UNIX

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Uniks (Unix) 1969-cu ildə Ken Tompson (Ken Thompson) və Denis Riçi (Dennis Ritchie) tərəfindən Bell laboratoriyalarında yazılmış, eyni vaxtda bir çox istifadəçi ilə eyni zamanda müxtəlif əməliyyatları yerinə yetirən bir əməliyyat sistemidir.

Denis Ritchi nin təklifilə yeni ƏS – UNICS (UNIplexed Information and Computing System) adlandırılmış, sonralar UNİX adına qısaldılmışdı. Unix-in üstün cəhəti onun müxtəlif kompüterlərdə istifadəsinin mümklünlüyüdür.

Bu əməliyyat sisteminin əsasıda Massaçusetts Texnologiya İnstitutu (MİT) , AT&T Bell Labs və GE-nin bir yerdə istehsal etdikləri MulticsUnicse dayanır. Uniksin ilk versiyası assembler dili ilə yazılmışdır və bu əməliyat sistemi sadəcə yazıldığı kompyuterin özündə işləyirdi. Uniks Əməliyyat Sistemi 1973-cü ildə C proqramlaşdırma dili ilə yenidən yazılmışdır. AT&T Bell Labs Uniksi Novell-ə satdı, 1994-cü ildə də Novell Uniks markasını bugünkü sahibi The Open Groupa verdi.

Uniks çox prosesli və çox bahalı kompyuterlərdən, ucuz və tək prosesli PC-lərə qədər bir çox kompyuterdə işləyə bilir. Unix əməliyyat sisteminin sağlamlığı bir çox yerlərdə test edilmiş və davamlı bir sistem olduğu təsdiq edilmişdir. Unix çox istifadəçi eyni vaxtda birdən çox işi görəbildiyi üçün xüsusiylə çox prosesli serverlərdə istifadə olunur.

Linuks əməliyyat sistemi də Linus Torvalds tərəfindən Uniksdən ilham alınaraq yazılmışdır.

Unix aşağıdakıları özündə birləşdirir:

  • paylanmış verilənlər bazasına müraciət;
  • lokal şəbəkədə işləmək
  • uzaq məsafədə əlaqə və adi modemdən istifadə etməklə qlobal çıxış imkanı. Bu UNİX –in ən vacib komponentlərindən biridir.

Hazirda UNİX üçün çoxlu sayda tətbiqi proqmlar mövcuddur. MS DOSWindows üçün geniş yayılan bir çox tətbiqi proqramlar UNİX –də istifadə oluna bilər.

UNİX – ailəsində olan bir neçə ƏS mövcuddur. Belə ki, 1982-cı ildə bu proqramin UNIX Version 7-nin əsasında birinci ticarət məqsədli UNIX System III yaranmışdi. Bu ailədən olan müxtəlif versiyaların öz adı var. Bunlardan ticarət məqsəli AIX, HP-UX, IRIX, Solaris sestemləri qöstərmək olar. UNİX ƏS-nin fayl sistemi fayılları icazəsiz müraciətdən mühafizəni təmin edir. Hal-hazırda UNİX ailəsindən olan şəbəkə ƏS dən geniş yayılan 32-mərtəbəli çoxisitifadəçili, çoxməsələli UNİX Ware 2.0 sistemidir.

Xarici kecidlər[redaktə]