Arif Məlikov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Arif Məlikov
Arif Cahangir oğlu Məlikov
Arif Cahangir oğlu Məlikov
Arif Cahangir oğlu Məlikov
Ümumi məlumatları
Doğum tarixi 13 sentyabr 1933 (1933-09-13) (83 yaş)
Vətəndaşlıq Azərbaycan
Mənşə azərbaycanlı
Üslublar opera, simfoniya,
Peşəsi bəstəkar,rəssam
Musiqi aləti Piano
Fəaliyyət illəri 1958-ci ildən
Müкafatları Azərbaycan SSR dövlət mükafatı SSRi Xalq artisti
"Heydər Əliyev" ordeni

"İstiqlal" ordeni
"Şərəf Nişanı" ordeni

IMDb səhifəsi

Arif Cahangir oğlu Məlikov – Azərbaycan bəstəkarı və rəssamı[1], Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi (1965), Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti (1978), professor (1979), SSRİ Xalq Artisti (1986), Dövlət Mükafatı laureatı (1986), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2001), [2] həqiqi üzvü (akademik) (2014) [3].

Avrasiya Akademiyasının qurucu üzvlərinin biridir.[4].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Arif Cahangir oğlu Məlikov 13 sentyabr 1933-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, 1960-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını Qara Qarayevin bəstəkarlıq sinfi üzrə bitirmişdir. Həmin ildən orada dərs deməyə başlamışdır, hazırda orada professor və bəstəkarlıq kafedrasının müdiri kimi çalışır.

Bəstəkar Arif Məlikovun yaradıcılığı parlaq istedad və özünəməxsuluq ilə səciyyələnir. O, öz əsərlərində milli musiqi ənənələrini XX əsr musiqisinin nailiyyətləri ilə birləşdirərək mütərəqqi təfəkkürə malik sənətkar kimi çıxış edir.

Onun yaradıcılığına yüksək ideya, dolğun məzmun, obrazların dərin emosional-psixoloji ifadəsi xasdır.Görkəmli türk şairi Nazim Hikmətin librettosu əsasında yazdığı ilk böyük əsəri - "Məhəbbət Əfsanəsi" baleti Arif Məlikova dünya şöhrəti qazandırdı. 1961-ci ildə S.M.Kirov adına məşhur Leninqrad akademik opera və balet teatrının səhnəsindəki ilk tamaşadan dərhal sonra D.Şostakoviç yazırdı: "Arif Məlikov istedadlı bəstəkardır, onun musiqisi əsl peşəkar musiqidir. Partituranın dərin musiqi dramaturgiyası, onun daxili inkşafı, qəhrəmanların musiqi səciyyələrinin dəqiqliyi və ifadəliyi, orkestrovkada nadir ustalıq, onun xüsusi rəngarəngliyi, çoxlu tapıntılar bu gözəl musiqi əsərini böyük maraqla dinləməyi məcbur edir.

Bəstəkarın sonrakı yaradıcılıq uğurlarından biri özbək yazıçısı Ş.Rəşidovun "İki qəlbin kitabı" əsəri əsasında yaratdığı "İki qəlbin poeması" baleti olmuşdur. Rəqqasə Komde və müğənni Modan haqqındakı qədim Şərq əfsanəsi baletdə əsl fəlsəfi ümumiləşdirmə zirvələrinə qaldırılaraq sənətin əbədliliyinin, qüdrətinin rəmzinə çevrilmişdir.

Arif Məlikov öz yaradıcılığının təbiətinə görə simfaniyaçıdır. Arif Məlikovun əsərləri onun yeni formalar, yeni konstruktiv yollar axtarışını əks etdirmklə müəllifin yaradıcılığının genişmiqyaslı olduğunu və rəngarəngliyini nümayiş etdirir.

Arif Məlikovun əsərləri dünyanın bir çox ölkələrində - Rusiya, ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Yaponiya, Türkiyə, Braziliya, Avstriya, Norveç, Finlandiya, İtaliya, Misir, Tailand, Yuqoslaviya, Bolqarıstan, Ruminya, Macarıstan, Çexiya, Slovakiya, Polşa, Almaniya, Özbəkistan, Qazaxıstan, Moldova, Ukrayna və Gürcüstanda ifa olunmuşdur.

2016-cı ildə Arif Məlikovun 28 cilddən ibarət "Not əsərlərinin tam külliyyatı" çap olunub.[5]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1965-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülüb.
  • 1971-ci ildə «Şərəf Nişanı» Ordeni ilə təltif olunub.
  • 1978-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının xalq artisti adına layiq görülüb. 1979-cu il – professor adına layiq görülmüşdür.
  • 1982-ci ildən – Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında bəstəkarlıq kafedrasının müdiri işləyir.
  • 1986-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatı laureatı
  • 1986-cı ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülüb.
  • 1998-ci ildə "İstiqlal" ordeni ilə təltif olunub.
  • 2001-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvüdir.
  • 2012-ci il - Xəzər universitetinin fəxri doktorudur.
  • 13.09.2013 — Flag of Azerbaijan.svg "Heydər Əliyev" ordeni[6].

Rəsm Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Bəstəkarlıqla yanaşı Arif Məlikov çox gözəl rəssamdır.

Musiqi Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Baletlər - heç biri Azərbaycan səhnəsində qoyulmayıb [7]
Simfonik əsərlər
  • "Simfonik nağıl"
  • Səkkiz simfoniya (1958-2000) - BSO üçün
  • simfonik poemalar: "Nağıl", "Füzuli", "Metamorfozlar", "Axırıncı aşırım", "Qəhrəmani" - BSO üçün
  • 7 saylı Simfoniya (1995) - Xalq Çalğı alətləri Orkestri üçün əsərlər
  • «Azərbaycan» balladası (1995) - Çingiz İldırımın söz. səs və simfonik orkestr üçün
Kamera instrumental əsərlər (prelüdlər, süitalar)
Nazim Hikmətin sözlərinə 2 vokal silsilə;
Operatta
"Dalğalar" (1967)
Teatr tamaşalarına və kinofilmlərə musiqi (1990 – 2001).

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Sehrli xalat (film, 1964)
  2. İyirmialtılar (film, 1966)
  3. Məhəbbət əfsanəsi (film, 1969)
  4. Axırıncı aşırım (film, 1971)(tammetrajlı bədii film)-bəstəkar, dirijor
  5. Ulduzlar sönmür (film, 1971)
  6. Rüstəm və Söhrab (film, 1971)
  7. Ürək məsələləri (film, 1971)
  8. Qərib cinlər diyarında (film, 1977)
  9. Qız Qalası əfsanəsi (film, 1978)
  10. İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)
  11. Arif Məlikov. "Məhəbbət əfsanəsi" (film, 1987)
  12. Doğma sahillər (film, 1989)
  13. Gecə qatarında qətl (film, 1990)
  14. Kitabi Dədə Qorqud. Səkrəyin dastanı (film, 1990)
  15. Göylər sonsuz bir dənizdir. II film. Züleyxa (film, 1995)
  16. Kamil (film, 1997)
  17. Tənha ruh (film, 1998)
  18. Heydər Əliyev. Dördüncü film. Lider (film, 1999)
  19. Tanrıya tapınan Kiş (film, 2001)
  20. Hacı Qara (film, 2002)
  21. Maestro (film, 2002)
  22. Kitabi Dədə Qorqud. Basat və Təpəgöz (film, 2003)
  23. Müstəqillik yollarında. Üçüncü film (film, 2004)
  24. Nəfəs alətləri (film, 2004)
  25. Oqtay Ağayev. Ötən günlər (film, 2004)
  26. Mücadilə. Birinci hissə. İstiqlalın beşiyi (film, 2006)
  27. Rəssam ömrünün palitrası (film, 2006)
  28. Dağlı çörəyi (film, 2007)
  29. Hədiyyələr, həyəcanlar... (film, 2007)
  30. Maestro Niyazi (film, 2007)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Arif Məlikovun rəsmlərinin musiqi ilə vəhdəti
  2. Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları - Arif Məlikov
  3. http://www.science.gov.az/az/index.php?id=7436
  4. Eurasian Academy Official Site
  5. Lider TV (17.12.2016). "Arif Məlikovun “Not əsərlərinin tam külliyyatı” təqdim olunub" (az). Youtube.com. https://www.youtube.com/watch?v=s2uptuNWduM. İstifadə tarixi: 2016-12-19.
  6. A.C. Məlikovun “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. president.az  (azərb.)
  7. Arif Məlikov: "Yazdığım baletlərin birinin də iyi yoxdur o teatrda"

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Video

Audio

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Журнал "Баку". Номер: Март - Апрель 2011

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Arif Məlikov ilə əlaqəli mediafayllar var.