Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox military.png
Əbdülhəmid Qaytabaşı
Əbdülhəmid bəy Çərif bəy oğlu Qaytabaşı
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
8 fevral 1884(1884-02-08)
Doğum yeri Rusiya İmperiyası, Tiflis quberniyası
Vəfat tarixi 12 iyun 1920 (36 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Nargin adası, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vətəndaşlıq Flag of Russia.svg Rusiya imperiyası
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Mənsubiyyəti Coat of arms of the Azerbaijani Armed Forces.png A.R. Silahlı Qüvvələri
Qoşun növüQuru Qoşunları
Xidmət illəri1908-1920
RütbəGeneral-mayor
Hərbi hissəinfantry
VəzifəsiAXC Milli Ordusunun Baş Qərərgahının Rəisi
Baş Qərərgahın Növbətçi Generalı
Bakı İstehkamçılar Hissəsinin Rəisi
DöyüşlərGöyçay döyüşü
Kürdəmir döyüşü
Bakı döyüşü
Əsgəran döyüşü,

Əbdülhəmid bəy Şərif bəy oğlu Qaytabaşı (1884-1920) — Azərbaycan hərbi xadimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun general-mayoru.[1][2]

Kökəni[redaktə | əsas redaktə]

Əbdülhəmid bəy Qaytabaşının ulu babası Əbdülməcid bəy XVIII əsrin sonlarında İstanbuldan Tiflisə köçmüş və Rusiya imperiyası ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. Osmanlı ordusunda xidmət edərkən Əbdülməcid bəy alay komandanı idi və bu vəzifədə çalışan şəxsə Haytabaşı deyilirdi. Rus ordusunda xidmətə başladıqdan sonra Haytabaşı rus dilinə tərcüməyə görə Qaytabaşı formasına düşmüşdür.

Əbdülhəmid bəyin atası polkovnik-leytenant Şərif bəy Qaytabaşı, 1835-ci il oktyabr ayının 26-da Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. 1890-ci ildə tərtib olunmuş sənədlərdə onun Tiflisdəki Rus ordusunun Mərkəzi Qərərgahının Dəftərxana şöbəsində Şərq dilləri üzrə polkovnik-leytenant rütbəsində tərcüməçi kimi çalışması göstərilmişdir. Bu sənədlərdə həmçinin Şərif bəyin orden və medalarının da siyahısı göstərilmişdir[3]

Əbdülhəmid bəy Şərif bəyin ikinci həyat yoldaşından olan VII övladı idi.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı 1908-ci ildə Pavlosk Hərbi Məktəbini bitirmişdir.

Rusiya imperiyası dövründə hərbi xidməti[redaktə | əsas redaktə]

Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı və Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 1918-ci ilin iyun ayında İstanbulda olarkən.

Təhsilini bitirdikdən sonra Şamaxıda yerləşən Yelizavetpol korpusunun 261-ci Piyada alayına leytenant kimi təyinat almışdır. I Dünya Müharibəsi başlanan zaman Qafqaz Korpusunun 52-ci Hərbi birləşməsinin 205-ci piyada bölüyünün komandanı kimi müharibədə iştirak etmişdir. Döyüşlərdə göstərdiyi üstün rəşadətə görə Ştabskapitan Qaytabaşı IV dərəcəli Müqəddəs Vladimir Ordeni ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə hərbi xidməti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi naziri Səməd bəy Mehmandarovun 1918-ci il 15 noyabr tarixli əmri ilə Ümumi qərargahın tərkibindəki növbətçi general vəzifəsinə təyin edilmişdir. Onun tabeliyindəki bölmələr bunlar idi:

  • Müfəttişlər bölməsi,
  • Təmir və bərpa bölməsi,
  • Ümumi bölmə,
  • Qeyri-nizami bölmə
  • Nəşriyyat var idi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər şurasının 1919-cu il 25 iyun tarixli qərarı ilə Qaytabaşı general-mayor rütbəsinə layiq görülmüşdü. 1919-cu il dekabrın 10-da general-mayor Həbib bəy Səlimov Bakı istehkamçılar hissəsinin rəisi təyin edilərkən, Ümumi qərargah rəisi vəzifəsinin müvəqqəti icrası Qaytabaşıya həvalə olunmuşdu. Bu vəzifəni Azərbaycan ordusunun qərargahı yaradılana qədər icra etmişdir. 1920-ci il martın 1-dən fəaliyyətə başlayan Azərbaycan ordusu qərargahında Qaytabaşı növbətçi generalın idarəsinə rəhbərlik edirdi. Hərbi nazirlikdə struktur dəyişikliklərindən sonra ümumi bölmə, təftiş bölməsi, pensiya bölməsi və nəşriyyat işləri bu idarəyə verilmişdi. Aprel işğalından (1920) sonra Qaytabaşı qısa müddət Azərbaycan ordusu qərargahının rəisi vəzifəsini icra etmişdi.

Öldürülməsi[redaktə | əsas redaktə]

Aprel işğalından sonra qısa müddətə də olsa Azərbaycan Sovet Respublikasının Qərərgah Rəisi olmuşdur. Lakin 1920-ci ilin iyununda Gəncə üsyanında əli olmasında ittiham edilərək güllələnmişdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Nəzirli Ş., Cümhuriyyət generalları., B., 1995;
  • Süleymanov M., Azərbaycan ordusu (1918-1920), B., 1998.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan ordusu
  2. Güllələnmiş Azərbaycan generalları
  3. Azərbaycan Demokratik Respublikasının ordusu, (sənədlər və materiallar), Bakı, 1998.