Axırıncı aşırım (film, 1971)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Axırıncı aşırım
Axırıncı aşırım (film, 1971)(kollaj).jpg
Orijinal ad: Axırıncı aşırım
Rejissor: Kamil Rüstəmbəyov
Əsərin müəllifi: Fərman Kərimzadə
Ssenari müəllifi: Fərman Kərimzadə
Operator: Rasim İsmayılov
Rəssam: Nadir Zeynalov
Bəstəkar: Arif Məlikov
Səs operatoru: Vladimir Savin
Montaj: A. Abramova
Rəfiqə İbrahimova
Rollarda: Həsən Məmmədov
Adil İsgəndərov
Məlik Dadaşov
Hamlet Xanızadə
Həsənağa Turabov
Şəmsi Bədəlbəyli
Tamilla Rüstəmova
Şahmar Ələkbərov
Əbdül Mahmudov
Sadıq Hüseynov
Filmi səsləndirənlər: Yusif Vəliyev
Ramiz Məlikov
Hacı İsmayılov
Kamil Qubuşov
Dadaş Kazımov
Janr: dram
döyüş
macəra
İlk baxış tarixi: 18 iyul 1971
Dil: azərbaycanca
Ölkə: Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
İstehsalçı qurum: "Azərbaycanfilm" kinostudiyası
Filmin növü: tammetrajlı bədii film
Rəng: ağ-qara
Vaxt: 01:23:20
İl: 1971
Film çəkilən yerlər: Bakı, Fatmayı kəndi
Qobustan[1]
Texniki məlumatlar: 9 hissə
2422 metr
genişekranlı[2]

Axırıncı aşırım filmi rejissor Kamil Rüstəmbəyov[3][4] tərəfindən 1971-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Kinoromanda hadisələr Azərbaycanın dağ kəndlərinin birində sovet hakimiyyəti qurulduğu ilk illərdə baş verir. Filmdə əsas rolları Həsən Məmmədov, Adil İsgəndərov, Məlik Dadaşov,Hamlet Xanızadə, Həsənağa Turabov, Şəmsi Bədəlbəyli, Tamilla Rüstəmova, Şahmar Ələkbərov, Əbdül MahmudovSadıq Hüseynov ifa edirlər. 1972-ci ildə Tbilisidə V Ümumittifaq kinofestivalında aktyor Adil İsgəndərova "ən yaxşı kişi obrazı"na görə II mükafat, aktyor Həsən Məmmədova "ən yaxşı kişi rolu"na görə mükafat verilmişdir.

Məzmun[redaktə | əsas redaktə]

Kino əsərindəki dramatik hadisələr Azərbaycanın dağ kəndlərinin birində sovet hakimiyyəti qurulduğu ilk illərdə baş verir.[2]

Kənddə Raykom katibinin (Şəmsi Bədəlbəyli) apardığı yığın­caq­da kolxoz quruluşunun yaxşı-yaman cəhətlərinin müzakirəsi fərqli personajların baxış bucağının müxtəlifliyi, müddəaların tutar­lılı­ğı, mətnin dolğunluğu ilə həyata keçirməklə informasiya ger­çəkliyini artırır. Əlindən alınan taxılın şəhərdəki aclara gön­dərilməsinə etiraz edən Kərbəlayı İsmayılın (Adil İsgəndərov) yeni kolxozun sədri İmanla (Şahmar Ələkbərov) qarşıdurması vizual hadisələrin bolluğu ilə yadda qalır. Qəmlonun gecə evinin pəncərəsindən güllə ilə nişan aldığı İmanın arvadı Növrəstənin (Tamilla Rüstəmova) gözəlliyinə vurulması və sağ qalan sədrin səhər yenidən Kərbəlayı İsmayılın həyətindəki taxılın ardınca gəlməsi tutarlı maneə kimi yadda qalır. Folklor elementləri ilə zəngin kənd toyundakı qanlı döyüş səhnəsində Qəmlonun xatırlayaraq axtardığı İmanın arvadının qaçaraq aradan çıxması karnaval estetikası yaradır.[5]

Adamları ilə Qarabağlara çəkilən Kərbəlayı İsmayıla qarşı silahlı dəstənin deyil, Abbasqulu bəy Şadlinskinin başçılığı ilə Xəlil (Həsənağa Turabov) və Talıbovla (Hamlet Xanızadə) birgə üç nəfərlik silahsız heyətin danışığa göndərilməsi hadisələri psixoloji müstəviyə gətirir.[5]

Abbasqulu bəygilin gəlişinə sərt reaksiya verən Qəmlonun müqabilində milli mentaliteti önə çəkən Kərbəlayi İsmayılın qonaqların üzünə çıxmadığını təmkinlə izahı əksliklərin ziddiyyətini yaratmaqla epizodu dolğunlaşdırır.[5]

Abbasqulu bəyin gəlişindən sonra Kərbəlayi İsmayılı gözləyən məclisə çökən sakitlik psixoloji gərginliyi artırmaqla fabulanı zinətləndirir. Axır ki, Kərbəlayı İsmayılın əvəzinə üzə çıxan oğlu Vəlinin (Elxan Qasımov) gəlişindən sonra Abbasqulu bəyin əlini süfrəyə uzatması ilə başlanan söhbətdə kolxoz quruluşu haqqında müzakirəsi yeni mətn çalarları ilə davam etməsi təkrarçılıq yaratsa da, gözönü hadisəni uzada bilir. Qonaqlar getdikdən sonra guya Nikolayın top gülləsi ilə Kərbəla ziyarətgahından düşən üç kərpicin kafir toxunuşu səbəbindən yenidən yerinə hörülə bilməməsinə Fazil Salayevin oynadığı avam Rəşidin: «Qurban olum belə hökumətə ki, Kərbəlanın heyfini Nikolay köpək oğlundan yaman ala bildi» deməsi ilə yaranan gülüşü Kərbəlayı İsmayılın susdurması yaranan komizmi həmən durdurmaqla janr təyinatını qoruyur.[5]

Həbs olunan İmandan azad olunmaq müqabilində kolxozun möhürünü, ştampını gətirib təhvil verməsini istəyən Kərbəlayının: «Şura hökumətinin topu var, topxanası var» cavabından hid­dət­lən­məsi Qəmlonun bir şapalaqla yerə sərdiyi sədrin köməksizliyi göz­önü ziddiyyəti artırır. Bolşeviklərə müqavimət göstərməkdən imtina edən ikinci dustağın – Bəylərin (Əbdül Mahmudov) də, döyül­mə­sin­dən sonra Kərbəlayının: «Sabah mən kənddən çıxandan sonra ikisini də o söz» deyib əlini boğazına çəkməklə tutulanların ölümünə qərar verməsi xeyir-şər qarşıdurmasında kimin kim olduğunu təsdiqləyir.[5]

Qəmlo ilə Abbasqulu bəyin Səmədin evində qarşılaşması

Yolüstü qo­naq olduğu Səməddən (Sadıq Hüseynov) Qəmlonun törətdiyi cinayətlərin təfərrüat­larını öyrənərək Kərbəlayını görmədən geri qayıtmayacağını bildirən Abbasqulu bəy əhalini qırğından yayındırmaq məqsədini bəyan edir. Gecə yarı Səmədin evində İmanın arvadını axtaran Qəmlonun gözlənilmədən rast gəldiyi Abbasqulu bəyin: «Gücünü arvadlara göstərirsən. Səni kişi bilirdim. Kişilərin heyfini arvadlardan çıxmazlar. Bu biqeyrətlikdir, binamusluqdur» tənələrindən sonra psixoloji qarşıdurmaya davam gətirməyib geriyə dönməsi şərin ifşasının təcəssümünə çevrilir. Səmədin evindən İmanın arvadını da özləri ilə götürüb qonşu kənddə Xəlilin qaynı Şirəligildə (Mirzəbala Məlikov) gizlətməyi qərarlaşdıran üçlüyün kənd sovetinin möhürü ilə İmanın partiya biletinin etibarlı yerdə gizlədilməsini tapşırması siyasi motivi qabardır. Qəbiristanlıqda Kərbəlayinin vəhşi düşmənçiliyinin qurbanı olan oğlu Yədullanın türbəsini ziyarət edərkən mərhumun meyitinin alınmasında Abbasqulu bəyin yardımının üzə çıxması, burada Qəmlodan gizlənən Xudayarın qardaşının (Tariyel Qasımov) Kərbəlayının Kolannıda, karvansarada olduğunu bildirməsi nümayəndə heyətini məqsədə yönəldir.[5]

Qonaqların qarşısına çıxan Qəmlonun: «Kimi istəyirsiz» sualına: «Evin kişisini soruşarlar!» cavabını verən Abbasqulu ağaya Kərbəlayının adından: «O sizi görmək istəmir» deyilsə də, nəhayət ki, iki bəyin dialoqunda zadəganlıq elementləri önə keçir. Kərbəlayi ilə Abbasqulu bəyin söhbətini pusan Qəmlonun cavanlara çəmkirməsi, həyətdə at belində gözləyən Xəlillə, Talıbovu güllələmək istəməsi, darvazaları bağlatdırması gərginliyi artırır. Nahaq qan tökülməsini istəməyən Abbasqulu bəyin bərabərçiliyə çağırdığı Kərbəlayinin əlini qaldıraraq: «Beş barmağın beşi də bir ola bilməz!» deməsi dialektikaya söykənir. Abbasqulu bəyin: «Topxanan yox, cəbbəxanan yox!» xitabına təmkinlə: «Namusumuz, qeyrətimiz var!» cavabını verən Kərbəlayi milli mentalitetinə söykəndiyi xalqın mənəvi gücünü önə çəkir. Qadınların dul, uşaqların yetim qalacağına diqqət çəkən Abbasqulu bəy isə dövrün reallığının daşıyıcısına çevrilir. Üç gündən sonra qayıdacağını söyləyib gedən Abbasqulu bəyin arxasınca eyvana çıxıb, özünə əziyyət verib geriyə qayıtmamağı məsləhət görən Kərbəlayi qarşıdurmanı qızışdırır. Atlanaraq başçının dəstəsi ilə Abbasqulu bəygilin ardınca çapan Qəmlonun dəstəsi ilə qayalıqda baş verən atışma nəticəsində həlak olan Xəlilin doğulacaq uşağın adını qoymağı Abbasqulu bəydən xahiş etməsi gələcəyə inamı səciyyələndirir. Talıbovun ölümündən sonra yaralanıb can verən Abbasqulu bəyi güllələyən Qəmlonun, mərkəzin diktəsi ilə Kərbəlayının deyil, Xudayarın qardaşı tərəfindən məhv edilməsi finala tam uyuşmasa da, az qurban hesabına əhalinin qırğından xilası sosializmin bərqərar olması ilə bağlı təbliği ideyanı təsdiqləyir. Abbasqulu bəyi rəiyyətdən alıb layiqincə dəfn etmək istəyən Kərbəlayinin meydanda tək qalması milli ideyanın iflasını göstərir.[5]

Film haqqında[redaktə | əsas redaktə]

filmdən kadr
  • Əbdül Mahmudov: "Axırıncı aşırım" filmində Məlik Dadaşovun silləsindən aldığım zədə hələ də dodağımın kənarında çapıq şəklində qalmaqdadır. Hətta dişim də sınmışdı ki, onu da hələ düzəltdirməmişəm, olduğu kimi qalır". [6]Şillə əslində, Fazil Salayevə vurulmalı idi. Boğazında zobu vardı, dedi partlaya bilər. Şillə epizodu mənim üstümdə çəkilməli oldu. Kamil Rüstəmbəyovla Məlik Dadaşov sözü bir yerə qoyublar. Mənim də əlimə sellofanda mürəbbə suyu veriblər qoymuşam ağzıma ki, şillədən sonra yıxılanda onu da ağzımda dişləyib yayam dodağıma. Sözü bir yerə qoyublar və Məlik Dadaşov mənə həqiqətən tutarlı bir şillə çəkir. Mən də özümü plastik yıxılmağa hazırlamış adam zərbədən arxası üstdə necə gedirəmsə başım dəyir arxadakı pəncərəyə, dodaq həqiqətən partlayır, ağzımdakı sellofan da gedir qarnıma. Özümü güclə ələ alıram. [7]
  • Film yazıçı Fərman Kərimzadənin "Qarlı aşırım" romanı əsasında ekranlaşdırılmışdır.[2]
  • Film real faktlar əsasında çəkilib. Abbasqulu bəy Şadlinski də, Kərbəlayı İsmayıl da, Qəmlo da real həyatda yaşamış insanlardır.
  • Finalda Qəmlonun öldürülməsi səhnəsi iki variantda çəkildi.[1] Hər iki variant lentə alındı, biri rus, digəri Azərbaycan dilində. Filmin ilk orjinal versiyasında Qəmlonu Kərbəlayı İsmayıl öldürür. Kərbəlayı İsmayıl bunu ona görə edir ki, Qəmlo onun sözündən çıxır və Kərbəlayının dostu olan Abbasqulu bəy Şadlinskini öldürür. Yuxarı dairələrdə kinotənqidçilər tərəfindən sözügedən səhnə elə də yaxşı qarşılanmır. Səbəb kimi isə rejissorun Kərbəlayı İsmayılı sonda qəhrəman obraz kimi göstərməsi olur. Bundan sonra Kamil Rüstəmbəyov filmdə dəyişiklik edir. Yeni versiyada Qəmlonu Kərbəlayı İsmayıl yox Xudayarın qardaşı öldürür. Məhz bu versiya ilə film ictimaiyyətə təqdim olunur. Edilən montaja baxmayaraq, Qəmlonun ölüm səhnəsindən sonra Kərbəlayı İsmayılın adamlarından birinin dilindən "Kərbəlayı Qəmlonu gəbərtdi" ifadəsini eşitmək olar. Rejissor tərəfindən kəsilməyən bu səhnə sübut edir ki, filmin ilkin versiyasında Qəmlonu Kərbəlayı İsmayıl öldürüb.[8]
  • Əbdül Mahmudov:"Axırıncı aşırım" filmi "7 oğul istərəm" filminin davamı kimi çəkilməyə başladı. O vaxt rəhmətlik Kamil Rüstəmbəyov "Yeddi oğul istərəm" filmini başlayırdı, artıq aktyorlar da seçilmişdilər. Səbəbi bəlli olmadan filmi dayandırdılar. Filmi Tofiq Tağızadəyə verdilər. O vaxt Adil İsgəndərovun dövrü idi. Hər şey mərkəzdən idarə edilirdi. Bu arada Cəfər Cabbarlı adına kinostudiyada pis bir ab-hava yarandı. Belə bir hala təbii olaraq Adil İsgəndərov razılıq verə bilməzdi. Kamil müəllim də klassik, tarixi mövzuda çalışan rejissor idi. Vətənə bağlı, ziyalı bir azərbaycanlı idi. Həmin ərəfədə gənc yazıçı Fərman Kərimzadə "Qarlı aşırım" povestini təzəcə tamamlamışdı. Yaxın dostluq münasibətlərimiz vardı. O vaxtı kinostudiyada redaksiya kollegiyasının üzvü idi. Müzakirə zamanı belə qərara gəlindi ki, "Qarlı aşırım" filmini çəkək"[1]
Əsər Adil İsgəndərova təqdim olundu və o, povesti çox bəyəndi, yüksək qiymətləndirdi. Məsləhət olundu ki, povestin əsasında film üçün ssenari yazılsın. Həm Kamil müəllimin haqqını özünə qaytarmaq üçün, həm də ona yaxın mövzu olduğundan filmi ona verdilər. Adil İskəndərov onu çağırıb dedi ki, "Kamil, qadası, nə olubsa, olub, lənət şeytana, götür əsəri, Allah işini avand eləsin".[1]
Bədii Şurada müzakirə zamanı belə qərara gəlinir ki, sadəcə olaraq filmin adı dəyişdirilsin. Beləcə "Qarlı aşırım" "Axırıncı aşırım" oldu. Buna səbəb isə filmin çəkilməsi üçün az vaxtın ayrılması oldu. Filmin adı "Qarlı aşırım" olardısa, mütləq qışda çəkilməliydi, bu zaman qarla zəngin mənzərələr lazım gələcəkdi. Bu isə həddən artıq çox vaxt aparacaqdı. Bütün bunlar əlavə əzab-əziyyət idi, texnika baxımından çətinlik yaranacaqdı. O vaxt texnika indiki kimi kompakt deyildi. O çəkilişləri ki, biz Qobustanda etdik, onları dağa-dərəyə dartsaydıq, 3 ayın əvəzinə 6-7 ay tələb olunacaqdı. Kamil müəllim də filmi aktyorların üstündə qurdu. Təbiət səhnələri filmdə o qədər də rol oynamadı, əsas yük aktyor işi üzərində qurulmuşdu. Heç təsadüfi deyil ki, Azərbaycan kino tarixində ilk dəfə Tiflisdə keçirilən SSRİ kinofestivalında "Axırıncı aşırım" ən yaxşı kişi roluna görə iki baş mükafat aldı. Mükafat "Kərbəlayı" və "Abbasqulu bəy" roluna görə Adil İsgəndərovla Həsən Məmmədova verildi. İlk dəfə olaraq SSRİ tarixində "Azərbaycanfilm" iki ən yaxşı mükafat aldı. Bu, həm rejissorun, həm də aktyor heyətinin uğurlu işinin nəticəsi idi.[1]
filmdən kadr
Filmdə çox böyük rəssam işi vardı. İmanın evində taxıl axtarılan epizodu xatırlayırsınızmı? Həmin epizod kinostudiyanın pavilyonunda çəkilmişdi. Kənd ab-havası yaratmaqdan ötrü səhnə pavilyonda qurulmuşdu.[1]
Filmdə gördüyünüz kəndin dekorasiyası Qobustanda qurulmuşdu. Filmin çəkilişləri əsasən Qobustanda - "Böyük daş"da, "Kiçik daş"da, "Çınqıl daş"da çəkildi. Demək olar ki, filmin çəkilişləri əsasən Bakıda və Qobustanda aparılıb. Filmin kəndlə heç bir əlaqəsi yox idi. Orada adı çəkilən "Qara qaya" adlı yer də Qobustandadır.[1]
Filmdə baş rolu mən oynamalı idim. Bəylər rolunu. Film özü Bəylərin toyunda dava-qırğınla başlayır. Sonra onun evində taxıl axtarışı başlayır. Mənim arzum idi ki, Moskva Kino İnistitutuna daxil olum. Moskvada rejissorluq fakültəsinə imtahan vermişdim. Filmin 4 epizodu çəkilmişdi. Moskvadan Azərbaycana rəsmi göndəriş gəldi ki, mən instituta qəbul olmuşam. Bu mənim üçün bayram xəbəri oldu. Kinostudiyanın direktoru Adil müəllim və o vaxtkı nazirimiz mənim fikrimi örənmək üçün toplandılar. Soruşdular ki, "bu qədər əzab-əziyyətlə inistituta daxil olmusan, fikrin nədir?" Mən təbii olaraq oxumaq istəyimi bildirdim. Lakin filmə təsdiq olunmağım da vardı. Nə isə, qərara gəlindi ki, Kamil müəllim və Fərman müəllimlə də məsləhətləşim. Hər ikisi məni yaxşı başa düşürdü. Çünki o vaxt Moskvada instituta daxil olmaq çətin məsələydi. Mən gedəsi oldum. Beləcə mənim rolumu bölüşdürdülər, böyük üstünlüyünü Şahmar Ələkbərova verdilər. Şahmarla qucaqlaşdıq, ayrıldıq. Daha sonra məsləhət olundu ki, mən çəkildiyim 4 epizod filmdə saxlanılsın, guya komsomol kimi bizi tuturlar. Filmin davamında isə üstünlük İmana verildi. Buna görə də 2-3 dənə əlavə epizod yazdılar ki, film birbaşa İmanla bağlansın. Beləliklə də, mən çemodanımı götürüb Moskvaya üz tutdum.[1]
Film başdan-başa improvziələrlə doludur. Olur ki, çəkiliş meydanında adi gün işığının düşməsi, relyef, adi bir daş parçası mükəmməl improvizələrə səbəb ola bilir. Qobustan səhnələrində, asma körpü, banditlərin sığındığı kəndlər hamısı improvizələr idi. Filmdə Xəlilin yüyrəkdə yellətdiyi uşaq tanışlardan birinin idi. Qəbristanlıq səhnəsi də rəssamlar tərəfindən qurulub. O həqiqi qəbristanlıq deyildi. Dekorasiyalar quruldu, relyefə uyğun olaraq çəkildi, çox da inandırıcı alındı". Mənim obrazımı Ramiz Məlik səsləndirib.[1]
Taxıl səhnəsi çəkiləndə kisələrdəki taxıllar əsl taxıl idi. Lakin toplu halda, 2-ci, 3-cü planda kənarda 50-60 kisə qoyulurdu. Onlar ölçü baxımından həqiqi taxıl kisələrinə uyğun düzəldilmiş "yalançı" kisələr idi. Filmdə istifadə edilən silahlar dövrün, zamanın tələblərinə uyğun istifadə edilən həqiqi silahlardır. Kinostudiyanın özünün böyük cəbbəxanası vardı. Orada top-tüfəngdən tutmuş, hər dövrə aid olan qılınc-qalxan tapmaq olardı. Rejissor başda olmaqla, rejissor assistentləri hamısı birlikdə hazırlıq dövründə bu prosesi həyata keçirmişdi. Silahlar həqiqi silahlar idi və müəyyən qədər təhlükəli sayılırdı.[1]
Abbasqulu bəyin güllələndiyi səhnədə aktyorun bədənində detonasiya quruldu, ora qanla bağlı əlavə rənglər də qoyuldu. Belə çəkilişlər aktyordan böyük məharət tələb edir. Aktyor plastika baxımından, aktyor oyunu baxımından mükəmməl olmalı idi. Silahların atılması, onun yaralanması hərəkətinə reaksiyası üst-üstə düşməli idi. Həsən Məmmədov da öz rolunun öhdəsindən çox böyük məharətlə gəldi. Ondan xüsusilə dəqiqlik tələb olunurdu. Atəşin açılması, aktyorun yaralanması, yıxılması o qədər dəqiq olmalı idi ki, tamaşaçıda heç bir şübhə yaratmasın. Eyni zamanda texniki heyətdən böyük təcrübə tələb olunurdu. Həsən Məmmədov rolunu özü oynamışdı. Çəkilişdəki qaya o qədər də hündür qayalıq deyildi deyə, ona çətin olmadı. Qayadan yıxılan da o özü idi. Filmdə hündür görünsə də, o qədər də hündür yer deyildi.[1] Qayadan aşanda yazığın qolu-qıçı bütün sivrim-sivrim olmuşdu. Kinonun çəkilişləri başa çatınca ona toxunmaq olmurdu, yaraları sızıldayırdı. [7]
Atlar əvvəlcədən hazırlandı, aktyorlar cıdıra getdilər, orada məşqçilər tutuldu. Hər aktyora uyğun atlar seçildi. Aktyorlar atlarla məşq edib onları özlərinə öyrəşdirdikdən sonra çəkiliş oldu. O yerlərdə ki, aktyorlar atla sürətlə gedir, atdan yıxılırlar, onu kaskadyorlar edirdilər. Hər bir halda atı aktyor özü minirdi. Ehtiyac olanda kaskadyor əvəz edirdi.[1]
filmdən kadr
  • Aydın Dadaşov:Kamil Rüstəmbəyovun quruluş verdiyi «Axırıncı aşırım» filmi otuzuncu illərdə Azər­bay­canda kolxoz quruculuğu ilə bağlı mövzunu Naxçıvanda, Zəngəzurda, Dərələyəzdə erməni daşnak dəstələri ilə vuruşsa da, «Qırmızı tabor» dəstəsi toplayıb Şura hökumətinin qurulmasında yaxından iştirak edən Abbasqulu bəy Şadlinski (Həsən Məmmədov) Kərbəlayı İsmayıl (Adil İsgəndərov), onun əlaltısı Qəmlo (Məlik Dadaşov) kimi real həyatdan götürülmüş sənədli personajlarla mürəkkəb drama­tur­ji strukturda əks etdirir.[5]
  • Film 1972-ci ildə Tiflisdə V Ümumittifaq kinofestivalında uğurla qarşılanıb. Festivalın ən yaxşı kişi roluna görə mükafatını iki aktyor alıb. Aktyor Həsən Məmmədov – Abbasqulu ağa, Adil İsgəndərov isə Kərbəlayı İsmayıl roluna görə. Mükafatı alan Adil İsgəndərov elə tədbirdəcə onu Qəmlo rolunun ifaçısına təqdim edib və mikrofona “o, məndən də yaxşı kişi obrazı yaradıb”, - deyib.[7]
  • Fotosınaqda Rasim Balayev də iştirak edib. Lakin qəbul olunmayıb.[9]
  • Aktyor Yusif Vəliyevin Kərbəlayi İsmayıl obrazını səsləndirməsini obrazın ifaçısı Adil İsgəndərov məsləhət görüb.
  • Film aktrisa Kübra Əliyevanın kinoda ilk işidir.

Festival və mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

Aktyor Adil İsgəndərova "ən yaxşı kişi obrazı"na görə II mükafat
Aktyor Həsən Məmmədova "ən yaxşı kişi rolu"na görə mükafat[2]

Rollarda[redaktə | əsas redaktə]

Həsən MəmmədovAbbasqulu bəy[2]
Adil İsgəndərovKərbəlayi
Məlik DadaşovQəmlo[10]
Hamlet Xanızadə — Talıbov
Həsənağa Turabov — Xəlil
Şəmsi Bədəlbəyli — Şabanzadə
Tamilla Rüstəmova — Növrəstə
Şahmar Ələkbərov — İman
Əbdül Mahmudov — Bəylər: komsomol üzvüdür
Sadıq Hüseynov — Səməd
Elxan Qasımov — Vəli
Ə. Rzayev
Fazil Salayev — Rəşid
Abbas Rzayev — Yaqub kişi
E. Kərimov
Əhməd Əhmədov — Kərbəlayinin adamı
Muxtar Avşarov — Rəsul
Mirzəbala Məlikov — Şirəli
Məmmədsadıq Nuriyev — Səməndər
Kübra Əliyeva
D. Abdullayeva
Tariyel Qasımov — Xudayarın qardaşı
Bahadur Əliyev — Eyvaz
Yusif Yulduz — kəndli
Elxan Ağahüseynoğlu — komsomolçu
Dadaş Kazımov — komsomolçu
Gümrah Rəhimov — Kərbəlayinin adamı
Nəcibə Behbudova — kəndli
Kamil Qubuşov — kəndli
Ə. Xəlilov — kəndli
Hacı İsmayılov — kəndli
Kamil Məhərrəmov — kəndli
Ağaxan Salmanov

Filmi səsləndirənlər[redaktə | əsas redaktə]

Yusif Vəliyev — Kərbəlayi İsmayıl (Adil İsgəndərov)
Ramiz Məlikov — Bəylər (Əbdül Mahmudov)ref name ="Əbdül Mahmudov"></ref>
Hacı İsmayılov — kəndli
Kamil Qubuşov — Şabanzadə (Şəmsi Bədəlbəyli)
Dadaş Kazımov — Səməndər (Məmmədsadıq Nuriyev)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 "İmprovizələrlə dolu "Axırıncı aşırım": Qəmlonu niyə o öldürdü?" (az). Milli.az. 15 iyun 2014. https://news.milli.az/culture/274960.html. İstifadə tarixi: 2017-08-24.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu - 1 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.72.
  3. “Abbasqulu bəyin nazıyla çox oynuyuruq aa, Kərbəlayi”: “Məşhur filmlərdən məşhur sitatlar”: [Kamil Rüstəmbəyovun “Axırıncı aşırım” filmi haqqında] //Azadlıq.- 2015.- 21 iyul.- S.14.
  4. "2011-ci ilin yubilyar filmləri". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi. Dövlət Film Fondu. Kino-Bülleten. IV buraxılış. Bakı: Apostroff, 2011.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Aydın Dadaşov (23 avqust 2013). "“Axırıncı aşırım” filmi - milli ideyanın iflası..." (az). Elmin Nuri. Modern.az/. http://modern.az/az/news/43412. İstifadə tarixi: 2017-08-24.
  6. Ulduzə Qaraqızı. "Axırıncı aşırım: Azərbaycan kişilərinin kinosu" – Ekspress qəzeti; 10.07.2003.
  7. 7,0 7,1 7,2 Ramilə Qurbanlı (13 avqust 2011). "Məlik Dadaşovun şilləsinin yeri hələ də qalır" (az). Lent.az. http://www.kulis.lent.az/news/1520. İstifadə tarixi: 2017-08-24.
  8. “Axırıncı aşırım” filminin bütün səhnələri dekorasiyadır: “Kərbəlayının Qəmlonu öldürməsi yuxarıların xoşuna gəlmədiyindən, o səhnəni dəyişdilər”: [kinorejissor Əbdül Mahmudovun fikirləri] //Azadlıq.- 2014.- 16 iyun.- s.14.
  9. Nərmin Muradova (29 iyul 2017). "“Elə ona görə Həsən Seyidbəylinin ürəyi partladı”" (az). Teleqraf.com. http://teleqraf.com/news/art/144046.html. İstifadə tarixi: 2017-08-24.
  10. "Axırıncı aşırım"dan "Fəryad"a qədər: Məlik Dadaşov xarakterlər ustasıydı: [Xalq artisti haqqında] //Şərq. - 2011.- 18 iyun.- s.11.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  • Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 16.
  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4.
  • Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 143-144; 180; 212-213.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.
  • Ramilə. Məlik Dadaşovun şilləsinin yeri hələ də qalır: ["Axırıncı aşırım" filmi haqqında] //Azad Azərbaycan.- 2011.- 14 avqust.- S. 7.
  • Aydın Dadaşov. "Bizim kino". Kamil Rüstəmbəyovun "Axırıncı aşırım" filmi haqqında

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1971-ci ilin Azərbaycan filmləri
1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Filmi izlə
Filmin musiqiləri (video)
Filmin musiqiləri (audio)

Filmin musiqiləri[redaktə | əsas redaktə]

Musiqi-1
Musiqi-2
Musiqi-3
Musiqi-4
Musiqi-5