Şəhidlər Xiyabanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şəhidlər Xiyabanı
Entrance of Martyrs' Lane.JPG
Şəhidlər Xiyabanının girişi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Status Xiyaban
Şəhər Bakı
Tikilmə tarixi 21 yanvar 1990
Commons-logo.svg Şəhidlər Xiyabanı Wikimedia Commonsdа

Şəhidlər XiyabanıBakı şəhərində Səbail rayonunda inzibati ərazi. Burada 1918-ci ildə Bakı uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olan azərbaycanlı və türkiyəli əsgərlər, 1990-cı ilin 20 yanvar tarixində Qanlı Yanvar faciəsi zamanı Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda şəhid olan azərbaycanlılar və 1-ci Qarabağ müharibəsi zamanı şəhid olan əsgərlər dəfn olunub. Şəhidlər Xiyabanında 15 000 yaxın şəhid dəfn olunub.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ildə hələ "Şəhidlər Xiyabanı" adını almayan bu ərazidə, Bakı uğrunda gedən döyəşlərdə şəhid olan azərbaycanlı və türkiyəli əsgərlər dəfn olunaraq xiyaban salındı. 1924-cü ildə Sovet İttifaqı tərəfindən xiyabanı ləvğ edildi və həmin ərazidə Kirov Parkı (əlyəncə mərkəzi) salındı. 1990-cı ilin 20 yanvar tarixində Sovet qoşunlarının Bakı şəhərində dinc əhaliyə qarşı törətdiyi qırğından sonra Kirov Parkı Azərbaycan xalqı tərəfindən ləğv edildi və burada yenə xiyaban salındı.

Şəhid Xiyabanının ətrafı[redaktə | əsas redaktə]

Şəhidlər Xiyabanı məscidi[redaktə | əsas redaktə]

Əbədi Məşəl Kompleksi[redaktə | əsas redaktə]

Dəfn olunan şəhidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Şəhidlər XiyabanıBakının Səbail rayonunda inzibati ərazi. 1918-ci ildə Bakı uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş azərbaycanlı, türk əsgərlərinin, 1990-cı ildə Qara Yanvar hadisələri zamanı Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda şəhid olmuş azərbaycanlıların dəfn edildiyi xiyaban. 1924-1990-cı illərdə xiyaban ləğv edilmiş və burada "Dağüstü Park" adlanan əyləncə mərkəzi salınmışdır. 1990-cı ilin yanvar hadisələrindən sonra ərazi yenidən Şəhidlər Xiyabanı adlandırılmışdır.

1990-cı ildə Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda şəhid olmuş insanların indiki Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunması üçün ictimaiyyət tərəfindən yaradılmış dəfn komissyasının adından çıxış edən elmlər doktoru Azər Nəbiyevin istər Respublika istərsə də şəhər rəhbərliyinə etdiyi müraciətə müsbət cavab verilməmişdir. Bundan sonra Azər Nəbiyev o vaxtkı 26 Bakı Komissarları adına (indiki Səbail) rayonun xalq deputatları sovetinin icraiyyə komitəsinin sədri Əli Məmmədova müraciət etmişdir. Əli Məmmədov Azər Nəbiyevlə birlikdə Dağüstü parka gəlmiş və orada olan bir çox insanların iştirakı ilə bir sıra yerə baxış keçirilmiş və sonda şəhidlərin hazırda dəfn olunduğu yer məqsədəuyğun hesab edilmiş, şəhidlərin dəfn edilməsi üçün icazə verilmişdir. Yerin seçilməsində görkəmli arxitektor, elmlər doktoru Nəriman Əliyevin məsləhətləri nəzərə alınmışdır.

Şəhidlərin dəfni[redaktə | əsas redaktə]

Yanvarın 20-21-də xiyabanda məzarlar qazıldı. 120-dən artıq qəbir qazıb hazırlandı. Yanvarın 21-də Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin iclası keçirildi. İclas çox gərgin şəraitdə, qızğın mübarizələrlə keçdi. İclasda Dəfn Komissiyasının üzvləri də çıxış etdilər. Səhər saat 6.00-a qədər müzakirələr aparıldı. Saat 12.00-da şəhidlərin cənazələri insanların çiyinlərində Azadlıq meydanından izdihamla paytaxtın küçələrindən keçməklə indiki Şəhidlər Xiyabanına gətirildi.

Dəfn mərasimi 5 saat çəkdi. Yanvarın 22-də 51 nəfər dəfn olundu. Bunlardan 3 nəfəri 1918-ci il mart qırğınları zamanı şəhid olanlar idi. Onlar da adət-ənənəyə uyğun dəfn edildi. Onları İlhamla Fərizədən sonra dəfn etdilər. Hər üç məzarın üstündə 1918-ci il şəhidləri sözləri yazildı. Sonra təzə qəbirüstü abidələr qoyulanda həmin məzarların üstündə "Naməlum" sözü yazıblar. Əslində, bu düzgün deyil. Düzdür, 20 Yanvar şəhidləri içərisində bir nəfər 25 yaşlı naməlum gənc var. O da lap axırda dəfn olunub. [1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.bizimyol.az/index.php?mod=news&act=view&nid=19829 Şəhidlər Xiyabanında tarixi saxtakarlıq

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Şəhidlər Xiyabanı ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]