Vladimir Mayakovski

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Vladimir Mayakovski
Mayakovsky 1910.jpg
Doğum tarixi: 1893(1893-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfatı: 1930(1930-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vətəndaşlıq: SSRİ
Milliyyəti: Rus
Karyera: 1912-1930
Mayakovsky Signature1.jpg

Vladimir Vladimiroviç Mayakovski - rus şair, dramaturq, filmteatr aktyorudur.

Həyatı[redaktə]

Mayakovski 1893-cü ildə Gürcüstanın Kutaisi bölgəsindən 20 verst uzaqlıqdakı Bağdadi kəndində doğulmuşdur. Atası Vladimir Konstantinoviç Mayakovski Bağdadi bölgəsində meşəbəyi idi və Luda və Olya adında iki bacısı vardı. Bacısı Ludanın xatirələrinə əsasən, ailə gürcü adətlərinə bağlı bir həyat tərzi keçirən lakin rus dilini də qorumağı bacarmış xoşbəxt bir ailə olmuşdur. Bir müddət sonra ailəsi Kutais şəhərinə köçür və Mayakovski 1900-cü ildə burda Kutaisi Liseyinə getməyə başlayır. Məktəbdə çox çalışqan şagird olur, hətta məktəbin ən yaxşı şagirdi olur. Həyatının bu dövründə fantastika janrında olan romanları, xüsusilə “ Jül Vernin əsərlərini çox sevir. Müəllimi onu bir sənətçi kimi qəbul edir və ona xüsusi dərslər keçməyə başlayır.

Mayak tomb.JPG

Mayokovski bu dövrdə siyasət ilə də maraqlanmağa başlayır. 1905-ci ildə uğursuz inqilab zamanı bacısı gizlicə Moskvaya gedir və Maykovski üçün inqilabla bağlı sənədlər gətirir. Sözügedən dövrdə Kutaisdə Bolşevik partiyasının yeraltı sığınacaqlarından biri olmuşdur. Bu vaxtdan etibarən şeir və çevriliş onun üçün bölünməz bir varlığa çevrilir. Az sonra atası kəsilmiş barmağına düşən infeksiya nəticəsində dünyasını dəyişir.

Moskva illəri[redaktə]

Bu ölümdən sonra ailə Kuatisdən Moskvaya köçür. Moskvada bir müddət yoxsulluq içində yaşayırlar. Anası işləməyə başlayır. Maykovski isə özünə sosializm tərəfdarı dostlar tapır və özünü bir sənətçi olaraq Moskvada tanıtmağa başlayır. Yenidən məktəbə getməyə başlayır. Dərslərdə fəlsəfə kitabları oxumağa başlayır. Marsizm onu öz sehrinə alır. Sosializm xəyalları ilə yaşamağa başlayan Maykovski üçün dərslər artıq əvvəlki əhəmiyyətini itirmişdir. Hələ bu zaman onun on dörd yaşı vardı. Anası xatirələrində həmin dövrü belə xatırlayır.

" ...Məktəbə gedirdi lakin vaxtının çoxunu dərslərə yox təbliğata həsr edirdi. On dörd yaşı olmasına baxmayaraq on doqquz yaşında biri kimi davranırdı və çox çılğın idi. Partiya üzvləri onunla görüşməyə gəlir və çevriliş üçün ondan faydalanırdılar. Sanki Vladimir qocalmışdı. "

Mayakovski bir hadisədən sonra məktəbdən qovulur və bir neçə dəfə həbs olunur. Bolşevik partiyasında təbliğatçı, yazıçı olaraq fəaliyyət göstərməyə başlayan Mayakovskinin evinə 29 mart 1908-ci ildə polis tərəfindən basqın edilir və Mayakovski yenidən həbs edilir. Bu zaman gizli məlumatların yazıldığı qeyd dəftəri ələ keçməsin deyə dəftəri udur.

Bu vaxtdan etibarən partiya ona daha çox yaxınlaşır. 15 yaşı olanda yenidən polislər evinə basqın edir və onu bilinməyən bir yerə aparırlar. O, bir daha evinə qayıda bilmir. 12 ay həbsdə olur. Bu dövrdə 3 il aradan sonra yenidən romanlar oxumağa və yazmağa başlayır. Bu dövr Maykovskinin həyatında oxuyub öurəndikləri ilə yanaşı öz müstəqil fikirlərini qələmə aldığı dövr kimi də xarakterikdir. Həbsdən sonra Moskva Rəsm və heykəl Məktəbinə daxil olur. Burda özünəməxsus və xalq yaradıcılığına aid işləri ilə digər tələbələrdən fəqlənir. 1911-ci ildə futurism hərəkatına qoşulur və Futurist Nizamnaməyə imza atır. Burjua adətlərinə meydan oxuyan ədəbi işlər yaradır.

Müəllimlərini köhnə dünyanın təmsilçiləri kimi görür və çevrilişlə qurulacaq yeni dünyaya aid rəsmlər çəkir. Bu rəsm əsərlərini Rusiya futurizminin başlanğıcı kimi qəbul etmək olar. Bir zamanlar əəldən-ələ gəzən Puşkinin şeirlərinin yerini Mayakovskinin şeirləri tutur. Polis yenidən onu təqib etməyə başlayır. Şair “Faciə” adlı tamaşasını Sank Peterburqda bir parkda səhnələşdirir. Bu tamaşadan sonra daha da məşhurlaşır. 1913-cü ilin qışında Korni Çekovski onun bu tamaşasını izləyir və tamaşa haqda yazır. Onun dediyinə görə bu oyunda Mayakovskinin özü vardır. Tamaşada ortada bir adam dayanır və ətrafında müxtəlif qiyafədə olan adamlar onu məhv etməyə çalışır. Çekovski bunun həqiqi bir faciə olduğunu və şairin bu tamaşa ilə böyük bir məşhurluq qazanacağını yazır. Qorkinin həyat yoldaşı Matiya isə xatirələrində Mayakovski haqqlnda belə deyir:

" ...Mayakovskini 1918-ci ildə səhnədə izlədim. Məncə o bu sahəni davam etdirsə, əvəzolunmaz bir aktyor olacaq. "

Birinci Dünya Müharibəsi illəri və oktyabr çevrilişi[redaktə]

1914-cü ildə Birinci Dünya Müharibəsi başlayır. İlk vaxtlar Mayakovski olduqca həyəcanlı olur və zəfər qazanmaq duyğusu ilə alışıb-yanırdı. Lakin ilk döyüşdən sonra şahid olduğu mənzərələr fikrini dəyişdi. 1915-ci ildə “ Şalvarlı bulud” adlı ilk şeir kitabını yazır. Maksim Qorki bu şeiri çox bəyənir və şair haqda tərif dolu yazılar yazır. Qorkinin həyat yoldaşı Qorkinin Mayakovski haqqında düşüncələrini belə dilə gətirmişdir:

" ...Həyat yoldaşım Mayakovskiyə böyük dəyər verirdi. Onun şeirdə bir zirvəyə yüksəlməsini istəyirdi çünki hər ikisi eyni şeylərin arxasınca qaçırdılar. Bir gün onun haqqında çox danışılan şəxsə çevriləcəyini çox yaxşı bilirdi. "

Mayakovskiyə görə bulud çağdaş sənətin birləşdiyi bir dəyərdir. Bunun sayəsində cəhənnəm şiddət və individualizm kimi şeylər yeni məna qazanmışdır.

1915-1917 illərdə Lili Brik ilə böyük bir sevgi yaşayır və illərlə bu sevginin təsirində qalır. Mayakovskinin Moskvanın futurism sənətini qəbul edəcəyinə dair kiçik şübhəsi belə olmur. Ona görə də çevriliş onun çevrilişidir və bu çevrilişdən sonra onun bütün arzuları gerçəəkləşəcəkdir.

1929-cu ildə

Bu duğularla 1917-ci il oktyabr çevrilişini coşqu ilə qarşılayır və çevrilişin əsas sözcülərindən biri olur. Çevrilişdən sonra yaranan daxili müharibədə Mayakovski sənətini təbliğat afişalarında istifadə edir. Artıq divarlarda, dirəklərdə, binalarda Mayakovskinin hazırladığı afişalar yer alır.

Oktyabr çevrilişi ilə Rusiyada futurizmin inkişafı eyni dövrə təsadüf edir və bu səbəbdən futurizm bir növ communist futurizmi kimi tanınır və futurist sənətkarlar birləşərək xalqa səslənir.

Şair 35 qəzet və 57 jurnalda yazılar yazmışdır. Qəzet və jurnallardakı yazıları siyasət və propaqanda qoxsa da onu digər köşə yazarlarından ayıran çox şey var idi.

Şairin İzvestya-da dərc olunan siyasi şeirlərini oxuyan Lenin belə demişdir:

" ...Mayakovskinin şeirlərindən heç nə başa düşmürəm, ancaq onun meydanlarda döyüşəcək bir mütəxəssis olduğunu hiss edirəm. Onun yazdıqları siyasi cəhətdən ola bilər ki, mübahisəlidir. Şeirlərində elə də çox siyasi bir şey yoxdur, insanları nəyəsə dəvət etmir. Onun şeirləri kommunistləri birləşdirməyə bəs deyil. Amma siyasi nöqteyi-nəzərinin düzgün olduğuna inamım sonsuzdur. "

Lenin Mayakovskinin dürüst danışmasını çox bəyənir və bu səbəbdən xüsusilə propaqandada ondan yararlanmağa çalışır. Mayakovski də “Bolşoy teatrı”nda Vladimir İliç Lenin adlı şeirini oxuyur. “Yeni Lef” dərgisini 1922-1923-cü illərdə yenidən canlandırmağa çalışır (Новый леф, 1927-1928). Kağızın istehsal olunmadığı, nəşriyyatların işləmədiyi, müharibənin vıran qoyduğu dövrdə, xalqın qəzet və dərgi yerinə istifadə edə biləcəyi ROSTA (Rusiya Teleqraf Agentliyi) Pəncərələri adlı afişalar hazırlayır. 1925-ci ildə yazdığı bəzi yazılara görə İngiltərəyə girişi qadağan olunur. Amerika Birləşmiş Ştatlarına isə Meksikadan keçərək daxil ola bilir.Həmin il yaxın dostu Sergey Yesenin Leninqradda İngiltərə otelində intihar edir. Yesenin sonuncu şeiri olan “ Əlvida dost, əlvida”nı damarını kəsərək qanıyla yazmışdır. Mayakovski buna qarşılıq olaraq dərhal şeir yazır lakin həmin dövrün inqilabşılarının reaksiyasına səbəb olur. Bundan 5 il sonra 1930-cu ildə Lili Briki və ailəsini Sovet Sosialist Respublikası hökumətinə əmanət etdiyini bildirən bir məktub yazır və silahla intihar edir. Ölümündən sonra doğulduğu kəndə yəni, Bağdadiyə kəndinə şairin adı verilir.

Əsərləri[redaktə]

Şeirləri[redaktə]

  • Şalvarlı Bulud
  • Onurğanın Fleytası
  • Lenin Dastanı
  • Yüz Əlli Milyon

Dram əsərləri[redaktə]

  • Tragediya
  • Hamam
  • Moskva yanır

Kitabları[redaktə]

  • Amerikanı kəşfim

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]