Albert Aqarunov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Albert Aqarunov
Albert Aqarunoviç Aqarunov
Albert-Aqarunov.jpg
Doğum tarixi: 25 aprel 1969(1969-04-25).
Doğum yeri: Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfatı: 8 may 1992 (23 yaşında).
Vəfat yeri: Şuşa, Azərbaycan
Vəfat səbəbi: Şəhid olmuşdur
Atası: Aqarun Aqarunov
Mükafatları: Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı

Albert Aqarunoviç Aqarunov (d. 25 aprel 1969, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – ö. 5 may 1992, Şuşa, Azərbaycan) — yəhudi əsilli Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Asif Aqarunoviç Aqarunov 1969-ci il aprelin 25-da Bakının Əmircan qəsəbəsində yəhudi ailəsində anadan olub.[1] Çox erkən yaşlarından musiqilə maraqlanırdı.[2] Musiqi məktəbində nəfəs aləti truba sinfini bitirmişdi.[2]

Qardaşı Rantik Aqarunovun xatirələrindən:

" Onun yeganə sevmədiyi, hətta deyərdim ən nifrət etdiyi şey – aqressiya və özündən zəiflərə qarşı təhqiredici münasibət idi.[2] "

Suraxanı rayonundakı 154 saylı məktəbin səkkizinci sinfini bitirərək peşə məktəbində sürücü-mexanik ixtisasına yiyələnib.[1] Hərbi xidmətə gedənə qədər işləyib, ailəsinə kömək edirdi.[2] 1987-ci ildə Aqarunov Gürcüstanda hərbi xidmətə çağırıldı və xidməti dövründə tank komandiri oldu.[1] 1989-cu ildə ordu sıralarından tərxis olunaraq Bakıya dönərək Suraxanıda Maşınqayırma zavodunda işləyib.[1][3]

Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Aqarunovun Avşaryanı tankla vurduğu Şuşaya gedən yol

Qarabağ müharibəsi başlayarkən, Aqarunovun evə gəlib cəbhəyə könüllü yazılması xəbərini ailəsinə bildirməsi ailəsində ani çaşqınlıq yaratmışdı.[2] Onun ailə üzvləri bu xəbəri birmənalı qarşılamadı.[2] Onun ailəsi erkən yaşda Aqarunovun həyatını riskə atmasını istəmirdi və dolayısı yolla onu müharibəyə getmək fikirdən çəkindirməyə çalışsa da, Aqarunov cəbhəyə yollandı.[2]

Tank komandiri təyin edilən Albert Aqarunov Şuşada Elçin Məmmədovun başçılıq etdiyi 777 nömrəli xüsusi təyinatlı batalyonda döyüşüb.[1][3] 1992-ci il may ayının 8-i Şuşaya ilk girməyə cəhd edən erməni tankına flaqman tank kimi şəhərə asılmalı olan "fəxri" erməni bayrağı verilmişdi.[4] Bu tankın komandiri erməni tankçısı olan Qaqik Avşaryan idi.[4] Lakin Avşaryanın 442 nömrəli tankı Şuşaya girməyə cəhd elədiyi anda Albert Aqarunovun 533 nömrəli tankı tərəfindən vurulur.[4] Tankın komandiri Qaqik Avşaryan, sürücü mexanik Aşot Avanesyan, atıcı-artirelist Şahen Sarkisyan elə ilk və son atəşdən maşının kabinəsindəcə məhv edilir.[4][5] Ermənilər Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra Avşaryanın yanmış T-72 tankının bərpa edib, onu tünd yaşıl rəngə boyayıb, onun 442 nömrəsini ağ rənglə gövdəsində yazıb, təpənin başında Şuşaya tuşlanmış vəziyyətdə qoyublar.[5]

Aqarunovun döyüşdüyü “Səbayıl” tank taborunun komandiri Hacı Əzimovun xatirələrindən:

" T-72 tankları mürəkkəb idi. Albert öz əsgər yoldaşlarına da bu tankdan istifadə üsullarını öyrədirdi.[2] "

O, Xankəndi, Daşaltı, Cəmilli istiqamətində gedən döyüşlərdə erməni işğalçılarının xeyli canlı qüvvəsini, zirehli texnikasını məhv edib.[1] Ermənilərin Şuşaya hücumu vaxtı Albert Aqarunov düşmənin 9 tank, 7 ZTR və bir çox texnikanı məhv edib.[1] Dostlarının dediklərinə görə, düşmənin iki tankı bir-birinə yaxınlaşan zaman Aqarunov bir mərmi ilə iki tankı vurdu.[6] Buna görə bu metod döyüş yoldaşları tərəfindən "yəhudi buterbrodu" adını alıb.[1] Ermənilər onun başına 5 milyon rubl pul mükafatı qoymuşdular.[2][7]

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Bakıda Şəhidlər xiyabanında Albert Aqarunovun məzarı

Aqarunov 8 may 1992-cu ildə Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə snayper gülləsinə tuş gəlib və döyüş meydanında həlak olub.[1] Komandir Hacı Əzimovun sözlərinə görə, Aqarunov mövqeyini dəyişərkən öz tankının düz önündə qalmış şəhid əsgər yoldaşlarının cəsədini kənara çəkmək üçün hərbi maşından çıxır.[2] Əvvəlcə tankı düzgün istiqamətə yönəltməsi üçün mexanikinə göstəriş verir.[2] Daha sonra öldürülmüş şəhidlərə tərəf qaçır və cəsədləri kənara çəkən zaman erməni snayperinin gülləsinə tuş gəlir.[2]

Albert Aqarunov torpağa tapşırılanda mollaravvin eyni vaxtda dua oxuyurdu.[2] Bakıda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.[1]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Subay idi.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Bakıda vaxtilə təhsil aldığı 154 nömrəli məktəb onun adını daşıyır.[8] Məktəbin önündə büstü qoyulub.[8] 2015-ci ildə “The Times of Israel” qəzetində amerikalı ravvin İsrail Barukun “Müsəlman torpağında yəhudi əsgəri” məqaləsi Aqarunova həsr olunmuşdur.[9]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu ildə «Salnamə» sənədli filmlər studiyası «Qarabag qəhramanları» silsiləsindən onun haqda "Dostuma məktub" filmini çəkib.[10] Filmin ssenari müəllifi və rejissoru Yefim Abramovdur.[11]

Təltif və mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Aqarunov Albert Aqarunoviç ölümündən sonra "Azərbaycan Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunovun xatirəsi anılıb". trend.az. http://az.trend.az/azerbaijan/society/2267183.html. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Babayeva, Sevda. "Albert Aqarunov: “Mən müsahibə verə bilmirəm…”". 1905.az. http://1905.az/albert-aqarunov-m%C9%99n-musahib%C9%99-ver%C9%99-bilmir%C9%99m/. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  3. 3,0 3,1 Hacıxanlı, M.. "Şərəf yolu".
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 "He Gave His Life for His Homeland". www.azerbaijanfoundation.org. http://www.azerbaijanfoundation.org/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0098&n=000043&g=. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  5. 5,0 5,1 De Waal, Thomas (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, pp. 178-179.
  6. Mustafa, Əziz. "Azərbaycanda tolerantlıq dövlət səviyyəsində dəstəklənir". anl.az. http://anl.az/down/meqale/zaman/2015/fevral/421904.htm. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  7. "Şuşanın işğal günü amerikalı müəllifdən önəmli məqalə". trend.az. http://az.trend.az/azerbaijan/karabakh/2393705.html. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  8. 8,0 8,1 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları". www.anl.az. http://www.anl.az/down/meqale/az_muellimi/2010/iyun/125281.htm. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  9. "A Jewish Warrior in a Muslim Land". www.timesofisrael.com. http://blogs.timesofisrael.com/a-jewish-warrior-in-a-muslim-land/. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  10. Şabanoğlu, Anar. "Cənnətlik yəhudilər". davam.az. http://davam.az/print:page,1,2257-cnntlik-yhudilr-vdeofoto.html. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  11. “Dostuma məktub” təhvil verilib: [Quruluşçu rejissoru Yefim Abramov olan “Qarabağ qəhrəmanları” silsiləsindən hazırlanmış eyni adlı film Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, tankçı Albert Aqarunova həsr olunub] //525-ci qəzet.- 2010.- 28 iyul- S. 4.
  12. "Milli Qəhrəman Albert Aqarunov ordenlə təltif edilib". news.lent.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 22 iyul 2016 tarixində. http://news.lent.az/news/241722. İstifadə tarixi: 22 iyul 2016.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]