Arif Məlikov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arif Məlikov
Arif Məlikov.jpg
Sənətçi məlumatları
Doğum tarixi 13 sentyabr 1933(1933-09-13)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 9 may 2019(2019-05-09) (85 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Mənşə azərbaycanlı
Peşələri bəstəkar, rəssam

Üslub opera, simfoniya
Musiqi aləti Piano
Fəaliyyət illəri 1958–2019
Təhsili
Üzvlüyü SSRİ Bəstəkarlar İttifaqıAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
Mükafatları "SSRİ xalq artisti" fəxri adı — 1986 "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1978 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1965 Azərbaycan SSR dövlət mükafatı — 1986
AZ Heydar Aliyev Order ribbon.png "İstiqlal" ordeni — 1998 "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) — 2018 "Şərəf Nişanı" ordeni  — 1971
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Arif Cahangir oğlu Məlikov (13 sentyabr 1933(1933-09-13), Bakı9 may 2019(2019-05-09)[1], Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı və rəssamı[2], Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi (1965), Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti (1978), professor (1979), SSRİ Xalq Artisti (1986), Dövlət Mükafatı laureatı (1986), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2001),[3] həqiqi üzvü (akademik) (2014) [4].

Avrasiya Akademiyasının qurucu üzvlərinin biri olmuşdur[5]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Arif Cahangir oğlu Məlikov 13 sentyabr 1933-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, 1960-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını Qara Qarayevin bəstəkarlıq sinfi üzrə bitirmişdir. Həmin ildən orada dərs deməyə başlamış, hazırda orada professor və bəstəkarlıq kafedrasının müdiri kimi çalışmışdır.

Bəstəkar Arif Məlikovun yaradıcılığı parlaq istedad və özünəməxsuluq ilə səciyyələnir. O, öz əsərlərində milli musiqi ənənələrini XX əsr musiqisinin nailiyyətləri ilə birləşdirərək mütərəqqi təfəkkürə malik sənətkar kimi çıxış etmişdir.

Onun yaradıcılığına yüksək ideya, dolğun məzmun, obrazların dərin emosional-psixoloji ifadəsi xasdır.Görkəmli türk şairi Nazim Hikmətin librettosu əsasında yazdığı ilk böyük əsəri - "Məhəbbət Əfsanəsi" baleti Arif Məlikova dünya şöhrəti qazandırdı. 1961-ci ildə S.M.Kirov adına məşhur Leninqrad akademik opera və balet teatrının səhnəsindəki ilk tamaşadan dərhal sonra D.Şostakoviç yazırdı: "Arif Məlikov istedadlı bəstəkardır, onun musiqisi əsl peşəkar musiqidir. Partituranın dərin musiqi dramaturgiyası, onun daxili inkşafı, qəhrəmanların musiqi səciyyələrinin dəqiqliyi və ifadəliyi, orkestrovkada nadir ustalıq, onun xüsusi rəngarəngliyi, çoxlu tapıntılar bu gözəl musiqi əsərini böyük maraqla dinləməyi məcbur edir.

Bəstəkarın sonrakı yaradıcılıq uğurlarından biri özbək yazıçısı Ş.Rəşidovun "İki qəlbin kitabı" əsəri əsasında yaratdığı "İki qəlbin poeması" baleti olmuşdur. Rəqqasə Komde və müğənni Modan haqqındakı qədim Şərq əfsanəsi baletdə əsl fəlsəfi ümumiləşdirmə zirvələrinə qaldırılaraq sənətin əbədliliyinin, qüdrətinin rəmzinə çevrilmişdir.

Arif Məlikov öz yaradıcılığının təbiətinə görə simfaniyaçıdır. Arif Məlikovun əsərləri onun yeni formalar, yeni konstruktiv yollar axtarışını əks etdirməklə müəllifin yaradıcılığının genişmiqyaslı olduğunu və rəngarəngliyini nümayiş etdirmişdir.

Arif Məlikovun əsərləri dünyanın bir çox ölkələrində - Rusiya, ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Yaponiya, Türkiyə, Braziliya, Avstriya, Norveç, Finlandiya, İtaliya, Misir, Tailand, Yuqoslaviya, Bolqarıstan, Ruminya, Macarıstan, Çexiya, Slovakiya, Polşa, Almaniya, Özbəkistan, Qazaxıstan, Moldova, UkraynaGürcüstanda ifa olunmuşdur.

2016-cı ildə Arif Məlikovun 28 cilddən ibarət "Not əsərlərinin tam külliyyatı" çap olunub.[6]

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

Bəstəkar Arif Məlikov 9 may 2019-cu ildə 85 yaşında vəfat etmişdir.[7] Məlikov ilə Bakı Musiqi Akademiyasında vida mərasimi təşkil olunmuş və I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.[8]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Musiqi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Baletlər - "Məhəbbət əfsanəsi" istisna olmaqla, heç biri Azərbaycan səhnəsində qoyulmayıb [11]
Simfonik əsərlər
  • "Simfonik nağıl"
  • Səkkiz simfoniya (1958-2000) - BSO üçün
  • simfonik poemalar: "Nağıl", "Füzuli", "Metamorfozlar", "Axırıncı aşırım", "Qəhrəmani" - BSO üçün
  • 7 saylı Simfoniya (1995) - Xalq Çalğı alətləri Orkestri üçün əsərlər
  • «Azərbaycan» balladası (1995) - Çingiz İldırımın söz. səs və simfonik orkestr üçün
Kamera instrumental əsərlər (prelüdlər, süitalar)
Nazim Hikmətin sözlərinə 2 vokal silsilə;
Operatta
"Dalğalar" (1967)
Teatr tamaşalarına və kinofilmlərə musiqi (1990 – 2001).

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Sehrli xalat (film, 1964)
  2. İyirmialtılar (film, 1966)
  3. Məhəbbət əfsanəsi (film, 1969)
  4. Axırıncı aşırım (film, 1971)(tammetrajlı bədii film)-bəstəkar, dirijor
  5. Ulduzlar sönmür (film, 1971)
  6. Rüstəm və Söhrab (film, 1971)
  7. Ürək məsələləri (film, 1971)
  8. Qərib cinlər diyarında (film, 1977)
  9. Qız qalası əfsanəsi (film, 1978)
  10. İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)
  11. Arif Məlikov. "Məhəbbət əfsanəsi" (film, 1987)
  12. Doğma sahillər (film, 1989)
  13. Gecə qatarında qətl (film, 1990)
  14. Kitabi Dədə Qorqud. Səkrəyin dastanı (film, 1990)
  15. Kamil (film, 1997)
  16. Tənha ruh (film, 1998)
  17. Tanrıya tapınan Kiş (film, 2001)
  18. Hacı Qara (film, 2002)
  19. Maestro (film, 2002)
  20. Kitabi Dədə Qorqud. Basat və Təpəgöz (film, 2003)
  21. Nəfəs alətləri (film, 2004)
  22. Oqtay Ağayev. Ötən günlər (film, 2004)
  23. Rəssam ömrünün palitrası. Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadə (film, 2006)
  24. Dağlı çörəyi (film, 2007)
  25. Hədiyyələr, həyəcanlar... (film, 2007)
  26. Maestro Niyazi (film, 2007)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Video

Audio

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Журнал "Баку". Номер: Март - Апрель 2011

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Arif Məlikov ilə əlaqəli mediafayllar var.