Məzmuna keç

Fikrət Qoca

Vikipediya, azad ensiklopediya
Fikrət Qoca
Fikrət Göyüş oğlu Qocayev
Doğum adı Fikrət Qocayev
Təxəllüsü Qoca
Doğum tarixi 25 avqust 1935(1935-08-25)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 5 may 2021(2021-05-05) (85 yaşında)
Vəfat yeri
Atası Göyüş Qocayev[1]
Təhsili
Fəaliyyəti şair, redaktor
Əsərlərinin dili Azərbaycan dili
Mükafatları "İstiqlal" ordeni — 2020 "Şərəf" ordeni — 2015 "Şöhrət" ordeni — 1995
"Azərbaycan Respublikasının xalq şairi" fəxri adı — 1998 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1979 Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatı — 2016 Azərbaycan LKGİ mükafatı — 1968 "Humay" mükafatı — 1998 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 2010

Fikrət Göyüş oğlu Qocayev (Fikrət Qoca; 25 avqust 1935, Kotanarx, Ağdaş rayonu – 5 may 2021, Ağdaş) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin birinci katibi, Azərbaycan Respublikasınının xalq şairi (1998)

Həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Fikrət Qoca 1935-ci il avqustun 25-də Ağdaş rayonunun Kotanarx kəndində anadan olmuşdur.

Əsərləri 1956-cı ildən mətbuatda çap edilir. Azərbaycan Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsində, "Azərbaycan gəncləri" qəzetində, "Azərbaycan" jurnalında fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin beynəlxalq əlaqələr üzrə məsul katibi olmuşdur. 1987-ci ildən "Qobustan" incəsənət toplusunun baş redaktorudur. 1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin birinci katibidir.

Çap etdirdiyi şeir kitablarında vətən məhəbbəti, vətənpərvərlik duyğuları, insan və zaman haqqında düşüncələri öz əksini tapmışdır. Dünyanın bir çox ölkəsində yaradıcılıq səfərlərində olmuş, həmin ölkələrə gedən milli azadlıq hərəkatlarına şeirlər həsr etmiş, o cümlədən Kubanın azadlıq mübarizi Ernesto Çe Gevara ("Ünvansız məktublar"), Qvineya-Bisaunun azadlıq hərəkatı xadimi Amilkar Kabral ("Amilkar Kabral"), Filippinin milli qəhrəmanı Xose Risal ("Xose Risal"), vyetnamlı gənc Li Vi Tom ("Li Vi Tom") və b. haqqında poemalar yazmışdır. 1990-cı illərdə yazdığı "Oddan keçənlər", "İnsan səviyyəsi", "Adi həqiqətlər" və s. poemalarında Azərbaycanda gedən azadlıq mübarizəsindən bəhs olunur. Onun bir sıra nəsr əsərləri də var. "Ölüm ayrılıq deyil" (1990), "Hələlik, — qiyamətədək" (2000) povestlərində 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri əksini tapmışdır.

Mixail Lermontov, Taras Şevçenko, Eduard Mejelaytis, İ. Volker, X. Risal, İ. Taufer və b.-ndan tərcümələri var. Əsərləri bir sıra xarici dillərə tərcümə olunmuşdur.

Şeirlərinə musiqi bəstələnmişdir ("Anacan dostum evlənir", "Könlüm", "Günay", "Gəl ey səhər", "Çiçək tapa bilmədim", "Gecə yaman uzundur", "Payız gəldi" və s.).

Gənclərin qəhrəmanlıq və fədakarlığından bəhs edən "Təkərlər geri fırlanır", "Yaralı çiçəklər" və "Rəssam düşünür" poemalarına görə 1968-ci ildə Azərbaycan komsomolu mükafatına, 1990-cı illər yaradıcılığına görə "Humay" mükafatına (1998) layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni, "Şərəf"ordeni, "İstiqlal" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Azərbaycan Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

Xalq şairi Fikrət Qoca 5 may 2021-ci ildə, 85 yaşında vəfat edib.[2] Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

“Şair ölümünə mən inanmıram” şeirini nümünə kimi gətirmək olar:[3]

Hələ yaranmamış bu Yer kürəsi

Küləklər min nəğmə bəstələmişdi.

Çoxdan yaranmışdı şeirin nəfəsi

Hər ulduz bir şirin layla demişdi.

Ölüm də, olum da bunlar bir yana,

Bu adi qanunu mən də danmıram.

Şair nəğmə kimi gəlir cahana,

Nəğmə ölümünə mən inanmıram.

Mükafatları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kitabları

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Qağayı (1963)
  • Hamıya borcluyam (1965)
  • Yatmadığım gecələrdə (1970)
  • Günlərin bir günü (1972)
  • Gül ömrü (1975)
  • İnsan xasiyyəti (1980)
  • Ömürdən səhifələr (1984)
  • Mavi dünyanın adamları (1988)
  • Taleyin ağır taleyi (1993)
  • Dənizdə ay çiməndə (1967)
  • Seçilmiş əsərləri (2014)

Filmoqrafiya

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. Uşaqlığın son gecəsi (film, 1968)
  2. Mürafiə vəkillərinin hekayəti (film, 2011)
  3. Qayınana (film, 1978)
  4. Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)
  5. Qonşu qonşu olsa... (film, 1989)

İrsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Ağdaş rayonu Kotanarx kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinə Xalq şairi Fikrət Qocanın adı verilib.[12]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ "Şair Fikrət Qoca ilə fotosöhbət" (az.). modern.az. 11.04.2011, 10:00. 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-18.
  2. ↑ "Arxivlənmiş surət". 28 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 may 2021.
  3. ↑ "Nəğmələrdə yaşayan ömür - Xəbərlər - Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi". nizamimuseum.az. İstifadə tarixi: 22 aprel 2025.
  4. ↑ Respublikanın ədəbiyyat xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 30 iyul 1979-cu il tarixli Fərmanı Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — anl.az saytı
  5. ↑ "F. G. Qocayevin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı". 28 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2017.
  6. ↑ ""Xalq şairi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı". 12 aprel 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  7. ↑ "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 7 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  8. ↑ "F.G.Qocayevin "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 28 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  9. ↑ "2016-cı il üçün Azərbaycan Respublikasının elm və ədəbiyyat sahələrində Dövlət Mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 28 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  10. ↑ "2016-cı il üçün Azərbaycan Respublikasının elm və ədəbiyyat sahələrində Dövlət Mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az. 27 may 2016. 13 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2021.
  11. ↑ President.Az. "F.G.Qocayevin "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 24.08.2019. 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-24.
  12. ↑ "Azərbaycanda iki məktəbə məşhur şəxslərin adları verildi". Oxu.az (az.). 9 fevral 2026. 10 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 fevral 2026.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Fikrət_Qoca&oldid=8477887"