Salman Mümtaz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Salman Mümtaz
Salman Məmmədəmin oğlu Əsgərov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
20 may 1884(1884-05-20)[1]
Doğum yeri Şəki, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 6 sentyabr 1941 (57 yaşında)[1]
Vəfat yeri Oryol yaxınlığındakı Medvedski meşəsi
Vəfat səbəbi Repressiya edilib
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Milliyyəti Azərbaycanlı
Elm sahəsi Ədəbiyyatşünaslıq
İş yeri SSRİ Elmlər Akademiyası Azərbaycan filialının dil və ədəbiyyat institutu
Tanınır Şair, ədəbiyyatşünas, publisist, mətnşünas və biblioqraf; Azərbaycan klassik ədəbiyyatı əsərlərinin və Azərbaycan aşıq poeziyası nümunələrinin naşiri; orta əsr əlyazmalarının kolleksiyaçısı; bir sıra Azərbaycan klassiklərinin elmi-tənqidi mətnlərinin müəllifi
Commons-logo.svg Salman Mümtaz Vikianbarda

Salman Mümtaz-"Mümtaz" sözü Ərəbcədən tərcümədə (ərəb. ممتاز) "seçilmiş", "digərlərindən fərqlənən" mənasını verir.</ref> (azərb. Salman Məmmədəmin oğlu Əsgərov‎; d. 20 may 1884, Şəki, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası; ö. 6 sentyabr 1941, Oryol, SSRİ) — azərbaycanlı şair, ədəbiyyatşünas, mətnşünas və biblioqraf, orta əsr əlyazmalarının kolleksiyaçısı, 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialı Dil və ədəbiyyat institutu ədəbiyyat sektorunun 1-ci kateqoriyasında tədqiqat işçisi, Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinin müdiri (19291932).

Aşqabadda oxuyub. 1910-cu ildən "Molla Nəsrəddin" və digər jurnallarda şeirlər və felyetonları ilə dini fanatizm və xürafata qarşı çıxış etmişdir. O, doğma Azərbaycan dili ilə yanaşı fars, ərəb, rus, türkurdu dillərini mənimsəmişdi. Salman Mümtaz İmadəddin Nəsimi, Qövsi Təbrizi, Molla Pənah Vaqif, Qasım bəy Zakir, Mirzə Şəfi Vazeh və digər Azərbaycan klassiklərinin əsərlərini nəşrə hazırlamışdı. 1927-28-ci illərdə Azərbaycan aşıq poeziyasının nümunələrini iki cilddə nəşr etdirmişdi. O, həmçinin Xətai, Füzuli və digərlərinin elmi-tənqidi mətnlərini tərtib etmişdi.[2]

Stalin repressiyasının qurbanı olan Mümtaz, 1937-ci ilin oktyabrında həbs olunub və 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. O, həbsdə olarkən 1941-ci ilin sentyabrında Orel şəhərində güllələnib. Onun tərəfindən toplanmış 270 əlyazma həbs zamanı məhv edilmişdir. Salman Mümtaza 1956-cı il noyabrın 16-da SSRI Ali Məhkəməsi tərəfindən ölümündən sonra bəraət verilib.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

"Molla Nəsrəddin" ilə əməkdaşlıq[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycana qayıdışı[redaktə | əsas redaktə]

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Həbs olunması və ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat sahəsində araşdırmaları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan klassiklərinin həyatı və yaradıcılığının öyrənilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Folklor araşdırmaları[redaktə | əsas redaktə]

Salman Mümtaz ədəbiyyatı iki hissəyə bölürdü: klassik və xalq (söz sənəti, folklor). O, Azərbaycan folklorunu və nəşrlərini toplamağa çalışırdı.

Şərq şairlərinin öyrənilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Toplanmış əlyazmalar[redaktə | əsas redaktə]

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Biblioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

Məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #130564753 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. Мумтаз Салман Мамедамин оглы|hissə=|hissənin linki= |başlıq=Энциклопедический словарь псевдонимов |orijinal= |link= |vikimənbə= |cavabdeh=Под ред. С. Колосова|nəşr= |yer= |nəşriyyat= |il=2009 |том= |страницы= |столбцы= |страниц= |seriya= |isbn= |tiraj=|ref= }}

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]