Xalid Səid Xocayev

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
XALİD SƏİD XOCAYEV
Khalid Khojayev.jpg
Doğum tarixi
Vəfat tarixi
Vəfat yeri Bakı
Vətəndaşlığı
Həyat yoldaşı Sitarə xanım (Mir Rzaxan Talışinski) qızı
Fəaliyyəti dilçi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar


Xalid Səid Xocayev – çağdaş Azərbaycan dilçiliyinin banilərindən biri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Xalid Səid 1888-ci ildə anadan olub. O, əslən özbək idi. İlk təhsilini mədrəsədə aldıqdan sonra İstanbul Universitetini bitirib və oradan qayıtdıqdan sonra SSRİ EA-nın Azərbaycan filialında çalışıb. Dünya Türkologiyasında ilk dəfə Mahmud Kaşğarinin "Divani lüğətit-türk" əsərini dilimizə tərcümə edib. Dilçiliyimizdə üslubiyyata, müqayisəli qrammatikaya, dil tarixinə dair ilk dərsliklərin müəlliflərindəndir. Sağlığında "Türk dillərinin müqayisəli qrammatikası" (Bakı 1926), "Müxtəlif üslubiyyat" (Bakı 1934) kimi əsərləri nəşr olunub.

1937-ci il iyunun 3-də X.S.Xocayev həbs edilib. Həmin ilin oktyabrın 12-də son iclasda X.S.Xocayev Azərbaycan SSR CM-nin 68-ci maddəsi üzrə "əksinqilabi pantürkist təşkilatın üzvü kimi həm də Türkiyənin xeyrinə kəşfiyyat işi aparmış şəxs" damğası ilə ittiham olunaraq güllələnməyə məhkum olunub. 1937-ci ildə Xalid Səid Xocayev həbs olunduqdan sonra Mahmud Kaşğari divanının 1500 səhifəlik əlyazması NKVD tərəfindən müsadirə olunub və bu günə kimi də həmin əlyazmanın taleyi qaranlıq qalır.[1]

1954-cü ilin dekabrında S.R.Xocayeva həyat yoldaşı X.S.Xocayevin işinə yenidən baxılmasını xahiş edib. SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 16 may 1957-ci il qərarına görə 1937-ci il oktyabrın 12-də çıxarılan hökm ləğv olunub və cinayət tərkibi olmadığına görə işə xitam verilib.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azər Turan. "Xalid Səid Xocayev – şəhid türkşünas" Bakı, 2009.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]