Qazax dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qazax dili
Orijinal adı: Қазақ тілі, قازاق ٴتىلى, Qazaq tili
Ölkələr: Qazaxıstan
Monqolustan
Çin
Rusiya401 455 (2010)[1]
Özbəkistan
Qırğızıstan
Türkmənistan
Türkiyə və s.
Rəsmi status: Qazaxıstan, Rusiya (Altay Respublikası)[2], Çin (Şincan Uyğur Muxtar vilayəti)
Tənzimləyən təşkilat: Qazaxıstan Mədəniyyət Nazirliyi
Danışanların ümumi sayı: 10 milyon
Reytinq: 87
Təsnifatı
Kateqoriya: Avrasiya dilləri
Altay dilləri
Türk dilləri
Qıpçaq qolu
Qıpçaq-Noqay qrupu
Yazı: kiril əlifbası, ərəb əlifbası, latın əlifbası (bax: qazax əlifbası)
Dil kodları
ISO 639-1: kk
ISO 639-2: kaz
ISO 639-3: kaz
Bax: Layihə:Dilçilik

Qazax dili (qaz. қазақ тілі, قازاق ٴتىلى, qazaq tili) — türk dilləri ailəsinin qıpçaq qoluna aid dil, Qazaxıstan Respublikasının rəsmi dili və qazax xalqının doğma dili. Quruluş və tələffüz baxımından qaraqalpaq, noqay, və qırğız dillərini qazaxcaya ən yaxın olan türk dilləri olaraq hesab etmək olar.

Yayılma arealı[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən Qazaxıstan ərazisində, Monqolustanın qərbindəki Bayan-Ölgii aymağında (qazaxca "Bayölke", yəni "Bayölkə / Bəyölkə; varlı, bərəkətli diyar" deməkdir) və az sayda digər aymaqlarda, qismən olaraq Rusiyanın qazaxlar yaşayan bəzi sərhədyanı bölgələrində (Həştərxan vilayəti, Orenburq vilayəti, Altay Respublikasının cənubundakı Koş-Aqaç / Koş-Aqaş (yəni "Qoşaağac") rayonunda), Çinin qərbindəki Şincan Uyğur Muxtar əyalətinin şimalındakı Yili / İli Qazax Muxtar dairəsində (xüsusilə onun Taçenq / TarbağatayAltay dairələrində), Hami / Qumul dairəsinin Balıkun / Barköl Qazax Muxtar rayonu, Çanqji (uyğurca "Sanci", lakin böyük ehtimalla təmiz çincə toponimdir) Hui Muxtar dairəsinin Mulei / Mori Qazax Muxtar dairəsində, və həmçinin Qansu əyalətinin Ciutsuan şəhəri / Sucau bölgəsinə bağlı Akesai / Aqsay (yəni "Ağçay") Qazax Muxtar dairəsində yayqındır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Портал "Всероссийская перепись населения 2010 года" - Окончательные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года :Население Российской Федерации по владению языками
  2. Закон Республики Алтай «О языках». Глава I, статья 4

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]