Albert Aqarunov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Albert Aqarunov
Albert Aqarunov 01.jpg
Doğum tarixi 25 aprel 1969(1969-04-25).
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 8 may 1992 (23 yaşında).
Vəfat yeri Şuşa, Azərbaycan
Vəfat səbəbi Şəhid olmuşdur
Dəfn yeri Bakı şəhəri Şəhidlər xiyabanı
Vətəndaşlığı
Atası Aqarun Aqarunov
Fəaliyyəti zabit
Fəaliyyət illəri 1991
Mükafatları Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Dədə Qorqud Ordeni.png
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Albert Aqarunov (tam adı: Albert Aqarunoviç Aqarunov; d. 25 aprel 1969, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİö. 8 may 1992, Şuşa, Azərbaycan) — yəhudi əsilli Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı[1]; Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Asif Aqarunoviç Aqarunov 1969-ci il aprelin 25-da Bakının Əmircan qəsəbəsində yəhudi ailəsində anadan olub.[2] Çox erkən yaşlarından musiqilə maraqlanırdı.[3] Musiqi məktəbində nəfəs aləti truba sinfini bitirmişdi.[3]

Qardaşı Rantik Aqarunovun xatirələrindən:

" Onun yeganə sevmədiyi, hətta deyərdim ən nifrət etdiyi şey – aqressiya və özündən zəiflərə qarşı təhqiredici münasibət idi.[3] "

Suraxanı rayonundakı 154 saylı məktəbin səkkizinci sinfini bitirərək peşə məktəbində sürücü-mexanik ixtisasına yiyələnib.[2] Hərbi xidmətə gedənə qədər işləyib, ailəsinə kömək edirdi.[3] 1987-ci ildə Aqarunov Gürcüstanda hərbi xidmətə çağırıldı və xidməti dövründə tank komandiri oldu.[2] 1989-cu ildə ordu sıralarından tərxis olunaraq Bakıya dönərək Suraxanıda maşınqayırma zavodunda işləyib.[2][4]

Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Şuşaya gedən yol. Albert Aqarunov Qaqik Avşaryanı tankla burda vurmuşdur.

Qarabağ müharibəsi başlayarkən, Aqarunovun evə gəlib cəbhəyə könüllü yazılması xəbərini ailəsinə bildirməsi ailəsində ani çaşqınlıq yaratmışdı.[3] Onun ailə üzvləri bu xəbəri birmənalı qarşılamadı.[3] Onun ailəsi erkən yaşda Aqarunovun həyatını riskə atmasını istəmirdi və dolayısı yolla onu müharibəyə getmək fikirdən çəkindirməyə çalışsa da, Aqarunov cəbhəyə yollandı.[3]

Tank komandiri təyin edilən Albert Aqarunov Şuşada Elçin Məmmədovun başçılıq etdiyi 777 nömrəli xüsusi təyinatlı batalyonda döyüşüb.[2][4] 1992-ci il may ayının 8-i Şuşaya ilk girməyə cəhd edən erməni tankına flaqman tank kimi şəhərə asılmalı olan "fəxri" erməni bayrağı verilmişdi.[5] Bu tankın komandiri erməni tankçısı olan Qaqik Avşaryan idi.[5] Lakin Avşaryanın 442 nömrəli tankı Şuşaya girməyə cəhd elədiyi anda Albert Aqarunovun 533 nömrəli tankı tərəfindən vurulur.[5] Tankın komandiri Qaqik Avşaryan, sürücü mexanik Aşot Avanesyan, atıcı-artirelist Şahen Sarkisyan elə ilk və son atəşdən maşının kabinəsində məhv edilir.[5][6] Ermənilər Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra Avşaryanın yanmış T-72 tankının bərpa edib, onu tünd yaşıl rəngə boyayıb, onun 442 nömrəsini ağ rənglə gövdəsində yazıb, təpənin başında Şuşaya tuşlanmış vəziyyətdə qoyublar.[6]

Aqarunovun döyüşdüyü “Səbayıl” tank taborunun komandiri Hacı Əzimovun xatirələrindən:

" T-72 tankları mürəkkəb idi. Albert öz əsgər yoldaşlarına da bu tankdan istifadə üsullarını öyrədirdi.[3] "

O, Xankəndi, Daşaltı, Cəmilli istiqamətində gedən döyüşlərdə erməni işğalçılarının xeyli canlı qüvvəsini, zirehli texnikasını məhv edib.[2] Dostlarının iddiasına görə, düşmənin iki tankı bir-birinə yaxınlaşan zaman Aqarunov bir mərmi ilə iki tankı vurdu.[7] Buna görə bu metod döyüş yoldaşları tərəfindən "yəhudi buterbrodu" adını alıb.[2] Ermənilər onun başına 5 milyon rubl pul mükafatı qoymuşdular.[3][8]

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Bakıda Şəhidlər xiyabanında Albert Aqarunovun məzarı

Aqarunov 8 may 1992-cu ildə Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə snayper gülləsinə tuş gəlib və döyüş meydanında həlak olub.[2] Komandir Hacı Əzimovun sözlərinə görə, Aqarunov mövqeyini dəyişərkən öz tankının düz önündə qalmış şəhid əsgər yoldaşlarının cəsədini kənara çəkmək üçün hərbi maşından çıxır.[3] Əvvəlcə tankı düzgün istiqamətə yönəltməsi üçün mexanikinə göstəriş verir.[3] Daha sonra öldürülmüş şəhidlərə tərəf qaçır və cəsədləri kənara çəkən zaman erməni snayperinin gülləsinə tuş gəlir.[9]

Albert Aqarunov torpağa tapşırılanda mollaravvin eyni vaxtda dua oxuyurdu.[3] Bakıda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.[2]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Subay idi.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Bakıda vaxtilə təhsil aldığı 154 nömrəli məktəb və Nərimanov rayonunda küçə onun adını daşıyır.[10][11] Məktəbin önündə büstü qoyulub.[11] 2015-ci ildə “The Times of Israel” qəzetində amerikalı ravvin İsrail Barukun “Müsəlman torpağında yəhudi əsgəri” məqaləsi Aqarunova həsr olunmuşdur.[12] 2017-ci ildə Albert Aqarunovun Suraxanı rayonunun Əmircan qəsəbəsində yaşadığı binada xatirə lövhəsinin açılış mərasimi keçirilib.[13] 2019-cu ildə Bakının Nərimanov rayonunda ona heykəl qoyulub.[14]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu ildə "Salnamə" sənədli filmlər studiyası "Qarabağ qəhramanları" silsiləsindən onun haqda "Dostuma məktub" filmini çəkib.[15] Filmin ssenari müəllifi və rejissoru Yefim Abramovdur.[16]

2017-ci ildə Səadət Şükürova Albert Aqarunov haqqında "Yaşadığım torpaq" sənədli filmini çəkib.[17]

Təltif və mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Aqarunov Albert Aqarunoviç ölümündən sonra "Azərbaycan Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.[2]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularına “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adı verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli, 833 nömrəli Fərmanı.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunovun xatirəsi anılıb". az.trend.az. trend.az.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 "Albert Aqarunov: “Mən müsahibə verə bilmirəm…”". 1905.az. 1905.az.
  4. 4,0 4,1 Hacıxanlı, M.. "Şərəf yolu".
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 "He Gave His Life for His Homeland". www.azerbaijanfoundation.org. www.azerbaijanfoundation.org.
  6. 6,0 6,1 De Waal, Thomas (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, pp. 178-179.
  7. "Azərbaycanda tolerantlıq dövlət səviyyəsində dəstəklənir". anl.az. anl.az.
  8. "Şuşanın işğal günü amerikalı müəllifdən önəmli məqalə". trend.az. trend.az.
  9. Əsgərov, Vüqar (2005). Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları, Redaktor: Kamil İsmayılov (az), Bakı: Qapp-poliqraf. 2019-01-09 tarixində arxivləşdirilib.
  10. "Bakı küçələrindən birinə Milli Qəhrəman Aqarunovun adı veriləcək". oxu.az. oxu.az.
  11. 11,0 11,1 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları". www.anl.az. www.anl.az.
  12. "A Jewish Warrior in a Muslim Land". www.timesofisrael.com. www.timesofisrael.com.
  13. "Suraxanıda Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun xatirə lövhəsi açılıb". palitranews.az.
  14. "Bakıda Milli Qəhrəman Albert Aqarunova heykəl qoyulub" (azərbaycanca). Report (3 sentyabr 2019).
  15. "Cənnətlik yəhudilər". davam.az. davam.az.
  16. “Dostuma məktub” təhvil verilib: [Quruluşçu rejissoru Yefim Abramov olan “Qarabağ qəhrəmanları” silsiləsindən hazırlanmış eyni adlı film Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, tankçı Albert Aqarunova həsr olunub] //525-ci qəzet.- 2010.- 28 iyul- S. 4.
  17. CBC. "Albert Aqarunova həsr olunan film" (azərb.). Youtube.com (14.07.2017).
  18. "Şəhid Milli Qəhrəman Albert Aqarunov "Vətən övladı" ordeninə layiq görülüb" (azərb.). trend.az.
  19. "Milli Qəhrəman Albert Aqarunov ordenlə təltif edilib". news.lent.az. news.lent.az. 22 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2016.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənsər B. “Bu torpağın oğluyam” //Azərbaycan ordusu.-1993.- 15 may.- S.3.
  • Fəxrəddin Quliyev, "Milli qəhrəmanlar", "Məktəb" qəzeti, №39(304), 20 oktyabr 2014-cü il. səh.1
  • Əsgərov V. Aqarunov Albert Aqarunoviç //Əsgərov V. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 2005.- S.18.
  • Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh.29.
  • Nazim N. Aqarunov Albert Aqarunoviç: (1969-1992)//Nazim N. İstiqlal ulduzları.- B., 1995.- S.19-21.
  • Yəhudi balası Albert //Qəhrəman Təbrizim /Tərt. ed.:M.R.Xəlilbəyli.- B., 1994.- S.271.
  • Zeynalov R. Aqarunov Albert Aqarunoviç: (1969-1992)//Zeynalov R. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 1996.-S.32.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Albert Aqarunov ilə əlaqəli mediafayllar var.