Nəqədə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Nəqədə
نقده۲.JPG

36°57′ şm. e. 45°23′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 1.316 m
Xəritəni göstər/gizlə
Nəqədə xəritədə
Nəqədə
Nəqədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nəqədə – (Azərbaycan Türkcəsində: Sulduz; farsca: نقده; kürdcə: Nexede) İranın Qərbi Azərbaycan ostanında şəhərdir. 1967–ci ilədək şəhər rəsmi olaraq Sulduz adlanırdı. Urmu gölündən 70 km cənub-qərbdə, dəniz səviyyəsindən 1300 metr hündürlükdə yerləşir. Nəqədə yaxınlığındakı Təpə-i Həsənli adlı yer qədim mannalıların məskəni idi. Bu gün orada qədim Manna şəhərlərindən birinin xarabaları mövcuddur. Soyuqbulaq (Məhabad), Xana (Piranşəhr), Üşnü (Üşnəviyə)Urmu (Urmiya) ilə əhatə olunub.[1]

Bu şəhərin tarixində çoxlu hadisələrin izi var. Arxeoloji qazıntılar Həsənli Təpəsində şəhərin qədim tarixindən bəhs edir və şəhərin salınma tarixini eramızdan əvvəl 2000-ci ilə işarə edir. Assuriya, MannaTürk tayfaları burada məskunlaşıblar. Nəhayət, Qacar sülaləsinin erkən vaxtında qarapapaq tayfaları Qafqazdan İrana köçür və Sulduz düzənliyində məskunlaşır. Onlar indiki Nəqədədə kənd təsərrüfatı ilə məşğuldurlar.

Görməli yerləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Zindan və Baba Həsən məzarları;
  • Urmiya gölündən cənub-qərbdə tarixi epiqrafik yazılar;
  • Həsənli Təpəsi - Nəqədədən 12 km. şimal-qərbdə; onun "Qızıl Fincanı" abidəsi məhşurdur.[2]

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nəqədənin iqtisadiyyatının əsas hissəsini kənd təsərrüfatı məhsulları və qoyun-keçi təsərrüfatı təşkil edir. Bu heyvanların həm əti, həm də yunu ixrac edilir. Burada yaşayan fermerlər alma, üzüm, pomidor, soğan, armud, lobya və s. meyvələrin becərilməsi ilə də məşğul olurlar. Kənd təsərrüfatının belə yüksək inkişaf etməsinin səbəbi yeni texnikaların və elmi yeniliklərin tədbiq edilməsidir.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Nəqədə şəhərində 3 universitet yerləşir:

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

1996-cı il hesablamalarına görə, şəhərin əhalisi 20,781 ailə olmaqla 110,257 nəfər təşkil etmişdir. 2016-cı il hesablamalarına görə isə,şəhərin əhalisinin sayı 82 min nəfərdir.

Dil[redaktə | əsas redaktə]

Nəqədə şəhərində yaşayanların əksəriyyəti azərbaycanca (türkcə) danışan əhalidir. Şəhərin azərbaycanca danışan əhalisinin sayı ümumi əhalinin 75 faizdən çox hissəsini təşkil edir. Şəhərdə həmçinin, sonradan köçən kürdlər də yaşayır ki, onlar da ümumi əhalinin təxminən 20 faizini təşkil edir.

Sulduzun milli tərkibi
etnikqrup nisbəti
Azərbaycanlılar
  
75%
Kürdlər
  
25%

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Minorsky, V. (1957), "«Mongol Place-Names in Mukri (Mongolica, 4)»", Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 19 (1): 58–81, ,
  2. http://gamoh.org/urmu.html

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]