Fars dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Fars dili
Orijinal adı: فارسی
Ölkələr: Qərbi fars dili:İran, İraq, Bəhreyn, Küveyt
Dari dili:Əfqanıstan, Pakistan
Tacik dili:Tacikistan, Özbəkistan
Diasporalar: ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya, Rusiya, İsrail, Türkiyə, İsveç
Rəsmi status: İran, Əfqanıstan (dari dili), Tacikistan (tacik dili)
Tənzimləyən təşkilat: Fars Dili və Ədəbiyyatı Akademiyası
Danışanların ümumi sayı: Ümumi say:
ana dili - 60 milyondan çox /
ikinci dil - təx. 53 milyon
onlardan
qərbi fars dili (İran):
35 milyondan çox;
şərqi fars dili:
(ƏfqanıstanTacikistan)
təx. 25 milyon / təx. 18 milyon[1][2]
Təsnifatı
Kateqoriya: Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
İran dilləri
Cənubi-qərbi İran dilləri
Yazı: ərəb-fars əlifbası, kiril əlifbası (tacik əlifbası)
Dil kodları
QOST 7.75–97: пер 535
ISO 639-1: fa
ISO 639-2: per (B); fas (T)
ISO 639-3: fas, prs, pes, tgk
Bax: Layihə:Dilçilik
Əhalisinin əksəriyətinin anadili fars olan bölgələr

Fars diliHind-Avropa dillərinin İran dil qrupuna daxil olan dil.

Fars dili haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Fars dili ən qədim dillərdən biridir. Bu dil Hind-Avropa dil ailəsinin İran dilləri qrupuna daxildir. İran İslam Respublikası, Əfqanıstan, Tacikistan kimi ölkələrdə rəsmi dil sayılır. (Fars dili tacik və Əfqanıstandakı puştu və dəri dilləri ilə həddindən artıq çox bənzərliyə malikdir. Ortaq leksika ilə asanlıqla başa düşülür). Eyni zamanda ÖzbəkistanTürkmənistanPakistanda da bu dildə danışan etnik qruplar vardır. Ana dili kimi 60 milyondan çox‚ ikinci dil kimi isə təxmini 53 milyon insan tərəfindən istifadə olunur. [[Azərbaycan]}da isə bu dili öyrənməyimiz üçün bir çox səbəblər var.

  • 1. Qonşu ölkələr olduğumuzdan İranla sıx mədəni, iqtisadi-siyasi əlaqələrimiz olub və indi də var. Qonşunun dilini bilmək lazımdır. İran tibbdən tutmuş kənd təsərrüfatına qədər böyük nailiyyətlər əldə edib, həmçinin, regionda güclü geostrateji çəkiyə malikdir.
  • 2. Ədəbiyyatımızın ən gözəl klassik inciləri məhz bu dildə yazılmışdır.Təkcə Nizaminin adını çəkmək belə kifayət edərdi məncə. Xəmsə orijinalda daha gözəl səslənir .
  • 3. İran dil qrupuna daxil olan digər dilləri öyrənmək üçün fars dili keçid rolunu oynaya bilər. Eləcə də ərəb dili farsca bilənlərə nisbətən asan olur.
  • 4. Tərcüməçi işləmək istəyənlər bu dil vasitəsilə heç də pis qazanmayırlar.(xüsusilə texniki sahədə)
  • 5. Dinşünaslıq, şərq fəlsəfəsi‚ sufi poeziyası kimi mövzularla maraqlananlar bu dil olmadan çox da uzağa gedə bilməyir. Ömər Xəyyam rübailəri, Rumi Məsnəvisi, Hafizin qəzəlləri, Sədinin Gülüstan və Bustanı Firdovsinin Şahnaməsi tərcümədə heç də tam ifadə oluna bilmir.
  • 6. Azərbaycan dili ilə çox bənzərliyi vardır, Poliqlot olmaq istəyənlər birinci farscadan başlasalar peşman olmazlar. Bundan da asanı yoxdur.
  • 7. Səfər etdiyiniz ölkədə özünüzü rahat hiss etməniz üçün o ölkənin dilini bilməlisiniz.

Tarixçə[redaktə | əsas redaktə]

Fars dili sözlükləri[redaktə | əsas redaktə]

Fars-Türk dili sözlükləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Şəfəq Əlibəyli. Farsca-rusca-azərbaycanca müxtəsər lüğət (fars sözlərinin transkripsiyası ilə), 2012. [3]
  • Yusif Mirbabayev, M. Əlizadə, M. Əsgərli, Qəmbərova A. Farsca-rusca-azərbaycanca müxtəsər lüğət, 1945.

Fars və başqa dillərin sözlükləri[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Windfuhr G. and Perry J.R. Persian and Tajik. / The Iranian Languages. NY. 2009
  2. Iran, 36 milyon (51 %) — 33 milyon (45 %) Loc.gov, Afghanistan, 16 369 min. (50 %), Tajikistan, 5 770 тыс. (80 %), Uzbekistan, 1,2 milyon (4.4 %)
  3. "Farsca-rusca-azərbaycanca müxtəsər lüğət" çap olunub.