Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli
rus. Костёл Пресвятой Девы Марии (Баку)
Church of the Blessed Virgin Mary's Immaculate Conception 3.jpg
Kilsənin ümumi görünüşü
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Bakı
Yeparxiya Azərbaycan Həvari Prefekti
İnşası 19091912
Dövrü 1909-1912
Memarı İosif Ploşko
MemarlığıPsvedoqotika
BinasıKafedral
Dağılıb1930-cu illər
Bərpası2005-2006
VəziyyətiDağıdılıb

Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli (rus. Костёл Пресвятой Девы Марии) - vaxtı ilə Bakıda yerləşmiş katolik məbədi hazırki Zərifə Əliyeva və Rəşid Behbudov küçələrinin kəsişməsində yerləşirdi. 1912-ci ildə polşalı memar İosif Ploşkonun layihəsi əsasında ucaldılıb. XX-ci əsrin 30-cu illərində dağıdılıb.

Məbədin tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kostelin layihəsi İosif Ploşko tərəfindən 1909-cu ildə hazırlanıb. Məbədin tikilməsi üçün vəsaiti əsasən xeyriyyə yolu ilə polyakəsilli neft sənayeçisi olan Rılski ailəsi və Xəzərin dibindən neft hasilinin banisi Vitold Zqlenitski verirdi. Məbədin tikintisi 1912-ci ildə tamalanır. Məbədin tikilməsində əsas rolu oynayanların və kosteli ziyarət edənlərin əsası polyak olduğu üçün el arasında onu polyak kosteli adlandırırdılar. Məbədin yerləşdiyi yer isə camaat tərəfindən prestijli sayılırdı.[1]

1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti bərqərar olduqdan sonra bolşeviklər dinə qarşı müharibə elan edirlər. Digər məzhəblərin məbədləri olan Aleksandr Nevski soboruBibiheybət məscidi ilə birlikdə Müqəddəs Bakirə Mariya kosteli yeni hakimiyyətin hədəfinə çevrilir. 30-cu illərdə məbəd dağıdılır.[2]

1948-ci ildə məbədin yerində memar Həsən Məcidovun layihəsi əsasında Dzerjinski adına mədəniyyət sarayı (hazırda Şəhriyar adına mədəniyyət sarayı) tikilir.[3]

Arxitektura[redaktə | əsas redaktə]

Kostel psevdoqotika üslubunda tikilmişdi. Onun layihəsi Polşanın bir sıra qotik soborlarından fərqlənirdi. Buna baxmayaraq, Ploşko məbədin arxitekturasında Polşa qotikasına uyğun xüsusiyyətləri əks etdirməyi bacarır. Fransız və ingilis qotikasında onu təmtəraqlılığın və dekorativ formaların zəngiliyinin olmaması fərqləndirdi. Kostelin əsas fasadı plastik cütqülləli kompozisiya kimi hazırlanmışdı. Memarlıq tarixçisi Şamil Fətullayevin fikrincə açıq tipli qüllələr malik olmuş kostelin silueti çox uğurlu alınmışdı.

Məbədin dam hissəsində krabblar yerləşdirilmişdi. Fasadın alt hissəsində rəsmlərin ciddi plastikliyi gözə çarpırdı. Fasada, Fətullayevin dediyi kimi ümumi kompozisiyaya uğurlu daxil edilmiş portal və roza pəncərəsi əlavə edilmişdi.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Şamil Fətullayev. "Юзеф Плошко" (Rusca). polonia-baku.org. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2017-11-30 tarixində. https://web.archive.org/web/*/http://www.polonia-baku.org/ru/ploszko.phtml. İstifadə tarixi: 2017-11-30.
  2. Şamil Fətullayev. "Юзеф Плошко" (Rusca). polonia-baku.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2017-11-30 tarixində. https://web.archive.org/web/*/http://www.polonia-baku.org/ru/ploszko.phtml. İstifadə tarixi: 2017-11-30.
  3. (1982) VI - 545. Bakı: Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası.