Şaken Aymanov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şaken Aymanov
qaz. Шәкен Кенжетайұлы Айманов
KZ002-15.jpg

Doğum tarixi 15 fevral 1914(1914-02-15)
Doğum yeri Pavlodar vilayəti, Bayanaul kəndi
Vəfat tarixi 23 dekabr 1970 (56 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, Rusiya SFSR, SSRİ
Vəfat səbəbi running over[d]
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Peşəsi Aktyor
Üzvlüyü SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqı
Mükafatları "SSRİ xalq artisti" fəxri adı Stalin mükafatı
"Lenin" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Şərəf Nişanı" ordeni
IMDb ID 0015004
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şaken Aymanov (Tam adı: Şaken Kenjetayeviçd Aymanov (qaz. Шәкен Кенжетайұлы Айманов); d. 15 fevral 1914, Pavlodar vilayəti, Bayanaul kəndi – ö. 23 dekabr 1970, Moskva, Rusiya SFSR, SSRİ) — qazax aktyoru, teatr və kino rejissoru[1]. SSRİ xalq artisti (1959)[1]. Qazaxıstan kinosunun atası hesab edilirdi[2][3].

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

15 fevral 1914-cu ildə Pavlodar vilayətinin Bayanaul kəndində anadan olmuşdur[1]. Ailəsi kəndli maldar idi.

Şakenin əsl adı Şahkərimdir (qaz. Шаһкерім)[4].

1928-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir[5]. 1931-1933-cü illərdə Semipalatinsk şəhərində yerləşən Qazaxıstan Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır.

1933-cü ildən Qazaxıstan Dram Teatrında aktyor, rejissor, 1947-1951-ci illərdə baş rejissor işləmişdir[1].

1940-cı ildən kino sahəsində aktyor və rejissor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Uzun müddət "Qazaxfilm" kinostudiyasının bədii rəhbəri olmuşdur[1].

1940-cı ildən Sov.İKP-nın üzvü idi.

Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin 4 və 7-ci çağırışlarında deputat seçilmişdir.

O, 1963-cü ildə keçirilən III Moskva Beynəlxalq Film Festivalında münsiflər heyətinin üzvü olmuşdur[6].

23 dekabr 1970-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir[1]. Almatı şəhərindəki Mərkəzi qəbiristanlıqda dəfn edilmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Şaken Aymanov SSRİ-nin və Qazaxıstan SSR-nin bir sıra dövlət mükafatları ilə təltif edilmişdir. Onlardan bəziləri bunlardır:

Tamaşalardakı rolları[redaktə | əsas redaktə]

  • M. Auezovun “Koblandı” tamaşasında "Koblandı";
  • M. Qorkinin “Həyatın dibində” tamaşasında "Satin";
  • A. N. Ostrovskinin “Tufan” tamaşasında "Tixon";
  • U. Şekspirin “Şıltaq qızın yumşalması” tamaşasında "Petruççio".

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

“Cambul” filmində

“Abayın mahnısı” (1946), “Cambul” (1953) və başqa filmlərə cəkilmişdir[1].

“Məhəbbət poeması” (1954), “Çöllər qızı” (1955), “Biz burada yaşayırıq” (1957), “Atamanın aqibəti” (1970) və digər filmlərin rejissorudur[1].

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

1974-cü ildə çəkilmiş "Şəkər Aymanov" sənədli filmi Şaken Aymanovun yaradıcılığına həsr olunmuşdur.

“Qazaxfilm” kinostudiyası 1984-cü ildən Şaken Aymanovun adını daşıyır[1]. "Qazaxıfilm" kinostudiyasının ərazisində onun mərmər büstü qoyulub. Film studiyasında Aymanovun muzey kabineti yaradılıb.

Alma-Ata şəhərində Şaken Aymanov adına küçə var.

Yaşadığı evə onun xatirə lövhəsi vurulmuşdur.

Pavlodarda onun adına kinostudiya var.

Alma-Ata şəhərində 2003-cü ildən 2014-cü ilədək illik "Şaken ulduzları" (qaz. Шәкен Жұлдыздары) adlı animasiya filmləri festivalı keçirilmişdir.

Şaken Aymanovun 100 illik yubileyi münasibəti ilə üzərində 2014-cü il yazılmış poçt markası miniatür[8] filateliya məhsulu kimi 12 yanvar 2015-ci ildə Qazaxıstan poçtu tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır[9].

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Qardaşı — Kauken Kenjetayev (1916—2008), müğənni, Kazak Opera və Balet Teatrının direktoru, Qazaxıstan SSR-nin xalq artisti (1959);

Oğlu — Murat Aymanov (1939—1993);

Qızı — Mayra Aymanov (1938—1993), opera müğənnisi, Asanali Aşimovun həyat yoldaşı idi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 AYMANOV Şaken Kenjetayeviç. ensiklopediya.gov.az  (azərb.)
  2. Kazakh festival awards Iranian films. presstv.ir
  3. Faces of history: Shaken Aimanov. caspionet.kz
  4. "Рекомендательный библиографический указатель/Национальная библиотека РК". «Voxpopuli.kz». 3 fevral 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 февраля 2017.
  5. Жолдасбекұлы М., Салғараұлы Қ., Сейдімбек А. Айманов Шәкен // Елтұтқа. Ел тарихының әйгілі тұлғалары. — Астана: KÜL TEGIN, 2001. — С. 335-336. — 358 с. — ISBN 9965-441-26-X.
  6. 3rd Moscow International Film Festival (1963)
  7. Архивная служба Павлодарской области :: Календарь памятных дат
  8. miniature sheet of 1
  9. KZ002.15

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]