Anar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Anar
Anar Rəsul oğlu Rzayev
Anar Rzayev.jpg
Təxəllüsü Anar
Doğum tarixi 14 mart 1938 (1938-03-14) (79 yaş)
Doğum yeri Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR Bakı
Atası Rəsul Rza
Anası Nigar Rəfibəyli
Həyat yoldaşı Zemfira Səfərova
Uşağı Günel Anarqızı-Tural Rzayev
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili Bakı Dövlət Universiteti
Fəaliyyəti şair,dramaturq,ssenarist,tərcüməçi
Əsərlərinin dili azərbaycanca
İlk əsəri «Keçən ilin son gecəsi» «Bayram həsrətində» (1960)
Mükafatları Əməkdar İncəsənət Xadimi

Xalq yazıçısı

"Şöhrət" ordeni (Azərbaycan)
"İstiqlal" ordeni
Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
http://www.anar.az

Anar (tam adı: Anar Rəsul oğlu Rzayev) — azərbaycanlı yazıçı, şair, tərcüməçi, ssenarist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Anarın atası şair Rəsul Rza, anası şairə Nigar Rəfibəylidir. Anar anası tərəfdən Azərbaycanın məşhur ictimai və dövlət xadimi, Azərbaycan Demokratik Respublikasının ilk səhiyyə naziri və Gəncə şəhərinin general-qubernatoru olan Xudadat bəy Rəfibəylinin nəvəsidir. Atası tərəfdən isə Məmmədxanlılar nəslindəndir. Soy adları ulu babası, Çiyni və bir para kəndlərin mülkədarı Məmmədyar oğlu Məmməd xanla bağlıdır. Bayat boyundan, Şahsevən tayfasından olan Məmməd xan XIX əsrin ortalarında rus əsgərləriylə toqquşmadan sonra zindana atılır və orda zəhərlənərək öldürülür. Məmmədxanın nəticəsi, Rəsulun atası İbrahim Məmmədxanlı Göyçayda mirzəlik edər və ticarətlə məşğul olarmış. 1915-ci ildə Bakı-da vəfat etmiş və Çəmbərəkənddə dəfn edilmişdir.

1913-cü il iyunun 29-da Gəncədə anadan olmuş Nigar xanım Rəfibəyli məşhur Rəfibəylilər nəslindəndir. Ata tərəfdən babası Ələkbər bəy Rəfibəyli – el ağsaqqalı, maarifçi, Azərbaycanda ilk siyası partiya olan "Difai" partiyasının yaradıcılarındandır.

Ələkbər bəyin yeganə oğlu, Nigar xanımın atası Xudadat bəy ilk ali təhsilli cərrahlardandır. Xarkov Tibb Universitetini bitirdikdən sonra 17 il Gəncə xəstəxanasının baş həkimi və həkimlər cəmiyyətinin sədri kimi çalışmışdır.

1918-ci ildə Gəncədə müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyəti qurulan zaman Xudadat bəy Rəfibəyli Fətəli xan Xoyskinin hökümətində ilk səhiyyə naziri olmuş, bir il sonra isə Gəncə general-qubernatoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1920-ci il aprel bolşevik çevrilişindən sonra həbs edilmiş, Gəncə üsyanının təşkilində ittihamlandırılaraq güllələnmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Anar 1945-ci ildə 10 illik musiqi məktəbinə (indiki Bülbül adına məktəb) daxil olmuş və 1955-ci ildə həmin məktəbi gümüş medalla bitirmişdir. Birinci sinifdən onuncu sinifə qədər Zemfira Səfərovayla bir yerdə oxumuşlar.

1955-ci ildə Anar Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinə, Zemfira konservatoriyaya daxil olsa da, yolları ayrılmamış, nişanlanmış, evlənmişlər. Toyları 1962-ci il yanvarın 27-də olmuşdur.

Anar və Zemfira xanımın iki övladları var. Böyük oğulları Tural ərəbşünas və diplomatdır, Xarici İşlər Nazirliyinin əməkdaşı, Azərbaycanın Rumıniyadakı səfirliyinin işçisidir. Qızları Günel isə Bakı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsini bitirib.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Anar 1991-ci ilin martında Yazıçıların IX Qurultayında yekdilliklə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri seçilmişdir. 1997-ci il oktyabrın 30-da Yazıçıların X Qurultayında yekdilliklə yenidən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri seçilmişdir.

Anar və Ziya Bünyadov

1991-ci ildə Azərbaycan Republikası Ali Soveti Milli Şurasının ilk iclasını Anar aparmışdır. Anar 1995-ci və 2000-ci illərdə Azərbaycan Republikası Milli Məclisin deputatı seçilmişdir. O, Milli Məclisin mədəniyyət komissiyasının sədri olmuşdur. Bu komissiyanın mədəniyyət haqqında, tarix və memarlıq abidələrinin qorunması, kinematoqrafiya haqqında və s. tərtib etdiyi qanunları parlament tərəfindən qəbul edilmişdır.

1995-ci ildə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Komissiyasının üzvü olmuşdur.

Anar 2014-cü ildə Türkiyənin Əskişəhər şəhərində keçirilən VI Türk Dünyası Ədəbiyyat Dərgiləri Konqresinin qərarı ilə Türk Dilində Danışan Ölkələrin Yazarlar Birliyinin ilk başqanı seçilib[1].

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Anar bir sıra dövlət və beynəlxalq mükafatların sahibidir. 1998-ci il martın 14-də Prezident Heydər Əliyev 60 yaşı münasibəti ilə ölkənin ona ən yüksək dövlət mükafatı – İstiqlal ordeni ilə təltif etmişdir.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Ömür yolu. Yaradıcılığı
  • Əlaqə
  • Vahimə
  • Yaxşı padşahın nağılı
  • Otel otağı
  • Mütləq görüşərik
  • Qırmızı "Limuzin"
  • Gürcü familyası
  • Dantenin yubileyi
  • Mən, sən, o və telefon
  • Sizsiz

Tərcümələri[redaktə | əsas redaktə]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Filmin adı İl Ssenari müəllifi Əsər müəllifi Quruluşçu rejissor Aktyor İştirakçı Haqqında Filmin növü
Dəniz (film, 1965).jpg
Dəniz 1965 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Qısametrajlı sənədli film
Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967).jpg
Torpaq. Dəniz. Od. Səma 1967 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Qobustan (film, 1967).jpg
Qobustan 1967 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Qısametrajlı sənədli film
Şəkil yoxdur-film.svg
Hər axşam on birdə 1968 YoxN HəY YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii filmi
Bu, Səttar Bəhlulzadədir (film, 1969).jpg
Bu, Səttar Bəhlulzadədir 1969 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Qısametrajlı sənədli televiziya filmi
Gün keçdi (film, 1971).jpg
Gün keçdi 1971 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Şəkil yoxdur-film.svg
Nəsimi 1971 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Qısametrajlı sənədli film
Şəkil yoxdur-film.svg
Gecə işıqları 1972 HəY YoxN HəY YoxN YoxN YoxN İki hissəli bədii film
Şəkil yoxdur-film.svg
Yığıncaq 1972 YoxN YoxN YoxN HəY YoxN YoxN
Xatirələr sahili (film, 1972).jpg
Xatirələr sahili 1972 YoxN YoxN YoxN HəY YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Var olun, qızlar... (film, 1972).jpg
Var olun, qızlar... 1972 YoxN YoxN YoxN HəY YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Dədə Qorqud (film, 1975).jpg
Dədə Qorqud 1975 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Şəkil yoxdur-film.svg
Daşlar danışanda 1976 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Qısametrajlı sənədli film
İşgüzar adamlar (film, 1977).jpg
İşgüzar adamlar 1977 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN "Mozalan" süjeti
Dantenin yubileyi (film, 1978).jpg
Dantenin yubileyi 1978 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Keçən İlin Son Gecəsi (1978).jpg
Ötən ilin son gecəsi 1978 YoxN HəY YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı televiziya tamaşası
Üzeyir ömrü (film, 1981).jpg
Üzeyir ömrü 1981 HəY YoxN HəY YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Ötən İlin Son Gecəsi (1983).JPG
Ötən ilin son gecəsi 1983 HəY YoxN YoxN YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film
Qəm Pəncərəsi (1986).JPG
Qəm pəncərəsi 1986 HəY YoxN HəY YoxN YoxN YoxN Tammetrajlı bədii film

Ssenari müəllifi və quruluşçu rejissor olduğu bədii filmlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Sözsüz mahnı (film, 1972) (ssenari müəllifi) (quruluşçu rejissor)
  2. Evləri köndələn yar (film, 1982) (ssenari müəllifi)
  3. İmtahan (film, 1987) (ssenari müəllifi);
  4. Əlaqə (film, 1989) (ssenari müəllifi);
  5. Təhminə (film, 1993) (ssenari müəllifi);
  6. Otel otağı (film, 1998) (ssenari müəllifi);
  7. Nigarançılıq (film, 1998) (ssenari müəllifi)
  8. Cavid ömrü (film, 2007) (ssenari müəllifi)
  9. Sübhün səfiri (film, 2012) (ssenari müəllifi)

Əsərləri əsasında çəkilmiş bədii filmlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hər axşam saat 11-də (film, 1969) SSRİ, Mosfilm (Anarın "Mən, sən, o və telefon" əsəri əsasında)
  2. Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi (film, 1996) (Anarın eyniadlı romanı əsasında);
  3. Sizə məktub var (film, 1998) (Anarın "Mən, sən, o və telefon" əsəri əsasında)
  4. Aktyorun əsgisi (film, 2004) TRT. Türkiyə. (Anarın "Dantenin yubileyi" povesti əsasında) (ssenari müəllifi Atilla Engin, quruluşçu rejissor Feyzi Tuna, operator Koksan Kolkal, bəstəkar İlyas Mirzəyev. Rollarda Fərhan Şensoy, Suna Kesgin, Rasim Öztəkin və b.);
  5. Tilsim (film, 2005) (Anarın "Vahimə" hekayəsi əsasında).
  6. "Ve telefon". Türkiyə. (Anarın "Mən, sən, o və telefon" əsəri əsasında); rejissor Nuran Evren.
  7. Mən, sən, o və telefon (film, 2014) (Anarın eyniadlı əsəri əsasında)

Ssenariləri əsasında çəkilmiş sənədli filmlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Aşıqlar (film, 1983) (ssenari müəllifi);
  2. Daş saatın səsi (film, 1985) (ssenari müəllifi);
  3. Dədə Qorqud dühası (film, 1999) (ssenari müəllifi);
  4. Dağ dağa rast gəlməz. (Mozalan süjeti) (ssenari müəllifi).

Ssenariləri əsasında çəkilmiş televiziya filmləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qədim Gəncə, Yeni Gəncə (1981) (ssenari müəllifi) (rejissor Arif Qazıyev);
  2. Bu, Mircavaddır (film, 1987) (ssenari müəllifi);
  3. Dirsə xanın oğlu Buğacın boyu (film, 2000)
  4. Salur Qazanın evi talandığı boy (film, 2001)

Ssenariləri əsasında çəkilmiş cizgi filmləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Basatın igidliyi (film, 1988) (ssenari müəllifi).

İdeyası əsasında çəkilmiş filmlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Evləri göydələn yar (film, 2010) (ideya və süjet)

Haqqında çəkilmiş sənədli filmlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Anarla üz-üzə (film, 1988) (Mərkəzi Televiziyanın sifarişi ilə Anar haqqında çəkilmiş iki hissəli sənədli film. Azərbaycantelefilm. Ssenari müəllifi Zeynal Məmmədov, rejissor Ramiz Mirzəyev (Həsənoğlu), operator Adil, bəstəkar Cavanşir Quliyev. Bəstəkarın ifasında səslənən mahnının sözləri Rəsul Rzanındır).
  2. Anarın anları (film, 2008) tammetrajlı sənədli telefilm, rejissor Ramiz Həsənoğlu

İştirak etdiyi film və verilişlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Salam, Zeynəb! (film, 1982)
  2. Heydər Əliyev. İkinci film. Birinci (film, 1999)
  3. Kinorejissor Arif Babayev (film, 2000)
  4. Ayrılıq bir dənizmiş... (veriliş, 2002)
  5. Müstəqillik yollarında. Dördüncü film (film, 2004)(arxiv kadrlar)
  6. Böyük ömrün anları (film, 2006)
  7. Maestro Niyazi (film, 2007)
  8. Mətbuat fədaisi (film, 2007)
  9. Üç zirvənin fatehi (film, 2008)
  10. Rəfibəylilər (film, 2009)
  11. Gün keçdi (film, 2012)

Maraqlı faktlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycanda Anar adını daşıyan ilk şəxs yazıçı Anardır. Sonralar valideynlər bu adı öz övladlarına çox vermişlər. Hazırda Anar Azərbaycanda ən çox yayılmış kişi adlarından biridir. Adın açıqlanmasında da bir-birindən fərqli 2 versiya mövcuddur. 1-ci versiyaya görə "Anar" "anmaq" ("xatırlamaq", "yada salmaq") felindən düzəldilmişdir. 2-ci versiyaya görə Anası Nigar Atası Rəsul sözlərinin baş hərflərindən ad yaradılmışdır.super.
  • Kinoşünas Ayaz Salayevin iddiasına görə ("525-ci qəzet", 7 oktyabr, 1999) rejissor Nora Efronun çəkdiyi və baş rolda məşhur Hollivud kinoulduzu Tom Henksin oynadığı "Sizə məktub var" (You've Got Mail) filminin ssenarisi Anarın "Mən, sən, o və telefon" əsəri əsasında qurulub. Kinoşünasın bu fikrə gəlməsinə adıçəkilən hekayənin Amerikada çap olunması da əsas verib.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
  • Anara kino fenomeni demək olarmı? TƏHLİL

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Video[redaktə | əsas redaktə]

Digər[redaktə | əsas redaktə]

Anarın əsərləri

Vikimənbədə Anar ilə əlaqəli məlumatlar var.

Vikisitatda Anar ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]