Məhəmmədhüseyn xan Ayrım

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhəmmədhüseyn xan Ayrım
Mohammad Hossein Ayrom.jpg
Doğum tarixi 1882(1882-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Doğum yeri
Vəfat tarixi 31 mart 1948 (65 yaşında)
Vəfat yeri Lixtenşteyn
Vətəndaşlıq
Mənsubiyyəti Çar Ordusu
İran Silahlı Qüvvələri
Qoşun növü Quru Qoşunları
Rütbə Ordu generalı
Komandanlıq edib İran Polis Qoşunları
Vəzifəsi Ordu komandanı
İran Polis Qoşunları komandanı

Məhəmmədhüseyn xan Ayrım (1882-1948) — Pəhləvi sülaləsindən olan Rza şahın hakimiyyəti illərində (1925-1941) İran ordusunun rəhbəri olmuşdur. O, generalRza şahın qayınatası olan Teymur xan Ayrumlunun qardaşı oğlu, Rza şahın həyat yoldaşı Tacülmülukün əmisi oğludur.[1]

Ayrım ailəsinin yalnız bir neçə üzvünün soyadının sonunda "lu" sonluğu olmuşdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1882-ci ildə Rusiya imperiyasının bir hissəsi olan Bakıda anadan olmuşdur. Məhəmmədhüseyn xan Ayrımlu əslən Şəmşəddil mahalındandır. babaları Urmiyanın Sulduz mahalına köç etmişdilər. O, Rusiyada hərbi təhsil almışdır.

1948-ci ilin 31 martında vətəndaşı olduğu Lixtenşteyndə müalicə alarkən vəfat etmişdir.[2]

Kareyerası[redaktə | əsas redaktə]

İran Kazak Diviziyasına qoşulmuş və həmin zamandan Rza xanla (sonradan Rza şah) yaxınlaşmışdır.[3] [2] Xidmət illərində sürətlə yüksələrək 1901-ci ildə polkovnik rütbəsi almışdır. Birinci Rus inqilabından əvvəl Çar ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. 1921-ci ildə İrana geri dönmüşdür.

1931-ci ildə İran Milli Polis qüvvələrinin rəhbəri olmuşdur.[2] Kareyerasının zirvəsində olarkən İranda rza şahın sağ əli kimi ölkədə ən güclü ikinci şəxs olmuşdu. Bu illərdə bir çox qanunsuz hərəkətlər etdiyi iddia edilir.

Sonradan xəstələndiyini bildirərək xaricə müalicəyə almağa getmək adı ilə İranı həmişəlik olaraq tərk etmişdir.[4]

İkinci Dünya müharibəsi[redaktə | əsas redaktə]

II Dünya müharibəsi zamanı Berlinalmanlar tərəfindən dəstəklənən və Īrān-e āzād adlanan mühacir hökümət qurmuşdur. Məqsədi İranın müttəfiqlər tərəfindən işğalından sonra onlara qarşı çalışmaq və müharibə almanların qələbəsi ilə nəticələnəndən sonra İranın idarəsini ələ almaq idi.

Müharibə Almaniyanın məğlubiyyəti ilə nəticələndikdən sonra alman meylli qüvvə kimi həbs edilmiş və bir kənddə qapalı şəkildə saxlanılmışdır.[2]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Amanat, A. (1987). "ĀYROM, MOḤAMMAD-ḤOSAYN KHAN". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. . Ənvər Çingizoğlu Qacarlar dövrünün hərbçiləri. — Bakı: "Mütərcim", 2013. — Səh.: 147.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Amanat, 1987.
  3. Oberling, P. (1987). "ĀYRĪMLŪ". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2. pp. 151-152. http://www.iranicaonline.org/articles/ayrimlun.
  4. Azimi, Fakhreddin (2008). The Quest for Democracy in Iran: A Century of Struggle against Authoritarian Rule. Harvard University Press, 84. ISBN 978-0-674-02778-7.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]