AMEA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
AMEA Yusuf Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu
Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun loqotipi
Neft Kimya Prosesleri Institutu.jpg
Növü elmi-tədqiqat institutu
Yaranma tarixi 1929
Rəsmi saytı http://nkpi.az/

Akademik Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutuAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi-tədqiqat təşkilatı.

Təşkilatın fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan neftlərinin tədqiqi, onların yeni yanacaqlar və yağların alınması məqsədi ilə səmərəli emalının elmi əsaslarının işlənib hazırlanması, neft emalı və neft-kimyası üçün yeni texnologiyalar və katalizatorların yaradılması, kataliz, üzvi və fiziki kimya, neft-kimyəvi sintez sahəsində fundamental tədqiqatların aparılması, Azərbaycanın neft emalı və neft-kimya komplekslərinin inkişafı üzrə perspektiv kompleks sxemlərin işlənib hazırlanması.

İnstitutun struktur bölmələri:Sərbəst şöbə və laboratoriyalar, monomerlər, oliqomerlər və kataliz şöbəsi, fiziki və fiziki-kimyəvi tədqiqatlar şöbəsi, neft və qazın kimyası və texnologiyası şöbəsi, elmi-texniki informasiya şöbəsi.

NKPİ-nin Srukturu[redaktə | əsas redaktə]

Şöbələr

  • “Neft və qazın kimyası və texnologiyası” şöbəsi
  • “Neft kimya sintezi” şöbəsi
  • “Çoxfunksiyalı reagentlərin kimyası və texnologiyası” şöbəsi
  • “Monomerlər, oliqomerlər və kataliz” şöbəsi
  • “Fiziki və fiziki-kimyəvi tədqiqatlar” şöbəsi
  • “Elmi-texniki informasiya” şöbəsi
  • İnformasiya və telekommunikasiya şöbəsi (sərbəst şöbə)

Laboratoriyalar

  • Kataliz problemlərinin spektroskopik üsullarla tədqiqi laboratoriyası
  • Spektroskopik analiz laboratoriyası
  • Elmi-texniki ədəbiyyatın toplanması, təhlili və proqnozlaşdırması laboratoriyası
  • Katalitik krekinq və piroliz laboratoriyası
  • Neftin kompleks emalı və texniki-iqtisadi əsaslandırılması laboratoriyası
  • Maye fazada oksidləşmə laboratoriyası
  • Alitsiklik birləşmələr laboratoriyası
  • Səthi-aktiv reagentlər və preparatlar laboratoriyası
  • Funksional oliqomerlər laboratoriyası
  • Neft-kimya prosesləri texnologiyası laboratoriyası
  • Heterogen kataliz laboratoriyası
  • Neft və neft emalı məhsullarının analizi laboratoriyası
  • Neft və neft emalı məhsullarının standartlaşdırılması və metrologiya laboratoriyası
  • Polifunksional kompleksonlar və metalkompleks birləşmələr laboratoriyası
  • Bərpa olunan yanacaqlar laboratoriyası
  • Bioloji-aktiv kimyəvi reagentlərin sintezi və texnologiyası laboratoriyası
  • Avtomobil benzinləri laboratoriyası
  • Reaktiv və dizel yanacaqları laboratoriyası
  • İnformatika və modelləşdirmə laboratoriyası
  • Neftlərin tədqiqi və yağların alınma texnologiyası laboratoriyası
  • Tsikloalkilfenolların kimyası və texnologiyası laboratoriyası
  • Fiziki-kimyəvi üsullarla tədqiqatlar laboratoriyası
  • Korroziya inhibitorları və konservasiya materialları laboratoriyası
  • Tsikloolefinlər laboratoriyası
  • Azot tərkibli birləşmələr laboratoriyası
  • Sintetik yağlar laboratoriyası
  • Neft-qaz çıxarma və emal sənayeləri üçün kimyəvi reagentlərin texnologiyası laboratoriyası
  • Alitsiklik funksional monomerlər laboratoriyası
  • Polimerləşmə katalizi laboratoriyası
  • Antimikrob təsirli reagentlər və biozədələnmələrin tədqiqi laboratoriyası

İnstitutun Elmi Potensialı[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda

  • İşçilərin ümumi sayı – 560
  • AMEA-nın həqiqi üzvləri – 4
  • AMEA-nın müxbir üzvləri – 4
  • Elmlər doktorları – 44
  • Fəlsəfə doktorları – 90
  • Elmi işçilər – 225

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

İnstitutut alimlərinin 8 işi Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

  • Neft-kimya və neft emalı sahəsində aparılan tədqiqatlardan alınmış uğurlu nəticələrə və elmi kadrların hazırlanmasına görə 1967-ci ildə institut Qırmızı Əmək Bayrağı Ordeni ilə təltif edilmişdir.
  • Ayrı-ayrı vaxtlarda İnstitutun işçiləri fəxri adlara – SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (12), Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı (13), Azərbaycanın əməkdar elm xadimi (16), Azərbaycanın əməkdar elm və texnika xadimi (3), Əməkdar mühəndis (3), Əməkdar müəllim (3), Y.H.Məmmədəliyev mükafatı laureatı (8), Azərbaycanın «Şöhrət Ordeni» (6) və “Tərəqqi medalı” (9) ilə təltif edilmişdir.
  • İnstitutun elm və texnologiya sahəsində işləmələri İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatın (2002,2006,2009) və İslam İnkişaf Bankının (2005) diplom və mükafatlarına layiq görülmüşdür.2002-2005-ci illər ərzində 5 nəfər respublikanın "Şöhrət" ordeninə, 1 nəfər "Tərəqqi" medalına və 2 nəfər prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.

“Azərbaycan gəncliyi 2011-2015-ci illərdə Dövlət Proqramı”nın müddəalarını əldə rəhbər tutaraq AMEA NKPİ-nin gənc tədqiqatçılarının həvəsləndirilməsi üçün 11.11.12. tarixində institutun magistr, doktorant və gənc alimlərinin müsabiqəsi keçirilmişdir. Müsabiqədə 35 nəfər iştirak edtmişdir.

Tarixi haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Yusuf Məmmədəliyev

Neft sənayesinin 1920-ci ildə milliləşdirilməsindən sonra Azərbaycanda Azərneftin tərkibində mərkəzləşdirilmiş böyük elmi-tədqiqat laboratoriyası – mərkəzi kimya laboratoriyası (MKL) yaradıldı.

MKL-nin ilk yaradıcılarından biri professor L.Q.Qurviç olmuşdurş. MKL-nin elmi və təşkilatı fəaliyyəti 1928-ci ildə Moskva şəhərində keçirilən mühüm konfranslarda yüksək qiymətləndirilmiş və 1929-cu ildə MKL-in, Şmidt adına zavodun təcrübə stansiyasının, nefthidravlik laboratoriyasının, neft geologiyası tədqiqat laboratoriyasının, enerji bürosunun birləşdirilməsi ilə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft İnstitutu (AETNİ) yaradılmışdır. Bu instituta 1930-cu ildə V.V.Kuybişevin adı verilmişdir. Bu institutun tərkibində böyük neft emalı şöbəsi yaradılmışdır. 1930-1945-ci illər ərzində burada neft emalı, neft çıxarma, neft kimyası üzrə əsas elmi tədqiqat işləri aparılmışdır. Bu illər ərzində termiki-krekinq qurğuları, yüksək məhsuldarlığa malik digər qurğular, yağtəmizləmə zavodları və s. məhz AETNİ elmi işləri və birbaşa təşkilatı dəstəyi ilə yaradılmışdır. AETNİ birbaşa SSRİ Xalq Neft komissarlığına (XNT) tabe idi və burada işlənib hazırlanan proseslər nəinki respublikada, həm də keçmiş Sovetlər məkanında geniş tətbiqini tapmışdır. SSRİ XNT-nin tərkibində dəyişikliklərin aparılması ilə əlaqədar olaraq, 1945-ci ildə AETNİ-nin tərkibindən sərbəst Azərbaycan Elmi-tədqiqat neft emalı institutu yaradıldı (AETNİ).

1959-cu ildə akademik Y.H.Məmmədəliyevin birbaşa səyi, elmi və təşkilatı dəstəyi ilə bir neçə institutun, o cümlədən AETNİNE, Neft institutu, kimya institutunun bir sıra laboratoriyaları əsasında Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının tərkibində Neft Kimya Prosesləri İnstitutu yaradıldı. 1962-ci ildə bu instituta akademik Y.H.Məmmədəliyevin adı verildi. Bu institutun elmi potensialı əsasında 60-cı illərdən etibarən Elmlər Akademiyasının sərbəst institutları, o cümlədən Aşqarlar kimyası, Kimya texnologiyasının nəzəri problemləri, Polimer materialları (keçmiş Xlor Üzvi Sintez). Radiasiya Problemləri İnstitutu, Azəri QazPİ (keçmiş Qazın emalı və nəql olunması üzrə Ümumittifaq Elmi-tədqiqat Layihə İnstitutu) yaradıldı.

Rəsmən institutun yaradılma tarixi 1929-cu il hesab olunur və o ildən etibarən hal-hazırki dövrə qədər akademik Y.H.Məmmədəliyev adına AMEA Neft Kimya Prosesləri İnstitutu fəaliyyət göstərir və respublikanın neft emalı və neft kimya elminə öz töhvəsini verməkdədir.

Bu illər ərzində elmi tədqiqatların inkişafında və milli elmi kadrların yetişdirilməsində görkəmli alimlərin L.Q.Qurviçin, N.D.Zelinskinin, S.S.Namyotkinin, N.İ.Çernojukovun, Y.H.Məmmədəliyevin, V.S.Əliyevin, Ə.M.Quliyevin, M.A.Dalinin, R.H.İsmayılovun, S.C.Mehdiyevin və başqalarının böyük rolu olmuşdur.

İnstitut əsası 1929-cu ildə qoyülmuş V.V.Kuybışev adına Neft emalı üzrə Elmi-tədqiqat İnstitutunun elmi potensialı əsasında yaradılmış və 1959-cu ildə Azərbaycan MEA-nın nəzdində Neft-kimya prosesləri institutu adlandırılmışdır.

1962-ci ildə bu instituta akademik Y.H.Məmmədəliyevin adı verildi.Azərbaycan MEA-nın müstəqil Elmi-tədqiqat İnstitutları: Aşqarlar kimyası, Kimya texnologiyasının nəzəri problemləri, Polimer materialları (keçmiş Xlor Üzvi Sintez) Radiasiya Problemləri İnstitutu, Azəri QazPİ (keçmiş Qazın emalı və nəql olunması üzrə Ümumittifaq Elmi-tədqiqat Layihə İnstitutu) Neft-kimya Prosesləri İnstitutunun elmi potensialı əsasında yaradılmışdır.

Elmi tədqiqatların inkişafında və milli elmi kadrların yetişdirilməsində görkəmli alimlərin: L.Q.Qurviçin, N.D.Zelinskinin, S.S.Namyotkinin, N.İ.Çernojukovun, Y.H.Məmmədəliyevin, V.S.Əliyevin, Ə.M.Quliyevin, M.A.Dalinin, R.H.İsmayılovun, S.C.Mehdiyevin və başqalarının böyük rolu olmuşdur.

İnstitutun direktorları aşağıda adları çəkilən görkəmli neft mütəxəssisləri olmuşlar: İ.F.Qutt (1924-1933), M.A.Kapelyşnikov (1933-1936), T.A.Tahirova (1940-1942), N.A.Lutsenko (1942-1943), H.H.Aşumov (1945-1951), akademik M.F.Nağıyev (1959-1962), akademik V.S.Əliyev (1962-1988), akademik M.İ.Rüstəmov (1988-2011), 2011-ci ildən isə instituta kimya elmləri doktoru, akademik Vaqif Məhərrəm oğlu Abbasov başçılıq edir.

Fotoqalereya[redaktə | əsas redaktə]

Konfranslar[redaktə | əsas redaktə]

B.Q.Zeynalovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Neftkimya sintezi və mürəkkəb kondensləşmiş sistemlərdə kataliz” mövzusunda beynəlxalq elmi-texniki konfrans haqqında MƏLUMAT

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA), AMEA-nın akademik Y.H.Məmmədəliyev adına Neft Kimya Prosesləri İnstitutunun (NKPİ) təşkilatçılığı ilə 29-30 iyun 2017-ci il tarixində görkəmli alim, professor, kimya elmləri doktoru, Azərbaycanın Əməkdar Elm Xadimi, akademik B.Q.Zeynalovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Neftkimya sintezi və mürəkkəb kondensləşmiş sistemlərdə kataliz” mövzusunda beynəlxalq elmi-texniki konfrans keçiriləcək.

Akademik B.Q.Zeynalov neft karbohidrogenlərinin maye fazada oksidləşməsi ilə sintetik neft turşuları (o cümlədən sintetik naften turşuları),onların törəmələri və digər qiymətli maddələrin alınması və eləcə də onların əsasında plastifikatorların yaradılması sahəsində görkəmli alim olmuşdur.

Konfransın keçirilməsində əsas məqsəd dünya şöhrətli alimin neft kimyası elminin inkişafındakı rolunun bir daha işıqlandırması,dünyada aparılan elmi tədqiqatların inteqrasiyası və müasir prioritetlərin müəyyənləşdirilməsidir.

Konfransın elmi proqramında aşağıdakı bölmələr üzrə plenar, şifahi və stend məruzələrinin dinlənilməsi nəzərdə tutulur.

I Bölmə Neftkimyası və neft emalı

II Bölmə Üzvi kataliz

III Bölmə Polimer materiallar və kompozitlər

Tərtib qaydaları

Plenar məruzələrin tezisləri (1-5 səhifə), məruzələrin tezisləri isə (1 səhifə) aşağıdakı tələbata uyğun tərtib olunmalıdır:

- məruzənin adı iri hərflərlə, Times New Roman, 12 şriftlə (B) çap olunmalıdır;

- müəllifin adı, atasının adı, soyadı, elektron poçtu;

- məruzəni göndərən müəssisə, təşkilat, firma və şəhərin adı (K);

- məruzələrin mətni komputerdə Microsoft Word proqramında, Times New Roman, 12 şriftlə (1 abzas), 1,15 intervalla, sağ və soldan 20 mm yuxarı və aşağıdan 20 mm məsafə saxlanılmaqla çap olunmalıdır.

- məruzələr azərbaycan, rus və ya ingilis dillərində A4 formatda çap olunmuş halda 2 nüsxədə (2-ci nüsxə bütün müəlliflər tərəfindən imzalanır) və CD-də qəbul olunur.

- məruzəçinin adının altından xətt çəkilməlidir.

Təqdim olunan məruzələr göstərilən tələbatlara cavab vermədiyi halda qəbul olunmayacaq.

Məruzələr redaktə olunmayacaq, təqdim olunan məruzələrə görə bütün məsuliyyəti müəlliflər özləri daşıyır.

Məruzələrin çap olunması üçün təsdiq olunmuş ekspertiza aktı, müəssisə və ya təşkilat rəhbərinin imzaladığı məktub göndərilməlidir. Təşkilat Komitəsi göndərilmiş materialların seçilmə və qəbul olunma hüququnu özündə saxlayır.

Məruzələrin tezislərinin qəbulu 1 aprel 2017-ci il tarixinə qədər davam edəcək.

Qəbul olunmuş məruzələr haqqında məlumatlar 1 may 2017-ci il tarixindən başlayaraq müəlliflərə çatdırılacaq.


Əlaqə məlumatları: e-mail: ipcp_lab3@mail.ru;

                  tel: (+99412) 490-24-43

Təşkilat Komitəsinin Sədri akademik V.M.Abbasov


Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]