Məzmuna keç

Aleksandr Proxorov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Aleksandr Proxorov
rus. Александр Прохоров
Doğum tarixi 11 iyul 1916(1916-07-11)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 8 yanvar 2002(2002-01-08)[1][2][…] (85 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Elm sahələri fizika, kvant elektronikası, lazer, mazer
Elmi dərəcəsi
Elmi adı
İş yerləri
Təhsili
Tanınmış yetirmələri Yevgeni Dianov
Üzvlüyü
Mükafatları Sosialist Əməyi Qəhrəmanı — 1969 Sosialist Əməyi Qəhrəmanı — 1986
2-ci dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni — 1996 "Lenin" ordeni — 1967 "Lenin" ordeni — 1969 "Lenin" ordeni — 1975 "Lenin" ordeni — 1981 "Lenin" ordeni — 1986 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni — 1985 "İgidliyə görə" medalı — 1945 "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı "Moskvanın 850 illik xatirəsinə" medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı "Əmək veteranı" medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı "Kiril və Mefodi" ordeni — 1979
Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatı — 1998 Rusiya Federasiyası Prezidentinin təşəkkürnaməsi — 2000 "Lenin" mükafatı — 1959 SSRİ Dövlət mükafatı — 1980 SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı — 1988 SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı — 1989 M. V. Lomonosov adına böyük qızıl medal — 1987 Fizika üzrə "Nobel" mükafatı — 1964 Demidov mükafatı — 2001 Rusiya Federasiyasının elm və texnika sahəsində dövlət mükafatı — 2003
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aleksandr Mixayloviç Proxorov (11 iyul 1916[1][2][…], Aterton[d]8 yanvar 2002[1][2][…], Moskva) — SSRİ fiziki, lazer texnologiyalarının ixtiraçılarından biri. 1964-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.

Proxorov çar rejiminin təqiblərindən qaçmış rus işçi-inqilabçısının ailəsində Atertone-də (Avstraliya) doğuldu. 1923-cü ildə ailə məmləkətlərinə döndü. 1939-da o fərqlənmə ilə Leninqrad dövlət universitetinin fizika fakültəsini qurtardı və P. N. Lebedev adına fizika institutunun aspiranturasına daxil oldu. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcından sonra Proxorov cəbhəyə getdi, piyada qoşunda vuruşurdu, kəşfiyyatda, mükafatlandırılmışdı. 1930-cu ildən 1944-cü ilə qədər Gənclərin ümumittifaq Lenin kommunist ittifaqının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildə, ağır yaralanmadan sonra, o demobilizasiya edilmişdi və elmi işə qayıtdı. 1950-ci ildən Sovet İttifaqının kommunist partiyasının üzvü olmuşdur.

1946–1982-ci illər ərzində P. N. Lebedev adına fizika institutunund işlədi, 1954-cü ildən tərəddüdlər Laboratoriyasına başçılıq edirdi,1968-dən direktor müavini idi.1982-ci ildən 1998-ci ilə kimi AMMA SSRİ ümumi fizika İnstitutunun direktoru təyin edilmişdir və sonra onun fəxri direktoru olmuşdur. Eyni zamanda Moskva Dövlət Universitetində (1959-dan professor vəzifədə) və MFTİ-də dərs deyirdi,1971-ci ildən kafedranı idarə edirdi.1969-cu ildə Proxorov Böyük sovet ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsini tuturdu, onun rəhbərliyi altında sovet ensiklopediyasının üçüncü nəşri çıxdı, həmçinin bir çox başqa ensiklopediya lüğətlərinində müəllifidir.

1960-cı ildə Proxorov AMMA SSRİ üzv-müxbir seçilmişdir və 1966-cı ildə — akademiki olmuşdur. İyirmi il (1973–93) ərzində o SSRİ AMMA ümumi fizikanın və astronomiyanın Bölməsinin akademik-katibi idi və həyatın sonunda kimi Rusiya elmlər akademoiasında Rəyasət heyətinin məsləhətçisi olmuşdur.

Proxorov fiziklərin böyük məktəbini yaratdı, onun şagirdlərinin arasında çox böyük alimlər də var. 2002-ci ildən Rusiya elmlər akademiyasının ümumi fizika İnstitutu Proxorovun adını daşıyır.

1991-ci ildə Böyük ensiklopediya lüğətinin yaradılmasına başçılıq etdi.

"Lazer fizikası" beynəlxalq jurnalın baş redaktoru idi,"Səth fizika, kimya, mexanik" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

A. M Proxorov 8 yanvar 2002-ci ildə vəfat etmişdir, Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]