Transformator

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Transformator
Orta gərginlikli transformator

Transformator - bir parametrli (gərginlik və cərəyanlı) elektrik enerjisini tezlik və gücü sabit saxlamaqla digər parametrli (gərginlik və cərəyanlı) elektrik enerjisinə çevirən statik qurğudur. Sabit cərəyanın ötürlüməsi mümkün olamdığından transformator dəyişən cərəyanla işləyir. Enerji sahəsində bunlara həm də sakit elektrik maşınları deyilir.

Transformator maqnit axını ilə əhatə olunmuş, bir və ya bir neçə izolə edilmiş məftil dolaqlarından ibarət ola bilir. Məftillər maqnit keçiricisi, yəni ferromaqnit materialdan olan içlik ətrafında dolanır.

Transformatorun işləməsi[redaktə]

Transformatorların uzun müddətli etibarlı işləməsini təmin etmək üçün aşağıdakılar zəruridir:

  • Temperatur və yük rejiminə, gərginliyin səviyyəsinə riayət edilməsi.
  • Yağın keyfiyyətinin və izoləedici xassələrinin normalarına ciddi əməl edilməsi.
  • Soyuducu və gərginliyin tənzimlənməsi qurğularının saz vəziyyətdə saxlanması, yağın keyfiyyətinin qorunması və s.
  • Transformatora xidmət zamanı yağın səviyyəsinə, qaz relesinə, eləcə də yağ nümunəsinin götürülməsinə təhlükəsiz şərait yaradılmalıdır.
  • Transformatorun qızmasına nəzarət etmək üçün mütləq termometr quraşdırılmalıdır.
  • Transformator yarımstansiyası yanğına qarşı mühafizə vasitələri ilə təmin edilməlidir.
  • PQ-lərdə gərqinliyi 20 kv-a qədər olan transformatorlarda maksimal və minimal yüklənmə zamanı gərginliyin və yüklənmənin ölçülməsi ildə 2 dəfədən az olmayaraq aparılmalıdır.
  • İşləməyən transformatorun genişləndiricisində yağın səviyyəsi ətraf mühitin temperaturu minus 450S, plyus 150S, plyus 400S olduqda transformatorda olan yağın səviyyəsinə müvafiq olmalıdır, yəni nəzarət həddindən aşağı olmamalıdır.

Qəza rejimlərində transformatorların nominal cərəyandan artıq yüklənməsinə qısa müddətlərdə icazə verilir. Soyuducu mühitdə əvvəlki yüklənmənin və temperaturun müddətindən və qiymətindən asılı olmayaraq aşağıdakı həddlərdə işləmək olar: Yağ transformatorları:

  • Cərəyana görə yüklənmə, % 30, 40, 60, 75, 100
  • Artıq yüklənmənin müddəti, dəq. 120, 80, 45, 20, 10

Yağ transformatorlarının normadan artıq yüklənməsi (nominal cərəyandan yuxarı 40%-ə qədər) sutka ərzində 6 saatdan çox olmamaq şərtilə həyata keçirilə bilər və 5 sutkadan çox davam edə bilməz. Bu halda başlanğıc yüklənmə əmsalı 0,93-dən çox olmamalıdır.

Transformatorlara baxış[redaktə]

Transformatorlara baxış aşağıdakı müddətlər ərzində aparılır: a) növbətçi elektrik montyoru olan sahədərdə gündə 1 dəfə; b) növbətçi elektrik montyoru olmayan sahələrdə ayda 1 dəfə; c) transformator yarımstansiyası olan yerlərdə 6 ayda 1 dəfə Növbədənkənar baxış isə havanın temperaturu kəskin dəyişdikdə və ya qaz və diferensial mühafizədən açılma zamanı keçirilir.

Transfarmatorlara baxış zamanı aşağıdakılar yoxlanılır:

  • Termometrin göstəricisi;
  • Transformatorun üstünün vəziyyəti, yağın səviyyəsi;
  • İzolyatorların vəziyyəti;
  • Kontakt birləşmələrin möhkəmliyi və qızması;
  • Yerlə birləşdirilmənin vəziyyəti;
  • Transformator yarımstansiyasının yerləşdiyi yerin təmizliyi.

Transformatorlar azı 4 ildə 1 dəfə açılmalı və cari təmir olunmalıdır. Aşağıdakı hallarda transformatoru mütləq işdən ayırmaq lazımdır:

  • qeyri-bərabər güclü səs və transformatorun içində titrəyiş baş verən zaman;
  • normal yükləmə və soyudulma zamanı transformatorun qızmasının getdikdə artması müşahidə edildikdə;
  • genişləndiricidən yağın atılması və yaxud işlənmiş qazın çıxış borusunun diafraqmasının cırılması zamanı;
  • yağın axması nəticəsində onun səviyyəsinin yağölçən şüşədəki səviyyədən aşağı düşməsi zamanı.


Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: ترانسفورماتور

VikiAnbarda Transformator ilə əlaqəli mediafayllar var.