Ruhulla Axundov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
RUHULLA AXUNDOV
azərb. Ruhulla Əli oğlu Axundov
Fotoqrafiya
bayraqÜKP(b)-nin Zaqafqaziya vilayət komitəsinin katibibayraq
1930
bayraqAzərbaycan SSR maarifi xalq komissarıbayraq
1927 — 1930
Sələfi Mustafa Quliyev
Xələfi Maqsud Məmmədov (rektor)
bayraqAzərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 2-ci birinci katibibayraq
1925 — 1926
Sələfi Sergey Kirov
Xələfi Levon Mirzoyan
bayraqPartiyanın Bakı komitəsinin katibibayraq
bayraqAzərbaycan KP(b) MK-nın kəndlərdə iş üzrə şöbəsinin müdiribayraq
bayraq"Kommunist" qəzetinin baş redaktorubayraq

Partiya Ümumittifaq Kommunist partiyası (bolşevik) (1919-1938)
Doğum tarixi
1 yanvar (13 yanvar) 1897(1897-01-01)
Doğum yeri Şüvəlan, BakıRusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 21 aprel 1938 (41 yaşında)
Vəfat yeri Kommunarka poliqonu,Moskva
Dəfn yeriCommunarka shooting ground
Həyat yoldaşıFrida Naumovna Şlyomova-Axundova

Mükafatları"Lenin" ordeni "Qırmızı Ulduz" ordeni

Axundov Ruhulla Əli oğlu — Azərbaycan sovet dövlət və partiya xadimi, publisist, alim, 1919-cu ildən Azərbaycan Kommunist Partiyasının üzvü, Azərbaycan Kommunist Partiyasının I katibi (1925-1926). Azərbaycan dilinin elmi terminologiyasını işləyib hazırlayıb. Latın əlifbasına keçidin qızğın tərəfdarlarından və təşkilatçılarından biri olub. Marksın əsərlərini Azərbaycan dilinə ilk dəfə Ruhulla Axundov tərcümə edib[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ruhulla Axundov Bakının Şüvəlan kəndində müəllim ailəsində dünyaya gəlmişdir. Mədrəsədə, realni məktəbdə, ticarət məktəbində təhsil almışdır, bir neçə Şərq və Avropa dillərini bilirdi.Realni məktəb, Ticarət məktəbi bitirib.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1916-cı ildə mətbəədə işləmişdir. 1917-ci ildə "sağ" azərbaycanlı eserlər qrupunun üzvü olmuşdur. 1918-ci ildə Bakı Sovetinin "İzvestiya", 1919-cu ildə ildə Azərbaycan bolşeviklərinin qeyri-leqal çap olunan "Kommunist" qəzetinin baş redaktoru vəzifələrini icra etmişdir. 1920-ci ildə Leninlə görüşən Ruhulla Axundov Bakıya döndükdən sonra kəndli komitələrində, müxtəlif bolşevik təşkilatlarında, partiya işində məsul vəzifələrdə çalışıb.[2] Azərbaycanda kommunist rejimi qurulduqdan sonra Azərbaycan KP(b) MK-nın kəndlərdə iş üzrə şöbəsinin müdiri, partiyanın Bakı komitəsinin katibi, "Kommunist" qəzetinin və digər dövrü nəşrlərin redaktoru olmuşdur. 1924-1930-cu illərdə Azərbaycan KP(b)MK-nın katibi, Azərnəşrin direktoru, Azərbaycan SSR maarifi xalq komissarı vəzifələrini tutmuşdur. 1927-1930-cu illərdə Azərbaycanın xalq maarifi komissarı olan Ruhulla Axundov hələ Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulduğu ilk illərdə yazırdı ki, tarix Azərbaycanın öhdəsinə Yaxın Şərq zəhmətkeşlərinin avanqardı olmaq kimi bir vəzifə qoyub.

1930-cu ildə ÜKP(b)-nin Zaqafqaziya vilayət komitəsinin katibi seçilmişdir. 10-17-ci partiya qurultaylarının və Kominternin 2-ci konqresinin nümayəndəsi olmuşdur. Ömrünün son illərində Azərbaycan KP(b) MK nəzdindəki Tarix İnstitutunda, Azərbaycan SSR XKİ nəzdindəki incəsənət işləri üzrə idarənin müdiri vəzifələrində çalışmışdır, SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının yaradılmasında və idarə olunmasında yaxından iştirak etmişdir. K.Marksın, F.Engelsin, V.İ.Leninin əsərlərini Azərbaycan dilinə ilk tərcümə edənlərdəndir.

1929-cu ildə savadsızlıqla mübarizə daha da güclənir, Azərbaycan XMK bu məqsədlə bir sıra tədbirlər həyata keçirir: kurslar təşkil edir, kitabların qiymətini ucuzlaşdırır. 1929-1930-cu illərdə Azərbaycanda ümumtəhsil məktəblərinin sayı təxminən 2000-ə çatdırılır. Bütün bu tədbirlərdə xalq maarifi komissarı, ictimai xadim, vətənpərvər alim kimi Ruhulla Axundov fəal iştirak edib. Tarix, incəsənət, ədəbiyyat sahələri üzrə bir sıra əsərlərin müəllifi, iki cildlik rusca-Azərbaycanca lüğətin (1928-1929) redaktoru olmuşdur.

1938-ci ildə tutduğu bütün vəzifələrdən azad edilmiş, partiya sıralarından uzaqlaşdırılmış və həbsə alınmışdır. Ali məhkəmənin hərbi kollegiyasının qərarı ilə ölüm hökmünə məhkum edilmişdir. Güllələnmiş və NKVD-nin gizli poliqonu olan "Kommunarka-Loza"da basdırılmışdır. Ölümündən sonra bəraət almış və 1959-cu ildə partiya üzvlüyü bərpa olunmuşdur.

Lenin ordeni laureatıdır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]