Çennai

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
tam. சென்னை, ing. Chennai
Chennai montage.JPG


Xəritədə yeri
Çennai Hindistan xəritəsində
Çennai
Məlumatlar
Ölkə Flag of India.svg Hindistan
Bölgə Tamilnad
Əsası qoyulub 1639
Əvvəlki adı Madras
Ərazi 181,06 km²
Əhali 4 590 267[1] nəfər (2009)
Əhali sıxlığı 24 418 nəfər/km²
Poçt indeksi 600 xxx
İnternet saytı http://www.chennai.tn.nic.in/

Çennai1966-cı ilə qədər Madras tam. சென்னை, ing. Chennai. Hindistanın cənubunda, Tamilnad Ştatının administrativ mərkəzi. Ölkənin dördüncü böyük şəhəri (Mumbay, DehliKəlkütədən sonra), şəhər aqlomerasiyasının ölçülərinə görə isə dünyada 41-ci yerdə durur. Əsası 1639-cu ildə, Koromandel sahilində qoyulub.

Toponimika[redaktə]

Şəhərin köhnə adı olan Madras, Madraspatnam kəndinin tam. மதராசப்பட்டினம, adından, Ost-İndia kompaniyası tərəfindən qoyulub. Daha bir yaşayış məntəqəsi olan Çennapatnam, Madraspatnamdan cənubda yerləşirdi. İki yaşayıç məntəqələri birləşəndən sonra, britaniyalılar şəhərin adını Madras (tam. மதறாச) qoymağa gərar alırlar. 1996-cı ildə Bharata canata parti-nin yönətməsi ilə Hindistanda hakim millətçi partiya üzvləri, Madras sözünün portuqal köklü olduğunu bəyan edərək, şəhərin adını dəyişib Çennai qoyurlar.

Müqəddəs Corc katedralı

Tarix[redaktə]

Çennainin ətrafları I əsrdə Pallava, Çola, Pandya, Vicayanaqar tamil krallıqlarına məxsus olmuşdu. esab edilir ki, müqəddəs apostol Foma b.ə. 52-70-ci illərdə burada missionerlik etmişdir. XVI əsdə buraya yelkən alan portuqallar burada San Tome portu tikmişlər. Sonralar bu bölqə hollandlılara keçmiş. Nəhayət, 1639-cu ildə, britan Ost-İnd kompaniyası Sent Corc (Saint George) fortunun əsasını qoymuşlar. Bu fort sonradan Çennainin özəyini təşkil edir. 1746-cı ildə şəhər Bertrant François de Bourdonnais-nin başçılığı ilə işğal edilmiş, 1749-cu ildə isə Aachen müqaviləsinə əsasən yenidən İngiltərəyə qaytarılmışdır.

Çennai britaniyanın hakimiyyəti altında böyük bir şəhərə və hərbi bazaya çevrilir. XIX əsrdə şəhər dəmiryolu ilə Kəlkütə və Bombeylə birləşir. irinci dünya müharibəsi dövründə şəhər Emden alman kreyseri ilə atlilleriya atəşinə məruz qalır. Hindistan öz suverenliyini qazandıqdan sonra, Çennai Tamilnad ştatının mərkəzinə çevrilir. 1965-1967-ci illərdə Çennaidə hindi dilinin güclə tətbiqinə protest olaraq üsyan təşkil edilmişdi.

1989-cu ildə Çennai, Azad Tamil-İlamın Pələngləri (ATİP) adlı terroristlərin hədəfinə keçmiş, onların şəhər Aeroportunda 1984-cü ildə törətdikləri partlayış nəticəsində Hindistanın Baş Naziri, Raciv Gandi öldürülmüşdü. Şəhər, 2004-cü ildə baş verən sunami nəticəsində ciddi zərər almışdı.

İqlimi[redaktə]

İqlim cədvəli[2]
Yanvar Fevral Mart Aprel May İyun İyul Avqust Sentyabr Oktyabr Noyabr Dekabr İllik
Orta hesabla
Müsbət temperatur (°C)
29,5 31.5 33.8 35.8 38.1 37.3 35.5 34.8 34.2 32.2 29.9 29.0 33.5
Orta hesabla
Mənfi temperatur (°C)
20.9 21.8 23.7 26.2 27.6 27.2 26.2 24,5 25.3 24.5 23.0 21.6 24.5
Orta hesabla
Yağıntı (mm)
25.0 26.4 28.5 30.7 32.5 32.1 30.6 30.0 29.6 28.2 26.4 25.1 28.8
Orta hesabla
Yağışlı gün
30 5 11 19 34 80 108 135 153 296 382 173 1427

Əhali[redaktə]

Bütün Hindistanda kimi, Çennaidə də qeyri-təbii əhali artımı nəzərə çarpır (948 qadının 1000 kişiyə). Savadlılıq 80% (59% orta Hindistan göstəricisi). Şəhər əhalisinin 25% gecəqondularda məskunlaşıb. Əhal əsasən tamillərdən ibarətdir. Tamil dilindən başqa ingils dilidə geniş yayılmışdır.

İl Əhali
1800 100.000
1820 140.000
1835 235.000
1850 330.000
1865 427.800
1872 397.552
1881 405.848
1891 452.500
1901 509.300
1911 518.700
İl Əhali
1921 526.900
1931 647.300
1941 777.500
1951 1.416.100
1961 1.729.100
1971 2.470.300
1981 3.276.622
1991 3.841.396
2001 4.216.268
2011 4.681.087

Şəkilləri[redaktə]

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə]

Sister cities[redaktə]

Şəhər Ölkə Bölgə/Region İldən etibarən İstinad
Coat of Arms of Volgograd.png Volqoqrad Flag of Russia.svg Rusiya Flag of Volgograd Oblast.svg Volqoqrad vilayəti 1966 [3]
DenverCOseal.gif Denver Flag of the United States.svg ABŞ Flag of Colorado.svg Kolorado 1984 [4]
San Antonio Flag of the United States.svg ABŞ Flag of Texas.svg Texas 2008 [5]
Kuala Lumpur Flag of Malaysia.svg Malayziya Flag of the Federal Territory - Malaysia.png Federal ərazi 2010 [6]

Həmçinin bax[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. "India: largest cities and towns and statistics of their population". World Gazetteer. 2011-08-25 tarixində ilkin mənbəyindən arxivləşdirildi. http://www.webcitation.org/61Cqrdk2o. İstifadə tarixi: 2009-07-21. 
  2. WMO: World Weather Information Service
  3. , http://www.themoscowtimes.com/beyond_moscow/volgograd.html. 
  4. "Overview of Chennai, India: Denver Sister Cities International". Denversistercities.org. 5 June 2008 tarixində ilkin mənbəyindən arxivləşdirildi. http://web.archive.org/web/20080605045557/http://www.denversistercities.org/chennai.php. İstifadə tarixi: 2012-12-28. 
  5. "What is it?". Official Website of the City of San Antonio. http://www.sainternationalrelations.org/sister-cities-program.html. İstifadə tarixi: 2012-12-28. 
  6. , http://hindu.com/2010/11/26/stories/2010112661760300.htm.