Qaşqay dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qaşqay dili
Orijinal adı: Qaşqaycə; Qaşqay dili
Ölkələr: İran
Regionlar: Fars ostanı
Danışanların ümumi sayı: 1,5 milyon[1]
Təsnifatı
Kateqoriya: Avrasiya dilləri
Altay dilləri
Türk dilləri
Oğuz dilləri
Azərbaycan dili
Yazı: ərəb əlifbası, latın əlifbası
Dil kodları
ISO 639-3: qxq
Bax: Layihə:Dilçilik

Qaşqay dili və ya Qaşqay dialektiİranda təxminən 1,5 milyon qaşqayın danışdığı və oğuz dil qrupuna aid türk dili və ya Azərbaycan dilinin dialekti. Qaşqay dili Azərbaycan dilinə çox yaxındır və bəzi hallarda hətta bu dilin ləhcələrindən biri kimi qəbul edilir.[2] Alman əsilli altayşünas və türkoloq Gerhard Dörfer Qaşqay dialektini Azərbaycan dilinin dialektlərinin X qrupuna aid edir.[3]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrə qədər Qaşqay dilində ədəbiyyata rast gəlinmir. Bu dil barədə ilk qeydlər Aleksandr RomaskeviçAvrel Şteyn tərəfindən aparılmışdır. Aleksandr Romaskeviç Şiraz bölgəsində yaşayan qaşqayların 35 xalq mahnısını toplamışdır. Romaskeviç və Kovalskinin fikirlərincə Qaşqay dili Azərbaycan dilinin bir ləhcəsidir. Karl Henrix Menqes isə bu dilin Osmanlı türkcəsinin bir qolu olduğunu düşünürdü.

Demoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

İranda 1982-ci (hicri-şəmsi 1361-ci) ildə aparılan siyahıyaalmanın nəticələrinə görə köçəri qaşqayların ümumi sayı 200.000 idi. 1997-ci ildə aparılan araşdırma nəticəsində təxminən 1,5 milyon adamın (burada yalnız köçəri həyat tərzi sürən qaşqaylar nəzərə alınmışdır) qaşqay dilində danışdığı ehtimal olunmuşdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ethnologue
  2. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=qxq
  3. Fascicle 3. — VIII. Azeri Turkish (author G. Doerfer), pp. 245–248. // Encyclopaedia Iranica. Volume III: Atas-Bayhaqi, Zahir-Al-Din. Edited by Ehsan Yarshater. New York: Bibliotheca Persica Press, 1989, 896 pages. ISBN 9780710091215