Ülgüc (fəlsəfə)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ülgücfəlsəfədə prinsipdir, hansı ki, müxtəlif fenomenlər üçün azehtimallı izahatları nəzərə almamağa ("qırxmağa") icazə verir[1].

Ülgüclərin nümunələri:

  • Okkam ülgücü: Bir-birinə zidd fərziyyələr toqquşanda daha az sayda fərziyyələrə əsaslananı seçmək lazımdır ki, bu onun yoxlanmasını sadələşsin. "Ehtiyac olmadan müddəaları artırmaq lazım deyil."
  • Henlon ülgücü: "“Axmalqlığın nəticəsi kimi izah oluna bilən şeyləri bəd niyyətlə izah etməyin[2]."
  • Hitçens ülgücü: Sübutsuz iddia olunan məsələ, sübutsuz da rədd oluna bilər.
  • Mayk Alder ülgücü: Əgər nəyisə eksperiment və ya müşahidə yolları ilə müəyyənləşdirmək olmursa, onda o, müzakirələrə layiq deyil.
  • Popperin saxtalaşdırma prinsipi: Nəzəriyyə elmi hesab olunması üçün saxtalaşdırılmalıdır.
  • Ayn Rand ülgücü: Xüsusi ehtiyac olmadan müddəalar artırılmamalıdılar və nəticə kimi müddəalar ehtiyac olmadan birləşdirməməlidilər[3].
  • Saqan standartı: Fövqəladə iddialar fövqəladə sübut tələb edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Garg, A. (17 May 2010). "Occam's razor". A.Word.A.Day. İstifadə tarixi: 2014-02-25.
  2. "Hanlon's Razor". The Jargon File 4.4.7. İstifadə tarixi: 2014-02-25.
  3. Leonard Peikoff, Analytic-Synthetic Dicothomy, in: Ayn Rand, Introduction to Objectivist Epistemology, 96