Fikrət Əmirov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Fikrət Əmirov
Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov
Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov
Ümumi məlumatları
Doğum adı Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov
Doğum tarixi 22 noyabr 1922(1922-11-22)
Kirovabad, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vəfat tarixi 20 fevral 1984 (61 yaşında)
Bakı, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Dəfn yeri I Fəxri Xiyaban
Mənşə azərbaycanlı
Üslublar opera, simfoniya, simfonik muğam, konsert
Peşəsi bəstəkar
Mükafatları "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ)

SSRi Xalq artisti SSRİ dövlət mükafatı Azərbaycan SSR dövlət mükafatı Hero of Socialist Labor medal.svg

Fikrət Əmirov (22 noyabr, 1922, Kirovabad20 fevral, 1984, Bakı) — görkəmli Azərbaycan bəstəkarı, SSRİ xalq artisti (1965), SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1949, 1980), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (19.11.1982)[1]. Azərbaycan SSR dövlət mükafatı laureatı (1974)[2]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov 1922-ci ildə Kirovabad şəhərində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Bakı Konservatoriyasını Üzeyir Hacıbəyov və Boris Zeydmanın sinfində bitirmişdir. Gəncə (1942-43) və M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyalarının (1947) bədii rəhbəri, M.F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının direktoru (1956-1959) vəzifələrində çalışıb.SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının katibi seçilmişdir.

Fikrət Əmirov XX əsr Azərbaycan musiqisinin aparıcı simalarından biridir. F. Əmirovun simfonik muğamları və "Nizami" simfoniyası dünyanın ən məşhur dirijorları G.Rojdestvenski (Rusiya), K. Abendrot (Almaniya), Ş.Münş (Fransa) və L. Stokolovskinin (ABŞ) idarəsi ilə ifa olunmuşdur. F. Əmirov musiqisinin janr dairəsi nə qədər geniş olsa da, simfonik və musiqi səhnə janrları yaradıcılığında aparıcı rol oynayır. Bəstəkarın ixtira etdiyi yeni, simfonik muğam janrı "Şur" , "Kürd Ovşarı" və "Gülüstan Bayatı-Şiraz" kimi dəyərli əsərlərlə təmsil olunub. F. Əmirovun "Nizami" simfoniyası, doğma vətəni tərənnüm edən "Azərbaycan kapriççiosu", "Azərbaycan süitası" , "Azərbaycan qravürləri" bəstəkar irsinin dəyərli səhifələridir.

F. Əmirov C.Cabbarlının dramı əsasında yazdığı "Sevil" operası Azərbaycanda ilk dəfə lirik-psixoloji operanın əsasını qoymuşdur.(əsər ilk dəfə 1953-cü ildə Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur). O, musiqili komediya janrında da "Ürəkaçanlar", "Gözün aydın" kimi maraqlı əsərlər yaratmışdır. F. Əmirovun gözəl baletləri "Min bir gecə" və "Nəsimi" də dinləyicilərin xüsusi rəğbətini qazanmış əsərlərdir.

Azərbaycan konsert janrının ilk nümunələrini də F.Əmirov yaratmışdır. Onun bir neçə konserti, xüsüsən də fortepiano və orkestr üçün E. Nəzirova ilə birgə yazdığı "Ərəb mövzularında konsert"i Azərbaycan pianoçularının ən çox ifa etdiyi əsərlər sırasındadır.

F.Əmirovun özünəməxsus bəstəkarlıq dəst-xətti onun instrumental və kamera vokal əsərlərində də təzahür edir. "Fortepiano üçün 12 miniatür", müxtəlif pyeslər, "Ulduz" , "Azərbaycan elləri", "Gülüm", "Gülərəm gülsən" və digər romans və mahnıları bu gün də tez-tez səhnələşdirilir. O, həmçinin dram tamaşalarına, "Böyük dayaq", "Mən ki gözəl deyildim" və digər filmlərə maraqlı musiqi bəsləmişdir.

2010-cu ilin yayında Qəbələ şəhərində London Filarmonik Orkestri Fikrət Əmirovun "Kürd ovşarı" simfonik muğamını ifa etmişdir. [3] [4]

Əsərləri [6][redaktə | əsas redaktə]

Operalar[redaktə | əsas redaktə]

Baletlər[redaktə | əsas redaktə]

Operettalar[redaktə | əsas redaktə]

  • "Ürəkçalanlar" (1943)
  • "Xoş xəbər" (1945)
  • "Gözün aydın" (1946)

Orkestr üçün bəstələr[redaktə | əsas redaktə]

Kamera əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Violonçel və fortepiano üçün yazdığı Asəf Zeynallı anısına "Elegiya" əsəri (1948)
  • Fortepiano üçün on iki miniatür (1955)
  • Alban mövzularında iki fortepiano üçün süita (1955) - Elmira Nəzirova ilə birgə
  • Xor, kamera orkestri üçün əsərlər, xalq mahnıları işləmələri, teatr və kino üçün musiqi və başqaları

Uşaq mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • “Iyirmi mаhnı” аdlı fоrtеpiаnо ilə охumаq üçün nоt məcmuəsi (1977)
  • “Nəsimi hаqqındа dastan” – fаciə musiqisi: Böyük Simfоnik Оrkеstr üçün pаrtiturа
  • “Fоrtеpiаnо üçün əsərlər” nоt məcmuəsi (1979)

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. 80 kilometr yerin altı ilə (film, 2002) (qısametrajlı sənədli film) (ANS tv)
  2. Abbas Mirzə Şərifzadə (film)(qısametrajlı sənədli film)(Aztv)(musiqisindən istifadə edilən bəstəkar)
  3. Abşeron lövhələri (film, 2004) (qısametrajlı sənədli film)(Aztv)-musiqisindən istifadə edilən bəstəkar
  4. Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)
  5. Arşın mal alan (film, 1965)
  6. Azərbaycan elləri (film, 1976)
  7. Bəxtiyar Vahabzadə (film, 2003)
  8. Bir ovuc torpaq (film, 2009)
  9. Böyük dayaq (film, 1962)
  10. Cümhuriyyətə doğru üç addım (film, 2008)
  11. Əfsanələr aləmində (film, 1975)
  12. Fikrət Əmirov (film, 1985)
  13. Firəngiz (film, 1975)
  14. Gülüstan bayatı-şiraz (film, 1972)
  15. Həqiqətin özü (film, 2008)
  16. Hər şey olduğu kimi. Beşinci film. Rəşid Behbudov (film, 2000)
  17. Hər şey olduğu kimi. Əminə Dilbazi (film, 2000)
  18. Həsən Abdullayev xatirələrdə... (film, 2007)
  19. Maestro Niyazi (film, 2007)
  20. Mən ki gözəl deyildim (film, 1968)
  21. Mətbuat fədaisi (film, 2007)
  22. Mücadilə. Birinci hissə. İstiqlalın beşiyi (film, 2006)
  23. Mücrü (film, 1973)
  24. Muğamat var olan yerdə... (film, 2009)
  25. Nəfəs alətləri (film, 2004)
  26. Nəğməkar torpaq (film, 1981)
  27. O olmasın, bu olsun (film, 1956)
  28. Oktyabrın şəfəqləndirdiyi yol (film, 1977)
  29. Ömrün səhifələri (film, 1974)
  30. Prima (film, 1992)
  31. Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
  32. Salam, Zeynəb! (film, 1982)
  33. Səhər (film, 1960)
  34. Sevil (film, 1970)
  35. Sovet Azərbaycanının yarım əsrlik salnaməsi (film, 1970)
  36. Şur (film, 1967)
  37. Üfüqü ötənlər (film, 2011)
  38. Üzeyir ömrü (film, 1981)
  39. Yaşamaq gözəldir, qardaşım! (film, 1966)

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Караев К. Симфонические мугамы Фикрета Амирова. "Советская музыка", № 3, 1949
  • Данилов Д. Фикрет Амиров. Баку: 1956.
  • Амиров Ф. В мире музыки. Баку: 1983.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Амиров Фикрет Мешади Джамиль оглы
  2. Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1974-cü il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1974-cü il tarixli Qərarıanl.az saytı
  3. Üzeyir Hacıbəyov Ensiklopediyası - Fikrət Əmirov
  4. Gəncəlilər – Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov
  5. Внучка Фикрета Амирова Незрин Эфендиева выступила в Джаз Центре
  6. Fikrət Əmirovun həyat və yaradıclığının əsas tarixləri
  7. *Azərbaycan balet tamaşaları xronologiyası
  8. Azərbaycanda ən çox populyar olan uşaq mahnılarının siyahısı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Fikrət Əmirov ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]