Aleksandr Proxorov
| Aleksandr Proxorov | |
|---|---|
| rus. Александр Прохоров | |
 | |
| Doğum tarixi | 11 iyul 1916[1][2][…] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 8 yanvar 2002[1][2][…] (85 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Elm sahələri | fizika, kvant elektronikası, lazer, mazer |
| Elmi dərəcəsi | |
| Elmi adı |
|
| İş yerləri |
|
| Təhsili |
|
| Tanınmış yetirmələri | Yevgeni Dianov |
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
                         |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Aleksandr Mixayloviç Proxorov (11 iyul 1916[1][2][…], Aterton[d] – 8 yanvar 2002[1][2][…], Moskva) — SSRİ fiziki, lazer texnologiyalarının ixtiraçılarından biri. 1964-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Proxorov çar rejiminin təqiblərindən qaçmış rus işçi-inqilabçısının ailəsində Atertone-də (Avstraliya) doğuldu. 1923-cü ildə ailə məmləkətlərinə döndü. 1939-da o fərqlənmə ilə Leninqrad dövlət universitetinin fizika fakültəsini qurtardı və P. N. Lebedev adına fizika institutunun aspiranturasına daxil oldu. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcından sonra Proxorov cəbhəyə getdi, piyada qoşunda vuruşurdu, kəşfiyyatda, mükafatlandırılmışdı. 1930-cu ildən 1944-cü ilə qədər Gənclərin ümumittifaq Lenin kommunist ittifaqının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildə, ağır yaralanmadan sonra, o demobilizasiya edilmişdi və elmi işə qayıtdı. 1950-ci ildən Sovet İttifaqının kommunist partiyasının üzvü olmuşdur.
1946–1982-ci illər ərzində P. N. Lebedev adına fizika institutunund işlədi, 1954-cü ildən tərəddüdlər Laboratoriyasına başçılıq edirdi,1968-dən direktor müavini idi.1982-ci ildən 1998-ci ilə kimi AMMA SSRİ ümumi fizika İnstitutunun direktoru təyin edilmişdir və sonra onun fəxri direktoru olmuşdur. Eyni zamanda Moskva Dövlət Universitetində (1959-dan professor vəzifədə) və MFTİ-də dərs deyirdi,1971-ci ildən kafedranı idarə edirdi.1969-cu ildə Proxorov Böyük sovet ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsini tuturdu, onun rəhbərliyi altında sovet ensiklopediyasının üçüncü nəşri çıxdı, həmçinin bir çox başqa ensiklopediya lüğətlərinində müəllifidir.
1960-cı ildə Proxorov AMMA SSRİ üzv-müxbir seçilmişdir və 1966-cı ildə — akademiki olmuşdur. İyirmi il (1973–93) ərzində o SSRİ AMMA ümumi fizikanın və astronomiyanın Bölməsinin akademik-katibi idi və həyatın sonunda kimi Rusiya elmlər akademoiasında Rəyasət heyətinin məsləhətçisi olmuşdur.
Proxorov fiziklərin böyük məktəbini yaratdı, onun şagirdlərinin arasında çox böyük alimlər də var. 2002-ci ildən Rusiya elmlər akademiyasının ümumi fizika İnstitutu Proxorovun adını daşıyır.
1991-ci ildə Böyük ensiklopediya lüğətinin yaradılmasına başçılıq etdi.
"Lazer fizikası" beynəlxalq jurnalın baş redaktoru idi,"Səth fizika, kimya, mexanik" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
A. M Proxorov 8 yanvar 2002-ci ildə vəfat etmişdir, Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Aleksandr Mikhaylovich Prokhorov // Encyclopædia Britannica (ing.).
- 1 2 http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-72.ln-ru.dl-.pr-inf.uk-12.
- 1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (rus.). Москва: Архив Российской академии наук, 2022. С. 745. 896 с. 300 экз. ISBN 978-5-6046932-6-1
Tematik saytlar | ||||
|---|---|---|---|---|
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | ||||
| Şəcərə və nekropolistika | ||||
| ||||
- 11 iyulda doğulanlar
- 1916-cı ildə doğulanlar
- 8 yanvarda vəfat edənlər
- 2002-ci ildə vəfat edənlər
- 85 yaşında vəfat edənlər
- Moskvada vəfat edənlər
- Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunanlar
- Fizika-riyaziyyat elmləri doktorları
- Moskva Dövlət Universitetinin müəllimləri
- Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin məzunları
- Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
- SSRİ Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Sosialist əməyi qəhrəmanları
- Rusiyanın II dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni kavalerləri
- "Lenin" ordeni ilə təltif edilənlər
- 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif edilənlər
- SSRİ-nin "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
- "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
- "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
- "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
- "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
- "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
- "Moskvanın 850 illik xatirəsinə" medalı ilə təltif edilənlər
- "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
- "Əmək veteranı" medalı ilə təltif edilənlər
- "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
- "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı ilə təltif edilənlər
- "Kiril və Mefodi" ordeni ilə təltif edilənlər
- Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı laureatları
- Rusiya Federasiyası Prezidentinin təşəkkürnaməsi ilə təltif edilənlər
- "Lenin" mükafatı laureatları
- SSRİ Dövlət mükafatı laureatları
- SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı laureatları
- Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatları
- Demidov mükafatı laureatları
- Əlifba sırasına görə alimlər
- Eksperimental fiziklər
- İkinci Dünya müharibəsində SSRİ hərbçiləri
- SSRİ fizikləri
- Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvləri
- Rusiya alimləri
- SSRİ ixtiraçıları
- XX əsrin fizikləri
- Rusiya fizikləri
- İkiqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanları