Çöl pişikdırnağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çöl pişikdırnağı
Çöl pişikdırnağı
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Fəsilə: Paxlakimilər
Cins: Pişikdırnağı cinsi
Növ: Prosopis farcta (Banks & Sol.) J.F.Macbr
Elmi adı
Prosopis farcta (Banks & Sol.) J.F.Macbr

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Aralıq dənizinin şərq hissəsi və İranda yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Şaxəli tikanlı kolcuqdur, hündürlüyü 50-60 sm-ə çatan, nazik, möhkəm və əyilən budaqlıdır, üzəri konusşəkilli qırmızımtıl tikanlıdır. Cavan budaqlar və yarpaq saplaqları qısa tükcüklüdür. Yarpaqlar uzunsov-ovalşəkilli, uzunluğu 4-6 sm-dir. İkiqat cütlələkvaridir. Yarpaqcıqları xırda, 2,5-5,0 mm uzunluqda və 2 mm-ə qədər enində olub, xətvari, uzunsov formalı, üzəri qısa-tüklü, çox xırda saplaqcıqlarda yerləşir. Salxımları sıx, silindrik, çoxçiçəkli, yarpaqların qoltuqlarında yerləşir, ölçüsünə görə yarpaqlara bərabər və ya onlardan azca qısadır. Kasacığı dairəvi, 5 qısa dişcikli, tacı 4-5 mm-ə qədər uzunluqda olub, solğun və ya açıq sarı rəngdədir. Erkəkcikləri sərbəst, tacdan uzundur. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyul-sentyabrda yetişir. Paxlaları yumurtavari, uzunsov, düz və ya əyilmiş, qırmızımtıl-qonur rəngli olub, sonralar şabalıdı-qonura çalır, 4-6 sm uzunluğunda və 2,5 sm-ə qədər enindədir. Toxumları yığcam, dəyirmi, hamar, qonurdur. Yerüstü hissələri çox yavaş böyüyür. İşıq, istisevən, quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkar, tez böyüyən bitkidir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkar xırda kolcuqdur.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər sahili, Abşeron, Qobustan, Kür-Araz ovalığı, Lənkəran, Muğanda dağ ətəklərində və şoranlaşmış düzənliklərdə bitir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Meyvəsi, kökü, kök qabığı taninlə zəngindir, tərkibində 5,9% şəkər var, dadlıdır, bəzən xörəkdə istifadə olunur. Çiçəklərdə boyayıcı piqmentlər vardır ki, bundan da ipək boyamasında istifadə olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov