Aleksandr Proxorov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aleksandr Proxorov
rus. Александр Михайлович Прохоров
Aleksandr Prokhorov.jpg
Doğum tarixi 11 iyul 1916(1916-07-11)
Doğum yeri Aterton, ştat Kvinslend, Avstraliya
Vəfat tarixi 8 yanvar 2002 (85 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, Rusiya
Dəfn yeri
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Russia.svg Rusiya
Elm sahəsi fizika
İş yeri
Elmi dərəcəsi fizika-riyaziyyat elmləri doktoru(1952)
Elmi adı professor,
SSRİ elmlər akademiyasının akademiki(1966)
Rusiya elmlər akademiyasının akademiki(1991)
Alma mater Leninqrad dövlət universiteti
Elmi rəhbəri Vladimir Migulin[d]Sergej Rytov[d]
Tanınmış yetirmələri Nikolay Basov[d], Nikolay Karlov[d]Radik Martirosyan[d]
Tanınır kvant elektronikasının banilərindən biri
Mükafatları Fizika üzrə Nobel mükafatı (1964)
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aleksandr Mixayloviç Proxorov (1916–2002) — tanınmış SSR-i fiziki, lazer texnologiyalarının ixtiraçılarından biri. 1964-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Proxorov çar rejiminin təqiblərindən qaçmış rus işçi-inqilabçısının ailəsində Atertone-də (Avstraliya) doğuldu. 1923-cü ildə ailə məmləkətlərinə döndü. 1939-da o fərqlənmə ilə Leninqrad dövlət universitetinin fizika fakultəsini qurtardı və P.N.Lebedev adına fizika institutunun aspiranturasına daxil oldu.Böyük Vətən Müharibəsinin başlanğıcından sonra Proxorov cəbhəyə getdi, piyada qoşunda vuruşurdu, kəşfiyyatda, mükafatlandırılmışdı. 1930-cu ildən 1944-cü ilə qədər Gənclərin ümumittifaq Lenin kommunist ittifaqının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildə, ağır yaralanmadan sonra, o demobilizasiya edilmişdi və elmi işə qayıtdı. 1950-ci ildən Sovet İttifaqının kommunist partiyasının üzvü olmuşdur.

1946–1982 ci illər ərzində P.N.Lebedev adına fizika institutunund işlədi, 1954 – cü ildən tərəddüdlər Laboratoriyasına başçılıq edirdi,1968-dən direktor müavini idi.1982-ci ildən 1998-ci ilə kimi AMMA SSRİ ümumi fizika İnstitutunun direktoru təyin edilmişdir,və sonra onun fəxri direktoru olmuşdur.Eyni zamanda Moskva Dövlət Universitetində (1959-dan professor vəzifədə) və MFTİ-də dərs deyirdi,1971-ci ildən kafedranı idarə edirdi.1969 cu ildə Proxorov Böyük sovet ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsini tuturdu, onun rəhbərliyi altında sovet ensiklopediyasının üçüncü nəşri çıxdı, həmçinin bir çox başqa ensiklopediya lüğətlərinində müəllifidir.

1960-cı ildə Proxorov AMMA SSRİ üzv-müxbir seçilmişdir,və 1966-cı ildə — akademiki olmuşdur. İyirmi il (1973–93) ərzində o SSRİ AMMA ümumi fizikanın və astronomiyanın Bölməsinin akademik-katibi idi, və həyatın sonunda kimi Rusiya elmlər akademoiasında Rəyasət heyətinin məsləhətçisi olmuşdur.

Proxorov fiziklərin böyük məktəbini yaratdı, onun şagirdlərinin arasında çox böyük alimlər də var. 2002-ci ildən Rusiya elmlər akademiyasının ümumi fizika İnstitutu Proxorovun adını daşıyır.

1991-ci ildə Böyük ensiklopediya lüğətinin yaradılmasına başçılıq etdi.

"Lazer fizikası" beynəlxalq jurnalın baş redaktoru idi,"Səth fizika, kimya, mexanik" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

A.M Proxorov 8 yanvar 2002-ci ildə vəfat etmişdir,Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

  • nobel mükafatı laureatları

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]