Taras Şevçenko

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Taras Şevçenko
ukr. Тара́с Григо́рович Шевче́нко
Avtoportret
Avtoportret
Doğum tarixi
9 mart 1814(1814-03-09)
Doğum yeri Kiyev, Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Rusiya İmperiyası
Vəfatı 26 fevral 1861(1861-02-26)
Vəfat yeri Sankt-Peterburq, Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Rusiya İmperiyası
Dəfn yeri Smolensky CemeteryTaras Hill
Atası Grygorij I. Shevchenko
Anası Kateryna Y. Boiko
VətəndaşlığıFlag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Rusiya İmperiyası[1][2][3]
Peşələrişair, rəssam, etnoqraf
Milliyyətiukraynalı
TəhsiliVilnüs Universiteti
FəaliyyətiUkrayna şairi, yazıçısı, rəssamı.
Əsərlərinin dilirus dili, ukrayna dili
museumshevchenko.org.ua
Commons-logo.svg Taras Şevçenko Vikianbarda

Taras Qriqoryeviç Şevçenko (ukr. Тара́с Григо́рович Шевче́нко,9 mart 1814(1814-03-09)-26 fevral 1861(1861-02-26))—Ukrayna şairi, yazıçısı, rəssamı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ukrayna şairi, rəssam, mütəfəkkir, inqilabçı-demokrat, Ukrayna ədəbiyyatı və təsviri sənətində tənqidi realizmin və inqilabi-demokratik cərəyanın banisi, T.Şevçenko 9 mart 1814-cü ildə təhkimli kəndli ailəsində doğulmuşdur. İlk təhsilini kənd keşişindən almış, 1831-ci ildə sahibi ilə Peterburq şəhərinə gəlmişdir.

İlk kitabı "Kovzar" 1840–cı ildə nəşr olunmuşdur. "Kor qadın", (1842), "Muzdur qadın", (1845), "Marina" (1848) və s. romanlarında, "Taras gecəsi" (1838) tarixi poemasında Şevçenko milli azadlıq mübarizəsinə toxunmuşdur.

Əsərləri Ukrayna ədəbiyyatında siyasi lirika və satira janrlarının inkişafında mühüm rol oynamışdır. 1847-ci ildə xəyanət nəticəsində həbs edilmiş, Orsk qalasına sürgün edilmişdir. 10 il (1847-1857) sürgündə qalan Şevçenko yalnız I Nikolayın ölümündən sonra azad edilmişdir. Sürgün illərində rus dilində avtobioqrafik səciyyəli "Çalğıçı" (1854-1855), "Bədbəxt", "Kapitan arvadı", "Əkizlər", "Rəssam" (1856) və s. realist povestlərini yazmışdır.

Ukrayna ədəbiyyatının inkişafında Şevçenkonun müstəsna xidmətləri olmuşdur. Əsərləri dünya xalqları dillərinə tərcümə edilmişdir.

Taras Şevçenko rəssam kimi də məşhurdur. O, 1838-1845-ci illərdə Peterburq Rəssamlıq Akademiyasında oxumuş, K.P. Brullovdan dərs almışdır.

Realist meyillər Şevçenkonun erkən yaradıcılığında meydana gəlmiş, sürgündə yaratdığı rəsmlərində kəskin ifşaedici qüvvə kəsb etmişdir.

Sürgündən qayıtdıqdan sonra Şevçenko çoxlu qravyüralar yaratmış, 1860-cı ildə mis üzərində qravürlərinə görə akademik adı almışdır. Şevçenkonun "Çimən Virsaviya" (1860) əsəri R. Mustafayev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində saxlanılır.

1861-ci ilin mayında Şevçenkonun vəsiyyətinə görə Kaver yaxınlığında, Dnepr sahilindəki Çerneçyada dəfn edilmişdir.

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

SSRİ-də Şevçenko adına Respublika Mükafatı təsis edilmişdir.

Bakıda adına küçə və məktəb vardır.

Azərbaycanda səfərdə olan Ukrayna prezidenti Viktor Yuşşenko iyunun 30-da həmkarı İlham Əliyevlə birgə Bakının Azadlıq prospektində görkəmli həmvətəni, şair Taras Şevçenkonun abidəsinin açılışında iştirak edib.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • http://allpoetry.com/poem/4937927-Shevchenko--The-Dream--translation--by-Vera-Rich
  • http://link.springer.com/content/pdf/10.1134/S0965542509120100.pdf
  • http://ukrweekly.com/archive/pdf1/1945/The_Ukrainian_Weekly_1945-03.pdf