Nyu-York

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Bu məqalə Nyu-York şəhəri haqqındadır. Nyu-York ştatı üçün Nyu-York (ştat) səhifəsinə baxın.

Nyu-Yorkun mərkəzi parkı

Nyu-York Şəhəri (ingilis: The New York City) Amerika Birləşmiş Statlarının əhali baxımından ən böyük şəhəridir. Eyni adlı New York əyalətində yerləşir və dünyanın ən əhəmiyyətli maliyyə və ticarət mərkəzlərindən biridir. Şəhər, media, siyasət, təhsil, əyləncə və modadakı qlobal təsirlərindən ötəri bir dünya şəhəri olaraq qəbul edilməkdədir. Birləşmiş Millətlər Ümumi Şurası binasına ev sahibliyi etdiyindən xarici əlaqələr üçün də çox əhəmiyyətli bir mərkəz durumundadır.

Nyu-York şəhəri beş hissəyə ayrılmışdır: Manhetten, Bruklin, Kuins, Bronks və Stəten Aylənd. 830 km²lik bir sahədə yaşayan 8,2 milyon əhalisiylə Nyu-York, Amerikada ən böyük əhali sıxlığı olan şəhərdir. Şəhər ətrafılarıyla birlikdə, Nyu-York metropolunun əhalisi 21 milyon nəfərə çatır.

Nyu-York, bir köçmən(immiqrant) şəhəridir. Şəhərdə təxminən 170 ayrı dil danışılmaqdadır və hər üç adamdan biri ABŞ xaricində bir ölkə doğulanıdır. İngiliscə müxtəlif aksentlərlə danışılır. İngiliscənin yanında İspanca da İngiliscə qədər sıx danışılmaqdadır. Little Italy (Kiçik İtaliya) səmtində İtalyan, Çayna Taunda (Çin məhəlləsi) Çin dilində danışılır.

Nyu-York bir çox Amerikan mədəni hərəkətinin də doğum yeridir. Ədəbiyyat və vizual sənətlərdə Harlem İntibahı, şəkildə mücərrəd ekspresyonizm (Nyu-York Məktəbi), musiqidə hip hop, punk, salsa və Tin Pan Alley bu hərəkətlərdən bəziləridir. 24 saat açıq olan metrosu və sıx trafikiylə Heç Yatmayan Şəhər adını almışdır.

Azadlıq heykəli, Empire State Binası, Central Park və Times Meydanı, Müasir Sənət Muzeyi, Guggenheim Muzeyi və Müasir Tarix Muzeyləri şəhərin maraqlı məkanlarıdır. Göydələnləri, prospektləri, restoranları, alver mərkəzləri və insanlarıyla, Nyu-York turistləri cəzb etməkdədir.

Nyu-York Şəhərindən bir görünüş

[redaktə / تحریر] Tarixçəsi

Nyu-York şəhəri 1613-cü ildə Hollandiyalılar tərəfindən New Amsterdam adı altında quruldu. Şəhər 1664-cü ildə Birləşmiş Krallığa keçdi və Nyu-York adını aldı. 1778-ci ildə şəhər 2 il müddətlə yeni qurulan Amerika Birləşmiş Dövlətlərinin paytaxtı oldu. Paytaxt Vaşinqtona daşındıqdan sonra da şəhərin əhəmiyyəti böyüməyə davam etdi.

[redaktə / تحریر] Şəhərin əhəmiyyəti

Maliyyə dünyasının ürəyinin atdığı Wall Street prospekti, Nyu-Yorkun Manhattan hissəsində iştirak edər. Nyu-York birjası (New York Stock Exchange) buradadır. Məşhur Azadlıq Heykəli (Statue of Liberty) Nyu-York limanındakı kiçik bir adadadır. Teatr və müzikallar Broadway prospektinin ətrafında toplanmışdır.dünyanın ən çox yolçu trafiki daşıyan aerodromlardan biridir. Metropoludan Museum of Art, Müasir Sənət Muzeyi, Guggenheim Muzeyi kimi muzeyləri dünyanın ən qiymətli sənət kolleksiyalarına malikdir. Şəhərin məşhur qəzeti New York Times dünyanın ən hörmətli qəzetlərindən biridir. Amerikanın üç böyük televiziya kanalı olan ABC, CBS və NBCin mərkəzləri Nyu-Yorkkda iştirak edər.