Üçpər azimina
| Üçpər azimina | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Üçpər azimina |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
|
||||||||||
| ||||||||||
Üçpər azimina (lat. Asimina triloba) — bitkilər aləminin maqnoliyaçiçəklilər dəstəsinin annonakimilər fəsiləsinin azimina cinsinə aid bitki növü.
Arealı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şimali Amerikadan Florida və Texasa qədər yayılmışdır.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]15 m hündürlükdə koldur. Zoğları sıx tüklü, birillikləri çılpaq, qəhvəyi rəngdə, parıldayan, ikiillikləri isə boz, yaxşı gözə çarpan mərciməklərə malikdir. Tumurcuqlar qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdə, tüklüdür. Yarpaqları tərs uzunsov-yumurtavari, uzunluğu 12-30 sm, eni 4,5-12 sm, uclardan qısa sivrləşmiş qaidəyə doğru getdikcə yastılaşmış, tamkənarlı, dərivari, xırda nöqtəvari vəzilərə malikdir. Çiçəkləri qəhvəyi və ya qırmızımtıl-qonurdur, 1-3 sm uzunluqda, tüklərlə örtülü çiçək saplağı üzərində yerləşir. Çiçəkyanlığı 9 yarpaqcıqdan ibarətdir. Erkəkcikləri spiral şəklində düzülmüşdür. Dişicik 3-15 sərbəst, 3-20 yumurtacığa malikdir. Kasa yarpaqları 3 ədəd, yumurtavarı iti, yaşılımtıl və tüklüdür. Ləçəklər enli yumurtavari, ucları dairəvi, arxaya əyilmiş olur. Aprel və may aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi ellips formalı, 5-7 sm uzunluqda, yaşılımtıl-sarı, sonradan qonurlaşandır. Toxumları 2-2,5 sm uzunluqdadır. Meyvələri sentyabr-oktyabr aylarında yetişir.
Ekologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şaxtayadavamlıdır, rütubət, işıqsevəndir.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Mərdəkan dendrarisində 2001-ci ildə introduksia olunmuşdur. Park və bağlarda çox az rast gəlinir.
İstifadəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Yaşıllaşdırmada,tək və qrup əkinlərində istifadə olunur. Tərkibində asitogen,toxumunda insan üçün lazım olan mikroelementlər vardır.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Homotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Annona triloba L.
- Asimina virginiana Adans. ex P.N.Jacq.
- Porcelia triloba (L.) Pers.
- Uvaria triloba (L.) Torr. & A.Gray
Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Annona pendula Salisb.
- Asimina campaniflora Spach
- Asimina conoidea Spach
- Asimina glabra K.Koch
- Orchidocarpum arietinum Michx.
- Uvaria conoidea (Spach) Lem.