İbrahim mirzə Cahi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İbrahim mirzə Səfəvi Cahi
ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﺑﺮﺍﻫﯿﻢ ﻣﯿﺮﺯﺍ ﺻﻔﻮﯼ

Əbül Fəth Sultan İbrahim mirzə
Məşhəd hakimi
1555/1565 — 1562/1567
Qain hakimi
1562 — 1565
Səbzəvar hakimi
1567 — 1574
Eşikağasıbaşı
1574 — 1577
 
Dini: Şiə İslam
Doğum tarixi: 1540(1540-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Vəfat tarixi: 2 noyabr 1577(1577-11-02)
Vəfat yeri: Qəzvin
Dəfn yeri: Məşhəd
Sülalə: Səfəvilər
Atası: Bəhram Mirzə Səfəvi
Anası: Zeynəbsultan xanım
Həyat yoldaşı: Gövhərşah sultan

Əbül Fəth Sultan İbrahim mirzə Səfəvi (Aprel 1540-23 fevral 1577) — Səfəvi şahzadəsi, şair.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1540-ci ilin aprel ayında doğulmuşdu. Atası Bəhram Mirzə Səfəvi, anası isə Şirvanşahlar nəslindən Zeynəbsultan xanım idi [1]. 1556-cı ildə Məşhəd valisi təyin olunmuş, 1560-cı ildə I Təhmasibin qızı Gövhərşah sultan ilə evlənmişdi. 1562-ci ildə Ərdəbil hakimliyinə, daha sonra isə şahı əsəbiləşdirdiyi üçün Qain hakimliyinə təyin olundu. 1565-ci ildə yenidən Məşhəd valisi təyin edildi. 1567-ci ildə bu vəzifədən də çıxarılıb Səbzəvar hakimliyinə göndərildi və 1574-cü iləcən burada hakimliyə davam etdi. 1574-cü ildə Qəzvinə çağırıldı və eşikağasıbaşı təyin olundu. 2 il sonra Şah II İsmayılı dəstəklədiyi üçün möhrdar vəzifəsi verildi. 1577-ci ilin 23 fevralında elə Şah İsmayıl tərəfindən də öldürüldü.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

O, olduqca istedadlı şəxs idi. Ərəb, fars, cığatay ədəbiyyatını, yunan və şərq fəlsəfəsini, astronomiya, ilahiyyat və s. elmləri gözəl bilirdi. İbrahim Mirzə Cahinin fars və türkcə yazdığı şeirlərin həcmi 3.000 beytdən çoxdur. İran müəlliflərinin təzkirələrində onu şeirlərinə rast gəlinir. Qazi Əhməd Qumi "Xülasət əl-təvarixdə" Cahinin şeirlərinin 3.000 beytdən çox olduğunu qeyd edir. İbrahim mirzə Cahinin divanına arvadı Gövhərşah Banunun da şeir yazmağa təbi olub. Tarixi mənbələr İbrahim Mirzənin "Fərhəng İbrahim" adlı təzkirəsinin olduğunu təsdiq edirlər. Lakin bu təzkirə tam şəkildə əldə yoxdur. "Fərhəng İbrahim" təzkirəsində orta əsr şairləri, alimləri və incəsənət xadimləri haqqında qısa avtobioqrafik məlumatlar özünə yer tapıb. "Gahi" öz sarayında tez-tez "şairlər məclisi" də təşkil edirmiş.

Hakimiyyətinin səciyyəvi cəhəti[redaktə | əsas redaktə]

Məşhəd hakimliyinə gətirildikdən sonra ona hərhansı bir qızılbaş tayfası təyin olunmadı. Əvəzində hər tayfadan 500 hərbçi onun əmrinə verildi. Bu, özü-özlüyündə lələ sisteminin ləğvi demək idi və bu Qızılbaşlara sərf etmirdi. 1564-cü ildə, buna reaksiya olaraq Qazax xan Təkəli üsyanı başladı. 10.000 qulam ilə birlikdə üsyana başlamış Qazax xan Təkəli tezliklə məğlub oldu və İbrahim mirzə yenidən şahın gözündə yüksələrək Səbzəvar hakimliyinə göndərildi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

1560-cı ildə I Təhmasibin qızı Gövhərşah sultan ilə evlənmişdi. Yeganə övladı:

  • Gövhərşad bəyim (1561-1614) - Məkkədə Əmir Nəsrəddin Hüseyn Şirazi ilə evlənmişdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]