Bakı şəhərindəki heykəllərin siyahısı

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Bakıdakı heykəllərin siyahısı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search

Bakıdakı şəhər heykəllərinin siyahısına Azərbaycanın paytaxtı Bakının küçələrində və ya meydanlarında, parklarında və ya xiyabanlarında yerləşən müstəqil heykəltəraşlıq əsərləri daxildir, bura həmçinin dağılmış heykəllər (kursiv xətlə yazılıb) də əlavə olunub. Siyahıya plastikdən hazırlanan və digər obyektlərin elementləri kimi düzəldilən əsərlər daxil edilməyib məsələn, fəvvarələri bəzəyən yada binalarda quraşdırılmış fiqurlar və ya kompozisiyalar. Siyahıya dekorativ park heykəlləri (sənət əsəri əhəmiyyətli olmayan heykəllər) və Bakı şəhər qəbiristanlıqlarında yerləşən qəbirüstü abidələr əlavə olunmuyub. Siyahıda həmçinin heykəltəraşlıq əsərləri sayılmayan müxtəlif xatirə tikililəri və ya abidələr yoxdur məsələn, xatirə daşları və ya işarələr, memarlıq abidələri, eləcə də postamentdə quraşdırılan müxtəlif texnika.

Görkəmli insanların heykəlləri[redaktə | əsas redaktə]

Şəxs Tarix Yerləşdiyi yer Müəlliflər
(memarlar; heykəltəraşlar)
Şəkil Qeyd
Mirzə Ələkbər Sabir
(məqaləsi)
1922 Komunist küçəsi (indiki İstiqlaliyyət küçəsi (Bakı)).
Sabir bağı
Yakov Keylixis;
Y. Sırıçev
Statue of Mirza Alakbar Sabir.jpg Bakıda ucaldılmış ilk heykəltəraşlıq abidəsidir və şairin vəfatının 10-cu ildönümü ilə əlaqədar olaraq inşa olaedildi. 1958-ci ildə bu heykəlin yerində Sabirin başqa heykəli qoyuldu. Köhnə heykəl isə Balaxanıda Sabirin adını daşıyan bağda, dərs dediyi məktəbin qarşısında qoyuldu.
26 Bakı Komissarı
(məqaləsi)
1923 26 Bakı Komissarı meydanı (indiki Sahil bağı) Elizaveta Tripolskaya; İ. Paleviç 26 Bakı Komissarının ölümünün 5-ci il dönümü ilə əlaqədar olaraq qoyulmuşdur. Abidə 1958-ci ildə başqa bir abidə ilə dəyişdirilmişdir.
Vladimir Lenin
(məqaləsi)
1924 Stepan Razin qəsəbəsi (indiki Bakıxanov qəsəbəsi)
Mirzə Fətəli Axundov
(məqaləsi)
1930 Əhməd Cavad, Bünyad Sərdarov və Lermantov (indiki Səid Rüstəmov) küçəsinin kəsişməsi
Axundov bağı
Pinxos Sabsay Mirza Fatali Akhundov (Mirzə Fətəli Axundov).jpg
Sergey Kirov
(məqaləsi)
1939 Kirov parkı (indiki Şəhidlər Xiyabanı) Pinxos Sabsay; Lev İlin Qara Yanvar faciəsindən sonra 20 yanvar və Qarabağ şəhidləri burada dəfn edildi. Kirovun heykəli isə götürüldü.
Həzi Aslanov
(məqaləsi)
1948 Şəhidlər Xiyabanı Fuad Əbdürəhmanov;
L. Qansiorovskiy
Nizami Gəncəvi
(məqaləsi)
1949 İstiqlaliyyət, Əhməd Cavad, Azərbaycan və İslam Səfərli küçələrinin kəsişməsi
Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyatı Muzeyinin qarşısı
Fuad Əbdürəhmanov;
Sadıq Dadaşov, Mikayıl Hüseynov
Nizami Gəncəvinin Bakıdakı heykəli (1).JPG
Vladimir Lenin
(məqaləsi)
1955 11-ci Qırmızı Ordu meydanı(indikiAzadlıq meydanı).
Hökumət Evinin qarşısı
Cəlal Qaryağdı;
Lev Rudnev
USSR stamp 1960 Azerbaijan.jpg 1991-ci ildə abidə Azərbaycan bayrağı ilə əvəz olundu.
Mirzə Ələkbər Sabir
(məqaləsi)
1958 İstiqlaliyyət küçəsi
Sabir bağı
Cəlal Qaryağdı;
Q. Əlizadə, А. İsmayılov
Mirza Alakbar Sabir (Mirzə Ələkbər Sabir).jpg 1922-ci ildən 1958-ci ilə qədər abidənin yerində şairin başqa heykəli olub.
Xurşudbanu Natəvan
(məqaləsi)
1960 Məmməd Əmin Rəsulzadə küçəsi ilə Əzizə Əliyeva küçəsinin kəsişməsi, «Azərbaycan» kinoteatrının qarşısı Ömər Eldarov;
E. İsmayılov, F. Leonteva
Bakı Natəvan.jpg
Üzeyir Hacıbəyov
(məqaləsi)
1960 Şəmsi Bədəlbəyli küçəsi.
Azərbaycan Milli Konservatoriyasının qarşısında
Tokay Məmmədov;
Q. Muxtarov
Səməd Vurğun
(məqaləsi)
1961 Puşkin küçəsi Fuad Əbdürəhmanov;
Mikayıl Hüseynov
Səməd Vurğunun heykəli.jpg
Məhəmməd Füzuli
(məqaləsi)
1962 Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının qarşısı
Füzuli meydanı
Tokay Məmmədov, Ömər Eldarov;
Q. Muxtarov
Памятник Физули в Баку.jpg
Mikayıl Müşviq
(məqaləsi)
1968 İnşaatçılar prospekti Münəvvər Rzayeva;
Ş. Zeynalova
MikayilMushfig3.jpg
26 Bakı Komissarı
(məqaləsi)
1968 26 Bakı Komissarı meydanı (indiki Sahil bağı) İbrahim Zeynalov, Nicat Məmmdov; Q. А. Ələsgətov, A. Hüseynov 26 Baku Commissars Memorial, 1980.jpg 2009-cu ildə abidə sökülüb.
Nəriman Nərimanov
(məqaləsi)
1972 Nəriman Nərimanov prospekti Cəlal Qaryağdı;
T. Abdullayev, Qədimov
Nəriman Nərimanovun heykəli (Bakı).jpg
Mehdi Hüseynzadə
(məqaləsi)
1973 Tbilisi prospekti ilə Bakıxanov küçəsinin kəsişməsi Fuad Əbdürəhmanov;
Mikayıl Hüseynov
Mehdi Hüseynzadənin heykəli (Bakı).JPG
Stepan Şaumyan
(məqaləsi)
1975 Barinov küçəsi (indiki Yusif Səfərov küçəsi) ilə Telnov küçəsinin (indiki Xocalı prospekti) kəsişməsi Pinxos Sabsay;
Mikayıl Hüseynov
Məşədi Əzizbəyov
(məqaləsi)
1976 Yasamal rayonu Tokay Məmmədov;
Q. Muxtarov
1978-ci ildə heykəltaraş Oqtay Məmmədov heykələ görə SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülüb. Abidə 2009-cu ilin aprelin 25-dən 26-na keçən gecə götürülüb.
Karl Marks
(məqaləsi)
1980 Lenin prospekti (indiki Azadlıq prospekti) ilə Mehdi Hüseyn küçəsinin kəsişməsi İbrahim Zeynalov; Mikayıl Hüseynov 1992-ci ildə abidə Bakı Partiya Komitəsinin binası həyətində saxlanılır (indiki İncəsənət muzeyinin ikinci binası)
Nəsimi
(məqaləsi)
1980 Nizami küçəsiilə Səməd Vurğun küçəsinin kəsişməsi Tokay Məmmədovİbrahim Zeynalov;
A.Hüseynov və Q. Muxtarov
İmadəddin Nəsiminin heykəli.jpg
Prokofi Caparidze
(məqaləsi)
1980 Lenin prospekti (indiki Azadlıq prospekti) ilə Vaqif prospektinin kəsişməsi Ömər Eldarov; R. Əliyev Azərbaycanın müstəqilliyi qurulduqdan sonra abidə götürüldü və 2012-ci ildə yerində Koroğlu heykəli qoyuldu.
Cəfər Cabbarlı
(məqaləsi)
1982 Azadlıq prospekti, «28 May metrostansiyası» Mirəli Mirkazımov;
Yusif Qədimov
120px
Həsən bəy Zərdabi
(məqaləsi)
1983 Ичери-шехер, перед зданием Главной редакции Азербайджанской национальной энциклопедии Elmira Hüseynova;
Z. Quliyeva
120px
Ayna Sultanova
(məqaləsi)
1985 Atatürk prospekti Münəvvər Rzayeva 170px
Şah İsmayıl Xətai
(məqaləsi)
1993 Yusif Səfərov küçəsi ilə Mehdi Mehdizadə küçəsinin kəsişməsi İbrahim Zeynalov, Z. Mehdiyev;
P. Hüseynov, Q. Əliyev
120px
Hüseyn Cavid
(məqaləsi)
1993 Hüseyn Cavid prospekti, Milli Elmlər Akademiyasının qarşısında, Hüseyn Cavid parkı Ömər Eldarov;
Yusif Qədimov, Rasim Əliyev
120px
Yusif Məmmədəliyev
(məqaləsi)
1998 İstiqlaliyyət küçəsi, İsmailiyyə Sarayının yanı Akif Əsgərov;
E. Əsədov
Yusif Mammadaliyev (Yusif Məmmədəliyev).jpg
Xəqani Şirvani
(məqaləsi)
2000 Nizami küçəsi İbrahim Zeynalov
Aleksandr Puşkin
(məqaləsi)
2001 Puşkin küçəsi Yuriy Arexov 120px
Əzim Əzimzadə
(məqaləsi)
2002 İçəri Şəhər, İncəsənət parkı Ömər Eldarov Azim Azimzade (Əzim Əzimzadə).jpg Abidənin inşası 1980-ci ildə Lenin Sarayının (indiki Heydər Əliyev adına Saray) yanındadı bağda başlanmışdır. Lakin rəsmi açılış 2002-ci ilin martında Mstislav Rostropoviçin Bakıya səfəri münasibətilə keçirilib. Dekabr 2011-ci ildə abidə İçəri Şəhərə köçürülüb.
Tofiq Bəhramov
(məqaləsi)
2004 Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionun qarşısı Məmməd Nicat Salaxov 120px
Heydər Əliyev
(məqaləsi)
2005 Heydər Əliyev Sarayının qarşısı, Heydər Əliyev parkı Salavat ÇerbakovMixayil Noqin 130px Abidənin müəlliflərindən biri Mehriban Əliyevadır. Abidə Moskvada qranit və tuncdan hazırlanıb.
Corce Enesku
(məqaləsi)
2007 8-ci mikrorayon meydan;nda Natiq Əliyev
Əlişir Nəvai
(məqaləsi)
2008 Azadlıq prospekti ilə Nəcəf Nərimanov prospektinin kəsişməsi Heykəl Özbəkistanda yerli heykəltaraşlar tərəfindən hazırlanıb. Lakin özül Azərbaycanda hazırlanıb.
Taras Şevçenko
(məqaləsi)
2008 Azadlıq prospekti 91/23 İqor Qreçanik 130px
Atatürk
(məqaləsi)
2010 Səməd Vurğun küçəsi ilə Bakıxanov küçəsinin kəsişməsi
Türkiyə səfirliyinin qarşısı
Ömər Eldarov 120px
Zivər bəy Əhmədbəyov
(məqaləsi)
2011 «Nizami metrostansiyası», Zivər bəy Əhmədbəyov parkı Natiq Əliyev 130px
Abbasqulu ağa Bakıxanov
(məqaləsi)
2011 Bakıxanov qəsəbəsi 130px
Volfqanq Amadey Motsart
(məqaləsi)
2011 Natiq Əliyev; Çingiz Fərzəliyev
Fikrət Əmirov
(məqaləsi)
2011 Üzeyir Hacıbəyov küçəsi Namiq Dadaşov 130px
Koroğlu
(məqaləsi)
2012 Azadlıq prospekti ilə Vaqif prospektinin kəsişməsi Tokay Məmmədov 140px Heykəl Prokofi Caparidzenin heykəlinin yerində qoyulub.
Bülbül
(məqaləsi)
2012 Bülbül küçəsi ilə Nizami küçəsinin kəsişməsi Akif Əsgərov 130px
Nikola Tesla
(məqaləsi)
2013 Azadlıq prospekti ilə Süleyman Rəhimov küçəsinin kəsişməsi Ömər Eldarov;
Sənan Salamzadə
150px
Qara Qarayev
(məqaləsi)
2014 28 May küçəsi Fazil Nəcəfov 150px

Büstlər[redaktə | əsas redaktə]

Şəxs Ucaldıldığı il Yerləşdiyi yer Müəlliflər
(memarlar; heykəltəraşlar)
Şəkil Qeyd
Karl Marks
(məqaləsi)
1920 Karl Marks meydanı ( indiki Fəvvarələr meydanı) Yakov Keylixis
Fridrix Engels
(məqaləsi)
1920-е Bakı bulvarı 120px Abidənin üzərində Ərəb hərfləri ilə Azərbaycan dilində "Engels" yazılıb
Boris Vannikov
(məqaləsi)
1982 Bayıl qəsəbəsi
Ramiz Kərimov
(məqaləsi)
1980-е Nizami rayonu, Rüstəm Rüstəmov küçəsi 120px
Müslüm Maqomayev
(məqaləsi)
İstiqlaliyyət küçəsi Ömər Eldarov 120px
Həbibulla Hüseynov
(məqaləsi)
İbrahimpaşa Dadaşov küçəsi 150px
Həzi Aslanov
(məqaləsi)
Həzi Aslanov qəsəbəsi 150px
Yusif Məmmədəliyev
(məqaləsi)
Xocalı prospekti, Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun qarşısında 100px
Dmitri Mendeleyev
(məqaləsi)
Xocalı prospekti, Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun qarşısında 100px
Əliağa Vahid
(məqaləsi)
1990 İçərişəhər Rahib Həsənov, Natiq Əliyev;
Sənan Salamzadə
120px Abidə birinci dəfə Əliağa Vahid bağında (filarmoniyanın qarşısında) qoyulub. 2008-ci ildə yeri dəyişdirilərək İçərişəhərdə qoyulub.
Qafur Məmmədov
(məqaləsi)
Bayıl qəsəbəsi 130px
Gültəkin Əsgərova
(məqaləsi)
Nərimanov rayonu
Eldar Xəlilov
(məqaləsi)
1990-е Bakıxanov qəsəbəsi 130px

Barelyeflər[redaktə | əsas redaktə]

Şəxs Ucaldıldığı il Yerləşdiyi yer Müəlliflər
(memarlar; heykəltəraşlar)
Şəkil Qeyd
Sevil Qazıyeva
(məqaləsi)
начало 1970-х Bakıxanov küçəsi, Rusiya səfirliyinin qarşısı Münəvvər Rzayeva;
Ş. Zeynalov
150px 2002-ci ildə yenidən qurulub
Rixard Zorge
(məqaləsi)
1981 На пересечении улиц Самеда Вургуна и Вагифа, в одноимённом парке Vladimir Siqal
Rasim Əliyev, Leonid Pavlov, Y. Dubovdur
150px


Abidələr[redaktə | əsas redaktə]

Ad Ucaldığı il Yerləşdiyi yer Müəlliflər
((memarlar; heykəltəraşlar)
Şəkil Qeyd
«Azad qadın» 1960 Şixəli Qurbanov küçəsi ilə Cəfər Cabbarlı küçəsinin ayrıcında Fuad Əbdürəhmanov Azad qadın çadrasını atır
«Bakı fəhləsi» 1930-е M. Əliyev küçəsi ilə R. Rüstəmov küçəsinin kəsişməsində Birinci dəfə abidə Azadlıq meydanında (sonralar 26 Bakı komissarı parkı adlandırıldı) qoyuldu, sonra isə yeri dəyişdirilərək Nobel prospektində (əvvəlki Fəhlə Pprospekti) qoyuldu.
11-ci qızıl ordu abidəsi 1980 Yasamal rayonu, «11-ci Qızıl ordu meydanı» metrostansiyasının (indiki 20 Yanvar) qarşısında Tokay Məmmədov;
А. Surkin
После трагедии Чёрного января этот памятник был убран, а на его месте в 2010 году был установлен памятник жертвам 20 января[1]
Böyük Vətən müharibəsində həlak olmuşların xatirəsinə ucaldılmış abidə Rixard Zorge parkı Изначально памятник располагался перед зданием Исполнительной власти Насиминского района. В январе 2012 года в связи с постройкой нового здания Исполнительной власти памятник был демонтирован и установлен в парке имени Рихарда Зорге[2]
«Azad olunmuş enerji abidəsi» 1998 Tbilisi prospekti Georgi Caparidze; Qasımzadə[3]
Əbədi məşəl[4] 1998 Şəhidlər Xiyabanı
Bakıda Xocalı soyqırımı abidəsi 2008 Şah İsmayıl Xətai metrostansiyasının qarşısındakı park Teymur Rüstəmov, Aslan RüstəmovMahmud Rüstəmov Памятник установлен в память о жертвах Ходжалинской резни 1992 года. На месте памятника стоял другой монумент, созданный в 1993 году, и который был значительно меньше по размерам нынешнего[5]
20 Yanvar abidə-kompleksi 2010 На территории Ясамальского района, на пересечении улиц Гасанбека Зардаби и Музаффара Гасанова, у дорожного кольца «20 Января», около станции метро «20 января» Cavanşir Dadaşov, Azad Aliyev;
Ədalət Məmmədov
На кругу, у которого сооружен памятник в советские годы стоял памятник в честь XI Красной Армии. После трагедии Чёрного января этот памятник был убран[1]
“Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsi 2013 Nərimanov rayonu, «Dədə Qorqud parkı» Görüş Babayev Abidə Kitabi-Dədə Qorqud dastanına həsr edilib

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]