Albert Aqarunov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Albert Aqarunov
Albert Aqarunov 01.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 25 aprel 1969(1969-04-25)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 8 may 1992(1992-05-08) (23 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi Şəhid
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Hərbi fəaliyyəti
Xidmət illəri 1991-ci ildən
Rütbə
OR-8 AZE ARMY.svg Gizir
Döyüşlər
Təltifləri "Qızıl Ulduz" medalı — 1992
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Albert Aqarunoviç Aqarunov (25 aprel 1969(1969-04-25), Bakı8 may 1992(1992-05-08), Şuşa) — yəhudi əsilli Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı[1]; Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Erkən illəri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Albert Aqarunoviç Aqarunov 1969-cu il aprelin 25-də Bakının Əmircan qəsəbəsində yəhudi ailəsində anadan olub.[2] Çox erkən yaşlarından musiqilə maraqlanırdı.[3] Musiqi məktəbində nəfəs aləti truba sinifini bitirmişdi.[3]

Qardaşı Rantik Aqarunovun xatirələrindən:

" Onun yeganə sevmədiyi, hətta deyərdim ən nifrət etdiyi şey – aqressiya və özündən zəiflərə qarşı təhqiredici münasibət idi.[3] "

Suraxanı rayonundakı 154 saylı məktəbin səkkizinci sinifini bitirərək peşə məktəbində sürücü-mexanik ixtisasına yiyələnib.[2] Hərbi xidmətə gedənə qədər işləyib, ailəsinə kömək edirdi.[3] 1987-ci ildə Aqarunov Gürcüstanda hərbi xidmətə çağırıldı və xidməti dövründə tank komandiri oldu.[2] 1989-cu ildə ordu sıralarından tərxis olunaraq Bakıya dönərək Suraxanıda maşınqayırma zavodunda işləyib.[2][4]

Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şuşaya gedən yol. Albert Aqarunov Qaqik Avşaryanı tankla burda vurmuşdur.

Qarabağ müharibəsi başlayarkən, Aqarunovun evə gəlib cəbhəyə könüllü yazılması xəbərini ailəsinə bildirməsi ailəsində ani çaşqınlıq yaratmışdı.[3] Onun ailə üzvləri bu xəbəri birmənalı qarşılamadı.[3] Onun ailəsi erkən yaşda Aqarunovun həyatını riskə atmasını istəmirdi və dolayısı yolla onu müharibəyə getmək fikirdən çəkindirməyə çalışsa da, Aqarunov cəbhəyə yollandı.[3]

Tank komandiri təyin edilən Albert Aqarunov Şuşada Elçin Məmmədovun başçılıq etdiyi 777 nömrəli xüsusi təyinatlı batalyonda döyüşüb.[2][4] 1992-ci il may ayının 8-i Şuşaya ilk girməyə cəhd edən erməni tankına flaqman tank kimi şəhərə asılmalı olan "fəxri" erməni bayrağı verilmişdi.[5] Bu tankın komandiri erməni tankçısı olan Qaqik Avşaryan idi.[5] Lakin Avşaryanın 442 nömrəli tankı Şuşaya girməyə cəhd elədiyi anda Albert Aqarunovun 533 nömrəli tankı tərəfindən vurulur.[5] Tankın komandiri Qaqik Avşaryan, sürücü mexanik Aşot Avanesyan, atıcı-artirelist Şahen Sarkisyan elə ilk və son atəşdən maşının kabinəsində məhv edilir.[5][6] Ermənilər Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra Avşaryanın yanmış T-72 tankının bərpa edib, onu tünd yaşıl rəngə boyayıb, onun 442 nömrəsini ağ rənglə gövdəsində yazıb, təpənin başında Şuşaya tuşlanmış vəziyyətdə qoyublar.[6]

Aqarunovun döyüşdüyü "Səbayıl" tank taborunun komandiri Hacı Əzimovun xatirələrindən:

" T-72 tankları mürəkkəb idi. Albert öz əsgər yoldaşlarına da bu tankdan istifadə üsullarını öyrədirdi.[3] "

O, Xankəndi, Daşaltı, Cəmilli istiqamətində gedən döyüşlərdə erməni işğalçılarının xeyli canlı qüvvəsini, zirehli texnikasını məhv edib.[2] Dostlarının iddiasına görə, düşmənin iki tankı bir-birinə yaxınlaşan zaman Aqarunov bir mərmi ilə iki tankı vurdu.[7] Buna görə bu metod döyüş yoldaşları tərəfindən "yəhudi buterbrodu" adını alıb.[2] Ermənilər onun başına 5 milyon rubl pul mükafatı qoymuşdular.[3][8]

Ölümü[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bakıda Şəhidlər xiyabanında Albert Aqarunovun məzarı

Aqarunov 8 may 1992-cu ildə Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə snayper gülləsinə tuş gəlib və döyüş meydanında həlak olub.[2] Komandir Hacı Əzimovun sözlərinə görə, Aqarunov mövqeyini dəyişərkən öz tankının düz önündə qalmış şəhid əsgər yoldaşlarının cəsədini kənara çəkmək üçün hərbi maşından çıxır.[3] Əvvəlcə tankı düzgün istiqamətə yönəltməsi üçün mexanikinə göstəriş verir.[3] Daha sonra öldürülmüş şəhidlərə tərəf qaçır və cəsədləri kənara çəkən zaman erməni snayperinin gülləsinə tuş gəlir.[9]

Albert Aqarunov torpağa tapşırılanda mollaravvin eyni vaxtda dua oxuyurdu.[3] Bakıda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.[2]

Şəxsi həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Subay idi.

İrsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bakıda vaxtilə təhsil aldığı 154 nömrəli məktəb və Nərimanov rayonunda küçə onun adını daşıyır.[10][11] Məktəbin önündə büstü qoyulub.[11] 2015-ci ildə "The Times of Israel" qəzetində amerikalı ravvin İsrail Barukun "Müsəlman torpağında yəhudi əsgəri" məqaləsi Aqarunova həsr olunmuşdur.[12] 2017-ci ildə Albert Aqarunovun Suraxanı rayonunun Əmircan qəsəbəsində yaşadığı binada xatirə lövhəsinin açılış mərasimi keçirilib.[13] 2019-cu ildə Bakının Nərimanov rayonunda ona heykəl qoyulub.[14]

Filmoqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

2010-cu ildə "Salnamə" sənədli filmlər studiyası "Qarabağ qəhramanları" silsiləsindən onun haqda "Dostuma məktub" filmini çəkib.[15] Filmin ssenari müəllifi və rejissoru Yefim Abramovdur.[16]

2017-ci ildə Səadət Şükürova Albert Aqarunov haqqında "Yaşadığım torpaq" sənədli filmini çəkib.[17]

Təltif və mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Aqarunov Albert Aqarunoviç ölümündən sonra "Azərbaycan Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.[2] Təltif 5 may 1998-ci ildə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən şəhidin bacısı Sofiya Məmmədovaya təqdim olunmuşdur.[18]

  • "Qızıl Ulduz" medalı — 1992 (1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı (ölümündən sonra)
  • "Vətən Övladı" ordeni (2014) — "Vətən Övladı" ordeni (ölümündən sonra)[19]
  • "Həzi Aslanov" ordeni (2016) (ölümündən sonra)[20]

Qalereya[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularına "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli, 833 nömrəli Fərmanı.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunovun xatirəsi anılıb". az.trend.az. trend.az. 29 October 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Babayeva, Sevda. "Albert Aqarunov: "Mən müsahibə verə bilmirəm…"". 1905.az. 1905.az. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  4. 1 2 Hacıxanlı, M. "Şərəf yolu". (#accessdate_missing_url)
  5. 1 2 3 4 "He Gave His Life for His Homeland". www.azerbaijanfoundation.org. www.azerbaijanfoundation.org. 27 September 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  6. 1 2 De Waal, Thomas (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, pp. 178–179.
  7. Mustafa, Əziz. "Azərbaycanda tolerantlıq dövlət səviyyəsində dəstəklənir". anl.az. anl.az. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  8. "Şuşanın işğal günü amerikalı müəllifdən önəmli məqalə". trend.az. trend.az. 29 October 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  9. Əsgərov, Vüqar. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları (PDF) (az.) (Redaktor: Kamil İsmayılov). Bakı: Qapp-poliqraf. 2005. 2019-01-09 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-01.
  10. "Bakı küçələrindən birinə Milli Qəhrəman Aqarunovun adı veriləcək". oxu.az. oxu.az. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  11. 1 2 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları". www.anl.az. www.anl.az. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  12. "A Jewish Warrior in a Muslim Land". www.timesofisrael.com. www.timesofisrael.com. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  13. "Suraxanıda Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun xatirə lövhəsi açılıb". palitranews.az. 2017-09-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 sentyabr 2017.
  14. "Bakıda Milli Qəhrəman Albert Aqarunova heykəl qoyulub". Report (az.). 3 sentyabr 2019. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2019.
  15. Şabanoğlu, Anar. "Cənnətlik yəhudilər". davam.az. davam.az. İstifadə tarixi: 8 January 2016.
  16. "Dostuma məktub" təhvil verilib: [Quruluşçu rejissoru Yefim Abramov olan "Qarabağ qəhrəmanları" silsiləsindən hazırlanmış eyni adlı film Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, tankçı Albert Aqarunova həsr olunub] //525-ci qəzet.- 2010.- 28 iyul- S. 4.
  17. CBC. "Albert Aqarunova həsr olunan film" (az.). Youtube.com. 14.07.2017. İstifadə tarixi: 2017-07-15.
  18. AzTV. "Albert Aqarunovun bacısı, qardaşını Ulu Öndər Heydər Əliyevin təltif etməsi haqqında danışdı" (az.). Youtube.com. 25.04.2020. İstifadə tarixi: 2020-04-26.
  19. "Şəhid Milli Qəhrəman Albert Aqarunov "Vətən övladı" ordeninə layiq görülüb" (az.). trend.az. İstifadə tarixi: 2014-05-08.
  20. "Milli Qəhrəman Albert Aqarunov ordenlə təltif edilib". news.lent.az. news.lent.az. 22 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2016.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ənsər B. "Bu torpağın oğluyam" //Azərbaycan ordusu.-1993.- 15 may.- S.3.
  • Fəxrəddin Quliyev, "Milli qəhrəmanlar", "Məktəb" qəzeti, № 39(304), 20 oktyabr 2014-cü il. səh.1
  • Əsgərov V. Aqarunov Albert Aqarunoviç //Əsgərov V. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 2005.- S.18.
  • Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh.29.
  • Nazim N. Aqarunov Albert Aqarunoviç: (1969–1992)//Nazim N. İstiqlal ulduzları.- B., 1995.- S. 19–21.
  • Yəhudi balası Albert //Qəhrəman Təbrizim /Tərt. ed.:M.R.Xəlilbəyli.- B., 1994.- S.271.
  • Zeynalov R. Aqarunov Albert Aqarunoviç: (1969–1992)//Zeynalov R. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 1996.-S.32.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]