Ömər Eldarov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ömər Eldarov
Omar Eldarov (cropped).jpg
Doğum tarixi 21 dekabr 1927(1927-12-21)[1] (93 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti heykəltəraş, rəssam
Təhsili
  • Repin adına Rəssamlıq İnstitutu[d]
Tanınmış işləri
Üzvlüyü
Mükafatları "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı — 1982 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1963 SSRİ Dövlət mükafatı — 1980 Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 1982 "Sənətkar" medalı
"Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı — 1970 "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 1986 "Şərəf nişanı" ordeni — 1959
"Heydər Əliyev" ordeni — 2017 "İstiqlal" ordeni — 1997 "Şərəf" ordeni — 2012 Heydər Əliyev Mükafatı — 2009
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ömər Həsən oğlu Eldarov (21 dekabr 1927[1], Dərbənd, Dağıstan MSSR) — məşhur heykəltəraş, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının rektoru,[2] "Heydər Əliyev" ordeni laureatı (2017).

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ömər Eldarov 1927-ci dekabrın 21-i Dağıstan Muxtar Respublikasının Dərbənd şəhərində anadan olub. Azərbaycan Rəssamlıq Məktəbinin heykəltəraşlıq bölməsini qurtardıqdan sonra Ömər Eldarov peşə biliyini artırmaq məqsədilə Leninqraddakı İ. Repin adına rəngkarlıq, heykəltəraşlıq və memarlıq institutunun heykəltəraşlıq fakültəsində təhsilini davam etdirib. 1946-cı ildən etibarən Ömər Eldarov mütəmadi olaraq müxtəlif respublika, regional və beynəlxalq sərgi və müsabiqələrin iştirakçısı olub. Sənətkarın yaratdığı heykəllər dünyanın bir çox muzeylərində layiqli yer tutmaqdadır. Bu cür əsərlər sırasında şairə Natəvanın, şair Məhəmməd Füzulinin, şair-dramaturq Hüseyn Cavidin, Azərbaycanın görkəmli oftalmoloq alimi Zərifə Əliyevanın, professor İhsan Doğramacının heykəlləri, prezident Heydər Əliyevin, bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun, rəssam Səttar Bəhlulzadənin, yazıçı Süleyman Rəhimovun, akademik Ziya Bünyadovun və başqalarının qəbirüstü abidələrini göstərmək olar. Eyni zamanda sənətkar bir sıra kamera xarakterli, kiçik həcmli əsərlərin müəllifidir.

Yaradıcılıqla yanaşı, Ömər Eldarov həm də Azərbaycanın ictimai və mədəni həyatının fəal iştirakçısıdır. 1958–1968-ci illərdə o Rəssamlar İttifaqının Katibliyinə üzv seçilib. 1970-ci ildə isə o, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının heykəltəraşlıq üzrə Bakıdakı yaradıcılıq emalatxanasının rəhbəri təyin edilib. Bu illər ərzində məşhur heykəltəraş tərəfindən bir neçə nəsil istedadlı peşəkar rəssam yetişdirilib. Ömər Eldarov 1969–1973-cü illərdə Bakı Sovetinin deputatı seçilib və burada mədəni-maarif işi üzrə komissiyanın rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 1995-ci ildə isə Ömər Eldarov müstəqil Azərbaycanın ali qanunvericilik orqanı olan Milli Məclisə deputat seçilib. Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının rektorudur.

Mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

16 aprel 2014-cü ildə "Birlik ulduzları-2014" mükafatının laureatı olub.[6][7]

18 aprel 2014-cü ildə akademik Ömər Eldarov Azərbaycan mədəniyyətinin və monumental heykəltəraşlıq sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə akademik Üzeyir Hacıbəyli adına mükafata layiq görülüb.[8]

10 iyun 2015-ci ildə akademik Ömər Eldarov 2015 Avropa Oyunlarının məşəlini Heydər Əliyev Mərkəzinə gətirmişdir.

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bu cür əsərlər sırasında şairə Natəvanın (1960, Bakı), mütəfəkkir şair Məhəmməd Füzulinin (1963, Bakı), dramaturq Hüseyn Cavidin (1993, Bakı), Azərbaycanın görkəmli siyasi xadimi Heydər Əliyevin (1987, Naxçıvan) , Sapun dağı hücumu iştirakçıları olmuş 77-ci diviziyanın əsgərləri "Azərbycanın qorxmaz oğul və qizlarına" həsr olunmuş memorial (1974, Sevastopol), Sədrəddin Ayninin (1979, Düşənbə), İbn Sinanın (1980, Düşənbə), professor İhsan Doğramacının (2001, Ankara), Heydər Əliyevin (2001, Qars) heykəlləri , bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun (1955, Bakı), rəssam Səttar Bəhlulzadənin (1974, Bakı), bəstəkar və caz musiqiçisi Vaqif Mustafazadənin (1984, Bakı), dirijor Niyazinin (1989, Bakı), yazıçı Süleyman Rəhimovun (1991, Bakı), bəstəkar Fikrət Əmirovun (1988, Bakı), şərqşünas-tarixçi, akademik Ziya Bünyadovun (2000, Bakı), akademik Həsən Əliyevin (1988, Bakı) xatirə abidələri "Elegiya" abidəsi (1989), akademik Zərifə Əliyevanın (1995, Bakı), Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin (2004, Bakı), professor Lütfi Zadənin (2018, Bakı)), bəstəkar Arif Məlikovun[9] (2020, Bakı) qəbirüstü abidələri vardır. Eyni zamanda sənətkar bir sıra kamera xarakterli, kiçik həcmli əsərlərin müəllifidir. Bu qabildən olan "Qızım Lalənin portreti", "Oğlum Müslümun portreti", "Analıq" , "İlin dörd fəslı", "Bacılar" əsərləri şair Nəsiri Xosrovun və yazıçı Rabindranat Taqorun heykəl portretləri müxtəlif vaxtlarda nüfuzlu respublika və beynəlxalq sərgilərdə uğurla nümayini etdirilmişdir.

Ailəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Omar Eldarov // The Fine Art Archive. 2003.
  2. Azərbaycanlılar Rusiya Rəssamlıq İttifaqının fəxri üzvü seçilib![ölü keçid]
  3. Respublika təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekаbr 1982-ci il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  4. "Ö. H. Eldarovun "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 dekabr 1997-ci il tarixli, 660 nömrəli Fərmanı[ölü keçid]  (az.)
  5. President.az. "Ö.H.Eldarovun "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 20.12.2017. İstifadə tarixi: 2017-12-20.
  6. "Ömər Eldarov mükafata layiq görüldü" (az.). lent.az. 17.04.2014 11:45. İstifadə tarixi: 2014-04-18.
  7. Ayna. "Ömər Eldarov dövlətlərarası "Birliyin ulduzları" mükafatına layiq görülüb" (az.). Ayna.az. 18.04.2014. 2019-02-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-18.
  8. "Alimlər AMEA-nın ali mükafatları ilə təltif olunublar — sia.az saytı". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-19.
  9. İctimai TV. "Arif Məlikovun abidəsi ucaldılıb" (az.). Youtube.com. 04.06.2020. İstifadə tarixi: 2020-06-04.
  10. Ömər Eldarovun həyat yoldaşı vəfat etdi. qafqazinfo.az, 13. noyabr 2018  (az.)
  11. "Əsrlərin qovuşağında: Müslüm Eldarov". 2013-12-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-28.
  12. Lider TV. "Müslüm Eldarovun xatirə gecəsi keçirilib" (az.). Youtube.com. 21.11.2017. İstifadə tarixi: 2017-11-22.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]