Cerom Fridman

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Cerom Fridman
Jerry Friedman in Valencia, Rey Jaime event, June 2016.jpg
Doğum tarixi 28 mart 1930(1930-03-28)[1][2][3][…] (92 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi fizika
Elmi dərəcəsi fəlsəfə doktoru
İş yerləri
Təhsili
Elmi rəhbəri Enriko Fermi
Üzvlüyü
Mükafatları Nobel mükafatı Fizika üzrə "Nobel" mükafatı 1990
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Cerom İsak Fridman (28 mart 1930[1][2][3][…], Çikaqo, İllinoys) — amerikalı fizik. O, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda professor və fizika üzrə fəxri professordur. Henri Kendall və Riçard Teylor ilə birlikdə 1990-cı ildə "hissəciklər fizikasında kvark modelinin inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən elektronların protonlar və bağlı neytronlar üzərində dərin qeyri-elastik səpilməsi ilə bağlı qabaqcıl tədqiqatlarına" görə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazandı. Fridman Atom Alimləri BülleteniSponsorlar Şurasında oturur.

Həyatı və karyerası[redaktə | mənbəni redaktə et]

İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində Lillian (née Varşava) və tikiş maşını satıcısı Seliq Fridmanın ailəsində anadan olan Fridmanın yəhudi valideynləri Rusiyadan ABŞ-a mühacirət ediblər.[5] İncəsənət sahsəsində yüksək nəticələr göstərən Cerom Fridman , Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi haqqında yazdığı kitabını oxuduqdan sonra fizika ilə maraqlanmağa başladı. Çikaqo Universitetində fizika üzrə təhsil almaq üçün Çikaqo İncəsənət İnstitutundan təqaüd almaqdan imtina etdi. Orada təhsil alarkən o, Enriko Ferminin rəhbərliyi altında çalışıb, 1956-cı ildə fizika üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini alır. 1960-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun fizika fakültəsinə daxil olub.

1968–69-cu illərdə o, Stanford Xətti Sürətləndirici Mərkəzində Henri Kendall və Riçard Teylor ilə təcrübələr aparır və protonların daxili quruluşa malik olduğuna dair ilk eksperimental sübutu verən bu təcrübələr sonradan kvarklar olaraq bilinir. Bunun üçün Fridman, Kendall və Teylor 1990-cı ildə Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşdülər. O, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professorudur. Fridman həmçinin Atom Alimləri Bülleteni Sponsorlar Şurasının üzvüdür.[6]

2003-cü ildə Humanist Manifesti imzalayan 22 Nobel mükafatçısından biri idi.[7] O, ateistdir.[8]

Fridman Enerji Departamentinin Elm İdarəsi, Milli Elm Fondu və Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu üçün əlavə təcili maliyyə tələbi ilə 2008-ci ilin may ayında prezident Corc Buşa ünvanlanmış və onu "2008-ci Maliyyə İli Omnibus Təxsisatlar Qanununda əsas elm tədqiqatlarına dəymiş zərəri geri qaytarmağa" çağıran məktubu imzalayan 20 Amerikalı Fizika üzrə Nobel mükafatçısından biri idi.[9]

2008-ci ildə Fridman Belqrad Universitetinin fəxri fəlsəfə doktoru dərəcəsini alıb. Belqrad Universitetinin Fizika fakültəsinin və institutlarının: Fizika İnstitutu, Fizika İnstitutu, Zemun və Vinka Nüvə İnstitutunun fəxri professorudur.

Nəşrləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Fəxri ad və mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Jerome Isaac Friedman // Encyclopædia Britannica (ing.).
  2. 1 2 Jerome Isaac Friedman // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. 1 2 Jerome Isaac Friedman // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (xorv.). 2009.
  4. 1 2 NNDB (ing.). 2002.
  5. "Jewish Laureates of Nobel Prize in Physics". Jewish Laureates of Nobel Prize in Physics. Israel Science and Technology Homepage. 2013. April 25, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 3, 2014.
  6. "Board of Sponsors". Board of Sponsors. Bulletin of the Atomic Scientists. 2014. May 9, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 4, 2014.
  7. "Notable Signers". Humanism and its Aspirations. American Humanist Association. October 5, 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 2, 2012.
  8. "Archived copy". December 7, 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 9, 2016.
  9. "A Letter from America's Physics Nobel Laureates" (PDF). 2021-10-30 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-06-01.
  10. "APS Member History". search.amphilsoc.org. 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-05.
  11. "Jerome I. Friedman". www.nasonline.org. 2021-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-05.
  12. "Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement". achievement.org. American Academy of Achievement. 2016-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-02.
  13. "Jerome Isaac Friedman". American Academy of Arts & Sciences (ingilis). 2021-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-05.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vikianbarda Cerom Fridman ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Cerom Fridman ilə əlaqəli sitatlar var.