YouTube tərəfindən avtomatik olaraq 320x240 pixele kecirilir və Flash Video Format'a (. Flv) çevrilməkdədir. Mart 2008-ci ildə yüksək keyfiyyət olaraq 480x360 pixels variantı əlavə olunmuşdur.

AVI, MPEG və ya Quicktime vs. video formatına sahib videolar istifadəçi tərəfindən YouTubeyə ən çox 1 GB tutumunda yüklənəbilir.

YouTube platformasında istifadəçilər var olan video kliplər. baxa bilməkdə ayrıca istənildiyində öz video klipini YouTubeyə yükləyə bilirlər.

Bu platformada iştirak edən istifadəçinin inkişaf etdirdiyi fayllar, fərdi həvəskar klipler, video klipler film, TV proqramları parçacıqları və musiqi videoları'ndan ibarətdir. İstifadəçilər tərəfindən YouTubeyə gündəlik təxminən 65.000 ədəd yeni klip yerləşdirməkdə və 100 milyona yaxın video klip izlənilməkdədir.

İstifadə şərtlərinə uyğun gəlməyən video klipler istifadəçilərin bildirişləri ilə YouTube səlahiyyətliləri tərəfindən araşdırılaraq silinir.

YouTube üzvləri izlədikləri video klipləri dəyərləndirib bal verəbilərlər ayrıca izlədikləri video klip haqqında şərhlər də yazabilərlər.

Kanal növləri[redaktə]

YouTube üzvlərinin kanallarını daha uyğun hala gətirə bilməsi üçün "kanal növləri" vardır.

  • YouTuber (YouTube-çu): Standart YouTube hesabıdır.
  • Director (Rejissor): Təcrübəli film prodüserləri üçün nizamlanmışdır.
  • Musiqiçi (Musiqiçi): Musiqi əsərləri olanlar üçündür.
  • Comedian (Komediyaçı): Mizahi video prodüserləri üçündür.
  • Guru (Mütəxəssis): Maraq sahəsinə bağlı video çəkənlər üçündür.
  • Reporter (Bildirişci):

Bunların xaricində saytdan pul qazana bilmək üçün Partner proqramı mövcuddur. 2007-ci ilinmayında YouTube, tanınmış üzvlərini YouTube işbirliyinə dəvət etmiş, sonradan üzvlərin istifadəsinə açmışdır. Bu proqrama üzv olanların videoların öz əsəri olması və minlərlə dəfə izlənilməsi lazımdır. Proqram ABŞ, Kanada, İngiltərə, Avstraliya, Almaniya, HollandiyaBraziliyada yaşayan üzvlərə açıqdır. Gələcəkdə başqa ölkələrə imkan verilməsi düşünülməkdədir.

İstifadə şərtləri[redaktə]

YouTubenin istifadə şərtləri gərəyi istifadəçilər təlif haqqı icazəsi alınmış videolar yükləyə bilərlər. Pornografiya, şiddət, şantaj, reklam və cinayət sayılan fayllar YouTubeyə yüklənə bilməz.Patent haqqını əldə edən şirkətlər əlavə olunan videoları sildirmə haqqına sahibdirlər. Bu hüquq film və musiqi videolarında tez-tez həyata keçirilir.

Tənqid[redaktə]

Youtube hörmətsizliyin yer aldığı bəzi materialların yığışdırılmamasına görə dəfələrlə bir cox ölkələrin hökuməti (İran, Pakistan, Tayvan, Türkiyə) tərəfindən qapadılıb.[1] Youtube-da yerləşdirilmiş və Atatürkü təhqir edən videonun Türkiyənin müraciətlərinə baxmayaraq yığışdırmaması bu ölkədə veb-səhifəyə girişin bağlanması ilə nəticələndi. Bu məsələ GoogleMərkəzi Avropa Universitetinin təşkil etdiyi "Azadlıqda İnternet 2010" tədbirində (20-22 sentyabr, Budapeşt, Macarıstan) geniş müzakirə olunub. [2]

İctimaiyyətə təsiri[redaktə]

YouTube nin məşhurluğu çox YouTube istifadəçisinin İnternetdə məşhur olmağına səbəb olmuşdur.YouTube nin ən çox təqib edilən üzvü Smosh'dur. Bir başqa YouTube istifadəçisi Massachusettsli köhnə resepsiyonist Brooke Brodack, NBC ilə bir proqrama 18 aylıq müqavilə imzalamışdır. YouTube nin ən çox təqib edilən istifadəçisi lonelygirl15'in də həqiqətdə Yeni Zellandiyalı bir aktrisa olan Jessica Lee Rose olduğu və videolarını bir neçə film rejissoru ilə çekdiyi açıqlanmışdır. Chris Crocker, 11 sentyabr 2007-ci ildə Britney Spears ilə əlaqədar nümayiş etdirdiyi videosu ilə qısa müddətdə diqqət çəkmişdir.

YouTube'daki videoları sayəsində internetdə tanınmış olan şəxslər də vardır. Bu kəslərə "YouTube məşhurları" də demək olar. Bunlardan bəziləri;

Brooke Brodack iyun 2006-cı ildə Carson Dalya prodüseri olduğu proqramlar ilə 18 aylıq müqavilə imzalayaraq YouTubedən medya'ya keçən ilk intifadəçidir.31 yanvar 2007-ci ildə, Lisa Donovan'ın (LisaNova) Fox'un komediya proqramı MADtv'nin 12.ci mövsüm bölümlərinə qatıldığı açıqlanmışdır.

Dünyada YouTube[redaktə]

Ölkə/Bölgə URL Dillər Çıxış Tarixi
Flag of Australia.svg Avstraliya http://au.youtube.com İngiliscə 22 oktyabr 2007
Flag of Brazil.svg Braziliya http://br.youtube.com Portuqal dili 19 iyun 2007
Flag of Canada.svg Kanada http://ca.youtube.com İngiliscə 6 noyabr 2007
Flag of the Czech Republic.svg Çexiya http://cz.youtube.com Çex dili 9 oktyabr 2008
Flag of France.svg Fransa http://fr.youtube.com Fransızca 19 iyun 2007
Flag of Germany.svg Almaniya http://de.youtube.com Almanca 8 noyabr 2007
Flag of Hong Kong.svg Honkonq http://hk.youtube.com Geleneksel Çince 17 oktyabr 2007
Flag of India.svg Hindistan http://in.youtube.com/ İngiliscə 7 may 2008
Flag of Ireland.svg İrlandiya http://ie.youtube.com/ İngiliscə 19 iyun 2007
Flag of Israel.svg İsrail http://il.youtube.com İngiliscə 16 sentyabr 2008
Flag of Italy.svg İtaliya http://it.youtube.com/ İtalyanca 19 iyun 2007
Flag of Japan.svg Yaponiya http://ja.youtube.com/ Yaponca 19 iyun 2007
Flag of South Korea.svg Koreya Respublikası http://kr.youtube.com/ Koreya 23 yanvar 2008
Flag of Mexico.svg Meksika http://mx.youtube.com/ İspanca 10 oktyabr 2007
Flag of the Netherlands.svg Niderland http://nl.youtube.com/ Niderland 19 iyun 2007
Flag of New Zealand.svg Yeni Zelandiya http://nz.youtube.com/ İngiliscə 22 oktyabr 2007
Flag of Poland.svg Polşa http://pl.youtube.com/ Polyak dili 19 iyun 2007
Flag of Russia.svg Rusiya http://ru.youtube.com/ Rusca 13 noyabr 2007
Flag of Spain.svg İspaniya http://es.youtube.com/ İspanca 19 iyun 2007
Flag of Sweden.svg İsveç http://se.youtube.com/ İsveçcə 22 oktyabr 2008
Flag of the Republic of China.svg Çin Respublikası http://tw.youtube.com/ Çincə 18 oktyabr 2007
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya http://uk.youtube.com/ İngiliscə 19 iyun 2007

İstinadlar[redaktə]

  1. Pakistan YouTube portalını qapatdı
  2. Rəşad Mehbaliyev, "Azadlıqda İnternet 2010"

Xarici keçidlər[redaktə]